در آستانه شب یلدا، مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهای خود از احساس دوگانهای سخن گفتند که بر جامعه ایران سایه انداخته است؛ از یکسو، شهروندان میکوشند سنتهای باستانی را زنده نگه دارند و از سوی دیگر، تورم بیسابقه ناشی از ناکارآمدی حکومت، فشار معیشتی را دوچندان کرده است.
گزارشها از ایران حاکی از آن است که قیمت میوه، آجیل و شیرینی در روزهای پایانی پاییز افزایش چشمگیری داشته و وضعیت به جایی رسیده است که برخی شهروندان ناچار شدهاند خوراکیهای شب یلدا را بهصورت قسطی تهیه کنند.
در چنین شرایطی، تقابل شهروندان با حاکمیت بر سر حفظ و پاسداشت سنتهای باستانی، این بار در شب یلدا جلوهگر شده است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیام خود، ضمن انتقاد شدید از بیکفایتی جمهوری اسلامی گفت با توجه به مشکلات کنونی و گرانی بیسابقه، او و اعضای خانوادهاش تصمیم گرفتهاند هزینه خرید اقلام شب یلدا را میان خود تقسیم کنند تا در نهایت بتوانند این شب را در کنار یکدیگر بگذرانند.
شهروند دیگری با ارسال یک پیام صوتی گفت: «مشخص است که این گرانیها بر سفره تمامی اقشار جامعه اثرگذار بوده، اما مهم این است که مردم ایران با چنگ و دندان سنتهای دیرین خود را پاس میدارند.»
او افزود: «به چشم خود دیدم که عده زیادی از مردم در حال خرید وسایل شب یلدا با کوچکترین اندازه هستند و این یعنی مردم از سنتهای خود نگهبانی میکنند.»
یک شهروند نیز بر ضرورت برگزاری مراسم شب یلدا تاکید کرد و گفت: «حکومت بعد از انقلاب سالها خواستار آن بوده که مراسمهای ملی تعطیل شوند. اکنون که با ارشاد و موعظه نتوانسته این کار را انجام دهد، با گرانی به دنبال تحقق هدف خود است.»
ارزیابی پیامهایی از این دست نشان میدهد برخلاف «ملیگرایی» جمهوری اسلامی که تنها در بزنگاههایی مانند جنگ ۱۲ روزه و بهصورت فرصتطلبانه بروز میکند، ایراندوستی در میان مردم حتی در سختترین شرایط معیشتی و اقتصادی تداوم دارد ودر پایبندی عملی به سنتها و تلاش برای حفظ هویت فرهنگی بازتاب مییابد.
گلایه شدید شهروندان از گرانیها
بخش دیگری از پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که شرایط برای بسیاری از مردم در هفتههای اخیر دشوارتر شده و فشار سنگین مشکلات معیشتی توان آنها را برای خرید اقلام شب یلدا بهشدت کاهش داده است.
یکی از شهروندان نوشت: «قیمت آجیل در ایران بیداد میکند. آجیل که زمانی کیلویی ۱۰۰ هزار تومان بود، به بالای ۲ میلیون رسیده و فقط اقشار پردرآمد قادر به خرید آن هستند. شیرینی و میوه هم به همین منوال.»
در پیام دیگری آمده است: «دولت بهجای آنکه در این مناسبتها شرایط را طوری فراهم کند که همه قادر به خرید باشند، راه را برای سودجویان هموار میکند.»
یک مخاطب هم گفت: «بسیاری از تنقلات فراموش شدهاند و این اتفاق از سالها پیش افتاده است. اما امسال اوضاع بهمراتب بدتر شده و ۹۹ درصد تنقلات از سفره مردم حذف شدهاند.»
بهدنبال سیاستهای ناکارآمد جمهوری اسلامی در زمینههای اقتصادی، سیاست داخلی و سیاست خارجی طی دهههای اخیر، تورم افسارگسیخته زندگی شهروندان، بهویژه اقشار کمدرآمد، را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و قیمت کالاهای اساسی با جهشی بیسابقه روبهرو شده است.
رکوردزنی روزانه نرخ ارزهای خارجی نیز به نگرانیها از چشمانداز اقتصادی کشور دامن زده و امنیت روانی جامعه را تحتالشعاع قرار داده است.
ناامیدی از وضع موجود
در شماری از پیامهای دریافتی، ناامیدی عمیق از وضعیت موجود بهروشنی دیده میشود. یکی از مخاطبان گفت: «مگر شب یلدایی برای مردم درمانده باقی مانده که بخواهیم آن را جشن بگیریم؟ ما ملت ایران فقط شب و روز را سپری میکنیم.»
شهروند دیگری با انتقاد از حکمرانی جمهوری اسلامی نوشت: «نه قدرت خرید کردن داریم، نه قدرت شادی کردن. اینها ازما مردگانی ساختند که تنهاادای زنده بودن را درمیآوریم.»
در یکی از پیامها آمده است: «امسال حتی جرات دعوت کردن اعضای خانواده خودمان راهم نداریم. خرید شب یلدای امسال ما صفر است. پارسال فقط کمی تخمه با چند دانه شیرینی گرفتم که خانوادهام ناراضی بودند و گفتند باید پول را برای هزینههای مهمتر نگه داشت.»
فرمانداری جهرم اعلام کرد که یک عضو جوان هلالاحمر حین عملیات امدادرسانی به سیلزدگان جان باخت.
همچنین باشگاه خبرنگاران جوان نوشت دو جوان در لارستان استان فارس به دلیل شدت بالای جریان آب از خودرو به بیرون پرتاب شده و جانشان را از دست دادند.
هلال احمر خوزستان هم از کشف جسد یک فرد غرقشده در سیلاب هفته گذشته منطقه بتوند مسجد سلیمان خبر داد.
در استان هرمزگان نیز، طبق گزارش رسانهها، یک کودک ششساله جان خود را از دست داده است.
تداوم بارندگیها
خبرگزاریها به نقل از شرکت مدیریت منابع آب ایران گزارش دادند که طی موج بارشی قدرتمند همچنان دو روز آینده در استانهای نیمه جنوبی و شرقی کشور فعال خواهد بود.
علاوه بر این، یک موج شمالی و سرد پس از وقفهای یک هفته تا ۱۰ روزه وارد ایران خواهد شد که این بار نیمه غربی و شمالی را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد.
پلیس راه راهور نیز از رانندگان خواست با توجه به شرایط جوی در مسیرهای شمالی از انجام سفرهای غیرضروری خودداری کرده و در صورت ضرورت، تجهیزات ایمنی سفر به ویژه زنجیرچرخ را همراه داشته باشند.
خبرگزاری ایرنا گزارش داد که «هلال احمر» در حوادث جوی ۴ روز گذشته در مجموع به ۱۸ هزار نفر امدادرسانی کردهاند. بر اساس این گزارش، حوادث ناشی از بارندگی و امدادرسانی هلال احمر از شروع نخستین موج بارش در ۲۴ آذر آغاز شد و در استانهای آذربایجان شرقی، اردبیل، اصفهان، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سیستان و بلوچستان، فارس، قم، مرکزی، کردستان، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، لرستان، مازندران، مرکز مستقل کیش، هرمزگان، همدان و یزد ادامه یافت.
در جریان این امدادرسانی به ۱۷۷۵ نفر در در استانهای مختلف اسکان اضطراری داده شد.
وضعیت قرمز در جنوب
شهر لامرد در استان فارس یکی از مناطق پرحادثه در جریان سیل اخیر بوده که طی سه روز حدود ۱۶۰ میلیمتر بارندگی داشته است. به گفته معاون فرماندار این شهر، آبگرفتگی ناشی از بارندگی شدید به بیش از ۶۰۰ خانه خسارت وارد کرده است.
جزیره قشم در این سه روز شاهد بارش بیش از ۱۷۰ میلیمتر باران بوده و تصاویر متعددی هم از سیل در جزیره قشم منتشر شده است. به نوشته همشهریآنلاین، سیل و شدید جزیره قشم را در وضعیت بحرانی قرار داده است. کاربران شبکه های اجتماعی در قشم هم تصاویر ورود سیل به خیابان ها را پس از شکسته شدن سدخاکی منتشر کردند.
بندرعباس هم از شهرهایی است که این روزها شاهد بیشترین حجم سیل بوده است. استان کرمان هم طی سه روز شاهد بارندگی سنگینی بود. به گفته استاندار کرمان، ۱۳۹ روستا درگیر سیل، هشت شهر دچار آبگرفتگی، بخشی از جادههای روستایی تخریب و راه ارتباطی چند شهرستان بهطور موقت قطع شد.
خبرگزاری تسنیم هم گزارش داد که به دنبال سه روز بارندگی، سیل تمام نقاط استان سیستان و بلوچستان را تحت تاثیر قرار داده و موجب بسته شدن بسیاری از راهها شده است. مدارس شهرهای ایرانشهر، دلگان، زرآباد، فنوج و لاشار برای روز شنبه ۲۹ آذر غیرحضوری اعلام شده است.
خبرگزاری تسنیم در یادداشتی که شامگاه پنجشنبه ۲۷ آذر منتشر کرد، به مصاحبه اخیر کاترین شکدم، پژوهشگر یهودی بریتانیایی-فرانسوی، با شبکه ایراناینترنشنال، واکنش نشان داد.
این خبرگزاری بدون نام بردن از خامنهای، آن بخش از اظهارات شکدم درباره تمایلات جنسی رهبر جمهوری اسلامی به «پسرهای کمسن و سال» را بهطور تلویحی تکذیب کرد و ضمن «احمقانه» توصیف کردن آن، نوشت: «برای مخاطب ایرانی باورپذیر نخواهد بود.»
با توجه به وابستگی خبرگزاری تسنیم به سپاه پاسداران و همچنین ممنوعیت کلی و نانوشته بحث درباره جزئیات زندگی خصوصی خامنهای، به نظر میرسد که این یادداشت بدون هماهنگی با دفتر رهبر جمهوری اسلامی نوشته و منتشر نشده است.
تسنیم در یادداشت خود اظهارات اخیر شکدم را «جنگ شناختی رسانهای» و تلاشی برای تخریب «فرد محبوبی در ایران» خواند.
ادعای «محبوبیت» خامنهای در جامعه ایران در شرایطی عنوان شده است که در دههها و سالهای گذشته مردم معترض بارها علیه خامنهای در تظاهرات مختلف شعار سر داده و حتی عکسهای او را آتش زدهاند.
شکدم به نقل از نادر طالبزاده، فیلمساز حکومتی، گفت که خامنهای «اهل زن نیست» و به «پسرهای کمسن و سال» تمایل دارد.
تلاش برای «نفوذی ایران» معرفی کردن شکدم
علاوه بر دفاع از خامنهای، بخش دیگر یادداشت تسنیم، مربوط به شکدم است و در آن تلاش شده، این پژوهشگر «عنصر نفوذی اطلاعات جمهوری اسلامی» معرفی شود.
این خبرگزاری نوشت: «تشکیلات امنیتی اسرائیل، از جمله شاباک (امنیت داخلی) و موساد (امنیت خارجی اسرائیل) همچنان به کاترین شکدم مظنون هستند و احتمال جدی میدهند که او عنصر نفوذی اطلاعات ایران در اسرائیل باشد.»
در ادامه یادداشت آمده است: «موساد تصور میکند که ممکن است شکدم با اظهار و ژست ضدایرانی، بهدنبال نفوذ در اسرائیل و ارائه اطلاعات به ایران باشد.»
تسنیم در شرایطی این ادعا را مطرح کرده است که پس از ضربات امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل به جمهوری اسلامی در جریان جنگ دوازده روزه، بار دیگر موضوع نفوذ شکدم در سطوح بالای عرصه سیاسی ایران مطرح شد.
کواکبیان، دبیرکل حزب مردمسالاری و نماینده سابق مجلس ۱۹ تیرماه، در صداوسیما بیآنکه هیچ مدرکی ارائه دهد گفت شکدم با ۱۲۰ نفر از افراد بسیار مهم جمهوری اسلامی رابطه جنسی داشته است.
شکدم در گفتوگو با ایراناینترنشنال اتهام رابطه جنسی با مقامات جمهوری اسلامی را تکذیب کرد.
او در گفتوگو با پاکدست آی فور ایران (Eyer for Iran) ایراناینترنشنال، با صراحت به سخنان کواکبیان واکنش نشان داد و گفت: «درست نیست، ممکن نیست، بهکل غیرواقعی است.»
برخی تحلیلگران معتقدند که دوباره مطرح شدن نام شکدم پس از جنگ با اسرائیل، ناشی از شکست نظامی جمهوری اسلامی و کشمکش اصلاحطلبان و اصولگرایان بر سر بحرانهای کشور بود.
مالمر، جمعه ۲۸ آذر در یک نشست خبری گفت وزارت امور خارجه سوئد اطلاعاتی دریافت کرده که نشان میدهد این مرد که به جاسوسی متهم است، در مرحله نخست دادرسی به مجازات اعدام محکوم شده، اما این گزارشها هنوز تایید نشدهاند.
به گفته مالمر، وزارت امور خارجه سوئد چهارشنبه سفیر جمهوری اسلامی را برای ابلاغ اعتراض استکهلم احضار کرده است.
او بدون اشاره به هویت شهروند سوئدی محکوم شده به اعدام تاکید کرد که موضع سوئد و اتحادیه اروپا در قبال مجازات اعدام «کاملا روشن» است و این کشور «در همهجا و بدون استثنا» با صدور و اجرای حکم اعدام مخالفت میکند.
تا زمان تنظیم این گزارش، مقامهای جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی ایران واکنشی به این موضوع نشان ندادهاند.
وزارت امور خارجه سوئد ۲۶ آذرماه در پاسخ به ایراناینترنشنال، بازداشت یک شهروند سوئدی-ایرانی در ایران را تایید کرد و اعلام کرد که سفارت سوئد در تهران و وزارت امور خارجه این کشور با خانواده این فرد بازداشتشده در تماس هستند.
سوئد پیشتر نیز با هشدار درباره خطر بازداشتهای خودسرانه، از شهروندان خود خواسته بود از سفر به ایران خودداری کنند.
سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ۲۵ آذر از بازداشت و محاکمه یک شهروند دوتابعیتی ایرانی-سوئدی به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» خبر داد و گفت رای این پرونده بهزودی صادر خواهد شد.
اصغر جهانگیر گفت این پرونده در شعبه دوم دادگاه انقلاب کرج رسیدگی شده و فرد بازداشتشده در سال ۲۰۲۰، تابعیت سوئد را دریافت کرده و از آن زمان در این کشور اقامت داشته است.
به گفته جهانگیر، این فرد «چندین بار» به اسرائیل رفته و حدود یک ماه پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه وارد ایران شده و در ویلایی در نزدیکی کرج اقامت داشته است.
حسین فاضلی هریکندی، رییس کل دادگستری استان البرز، ۱۷ آذر اعلام کرده بود رسیدگی به پرونده یک ایرانی دوتابعیتی متهم به «جاسوسی» برای اسرائیل در کرج آغاز شده است.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی بازداشت این شهروند دوتابعیتی را بخشی از آنچه «شبکه گسترده جاسوسی» در جریان و پس از جنگ ۱۲ روزه مینامد، توصیف کرده است.
مقامهای جمهوری اسلامی گفتهاند پس از این درگیری که با حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای ایران نیز همراه بود، بیش از ۷۰۰ نفر به ظن جاسوسی یا همکاری با اسرائیل بازداشت شدهاند.
مجلس شورای اسلامی، ششم مهر با تصویب طرحی اضطراری، امکان رسیدگی به پروندههای جاسوسی بر اساس مقررات زمان جنگ را فراهم کرد.
این تحولات همزمان با افزایش اعدامها در پروندههای مرتبط با جاسوسی رخ داده است.
نهادهای حقوقبشری بینالمللی و مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، اعلام کردهاند دستکم ۱۲ نفر در سال جاری میلادی به اتهام «جاسوسی» در ایران اعدام شدهاند. آنها نسبت به نبود دادرسی عادلانه در این پروندهها ابراز نگرانی کردهاند.
بر اساس گزارشهای حقوقبشری، در حال حاضر علاوه بر زندانیان جرایم عمومی، بیش از ۷۰ زندانی با اتهامات سیاسی در زندانهای ایران در معرض تایید یا اجرای حکم اعدام قرار دارند و بیش از ۱۰۰ نفر دیگر نیز با اتهامات مشابه، با خطر صدور حکم مرگ روبهرو هستند.
