آمریکا و ۱۷ کشور دیگر جهان با امضای نامهای مشترک خواستار آزادی گروگانهای اسیر در دست حماس و دیگر گروههای مسلح فلسطینی شدند و در ازای آن پیشنهاد کردند که آتشبس فوری و طولانیمدت در غزه برقرار شود.
در این نامه که روز پنجشنبه ششم اردیبهشت منتشر شد، آمده است: «ما خواستار آزادی فوری همه گروگانهایی هستیم که حماس بیش از ۲۰۰ روز در غزه نگه داشته است. آنها شامل شهروندان خود ما نیز میشوند.»
این کشورها تاکید کردند: «سرنوشت گروگانها و غیرنظامیان غزه که تحت حمایت قوانین بینالمللی قرار دارند، یک نگرانی جهانی است.»
در این بیانیه مشترک آمده است: «ما تاکید میکنیم که توافق روی میز برای آزادی گروگانها، آتشبس فوری و طولانیمدت در غزه را به همراه خواهد داشت، که افزایش کمکهای بشردوستانه ضروری بیشتر را در سراسر غزه تسهیل میکند و به پایان معتبر خصومتها منجر میشود. مردم غزه میتوانند با تدارک مقدماتی برای تضمین پناهگاه و تدارکات بشردوستانه به خانهها و سرزمینهای خود بازگردند.»
این نامه را علاوه بر ایالات متحده، کشورهای آرژانتین، اتریش، برزیل، بلغارستان، کانادا، کلمبیا، دانمارک، فرانسه، آلمان، مجارستان، لهستان، پرتغال، رومانی، صربستان، اسپانیا، تایلند و بریتانیا امضا کردهاند.
این کشورها همچنین از تلاشهای میانجیگران برای رسیدن طرفین درگیر در غزه به یک توافق آتشبس حمایت کردند. این در حالی است که مذاکرات انجام شده از طریق کشورهای میانجی، مانند قطر و مصر به بنبست رسیده و اسرائیل و حماس یکدیگر را به سنگاندازی در این روند متهم میکنند.
آنها نوشتند: «اجازه دهید به این بحران پایان دهیم تا بتوانیم تلاشهای خود را روی ایجاد صلح و ثبات در منطقه متمرکز کنیم.»
یک مقام ارشد دولت ایالات متحده در توضیح این نامه به رسانهها گفت که یحیی سنوار، رهبر حماس در غزه، نگه داشتن گروگانها را به برقراری آتش بس ترجیح میدهد.
او گفت: «حماس گروگانها را نگه میدارد، فیلمهایی از گروگانها را منتشر میکند و از بازگشت گروگانها نزد خانوادههایشان خودداری میکند. اگر حماس این کار را انجام دهد [گروگانها را آزاد کند]، این بحران از بین خواهد رفت. این فقط یک مسیر بسیار روشن است.»
یک مقام ارشد حماس به رویترز گفت که فشار آمریکا بر این گروه شبهنظامی «هیچ ارزشی» ندارد.
انتشار این نامه در شرایطی است که اسرائیل قصد دارد یک حمله زمینی از پیش برنامهریزی شده به رفح در جنوب غزه را آغاز کند.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند ارتش اسرائیل به دولت گفته است در این زمینه آماده و منتظر دستور است.
جلسه کابینه جنگ بنیامین نتانیاهو برای بحث در مورد این طرح برگزار شده است.
خانوادههای گروگانهای اسرائیلی که در غزه نگهداری میشوند، هر هفته با برگزاری تظاهرات در اسرائیل بر دولت نتانیاهو فشار آوردهاند تا مذاکرات برای آتشبس موقت در ازای آزادی عزیزانشان را از سر بگیرد.
حماس و دیگر گروههای شبهنظامی در هفت اکتبر سال ۲۰۲۳ حدود ۲۵۰ نفر را با تسخیر مناطق نزدیک به مرز نوار غزه به گروگان گرفتند.
۱۰۵ نفر به عنوان بخشی از توافق آتشبس یک هفتهای در نوامبر گذشته آزاد شدند.
تعداد دیگری از این گروگانها کشته شدند و هنوز مشخص نیست چه تعداد از گروگانهای باقی مانده، زنده هستند.
در واکنش به حمله بیسابقه حماس به اسرائیل، این کشور حملات به نوار غزه را آغاز کرد که اکنون در هفتمین ماه خود است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که حملات هوایی اسرائیل در شامگاه چهارشنبه به شهر رفح ادامه داشت و منجر به کشته شدن دستکم شش فلسطینی شد.
سرنوشت پناهجویانی که در رفح تجمع کردهاند موجی از نگرانیهای بینالمللی را برانگیخته است اما اسرائیل میگوید که رفح آخرین پایگاه شبهنظامیان مسلح فلسطینی است که حمله به این شهر را ضروری میکند.
با وجود تصاویر ماهوارهای و شواهد واضح از آثار حمله، جمهوری اسلامی همچنان بر مدار انکار میچرخد و ضربه موشکی اسرائیل را عملیات «ریزپرندههای اسباببازی» میخواند.
حمله اسرائیل چه چیزی را درباره سامانه پدافند هوایی ایران برملا میکند؟
به گفته منابع آمریکایی، جتهای اسرائیلی، خارج از حریم هوایی ایران سه فروند موشک دوربرد به سمت پایگاه هشتم شکاری اصفهان شلیک کردند.
این موشکها از سپر دفاعی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی رد شدند و به هدف مورد نظر اصابت کردند.
بر اساس تصاویر ماهوارهای، حمله به رادار درگیرشونده پدافند هوایی اس-۳۰۰ که یکی از اجزای حیاتی این سامانه محسوب میشود، آسیب رساند.
پدافند اس-۳۰۰ از خانواده سامانههای موشکی زمین به هوای ساخت روسیه است.
تنها دو روز قبل از این حمله موشکی اسرائیل، رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی با انتشار تصاویری از سامانههای پدافند هوایی ساخت ایران، آمادگی دفاعی تهران را برای مقابله با جنگندهها و موشکهای نقطهزن اسرائیلی در بوق و کرنا کرده بودند.
این سر و صدا خیلی زود لابهلای تصاویر قبل و بعد از حمله به پایگاه هشتم شکاری اصفهان، گم شد.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر تحولات قابل توجهی در قابلیتهای دفاع هوایی خود داشته است.
برای نمونه حکومت ایران ادعا کرده تا پایان سال ۲۰۲۳ (دی ۱۴۰۲)، ساخت ۲۱ سامانه دفاع هوایی متحرک را به سرانجام رسانده است. سامانههایی که از سیستمهای دفاع هوایی کوتاهبُرد تا دوربُرد را شامل میشوند.
در میان این لایههای دفاعی، باید از سامانه دفاع هوایی دوربرد باوَر-۳۷۳ نام برد که بنا بر ادعای معاون وزیر دفاع جمهوری اسلامی، از هر دو سامانه اس-۳۰۰ روسی و پاتریوت آمریکایی برتر و قویتر است.
مقامهای نظامی جمهوری اسلامی میگویند باوَر-۳۷۳ دارای قابلیت شناسایی و درگیری با هواپیماهای رادارگریز، بالگردها، پهپادها و همچنین موشکهای ضد تشعشع، بالستیک و کروز است. سامانهای که مانند اس-۳۰۰، شامل یک خودروی فرماندهی، رادار جستوجو، رادار درگیری و حداکثر شش پرتابگر است.
پیش از معرفی سیستم دفاعی باوَر-۳۷۳ ساخت داخل در سال ۱۳۹۸، جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۵ چهار گردان اس-۳۰۰ از روسیه خرید. هر گردان دارای رادار شناسایی برای کشف اهداف پروازی، خودرو فرماندهی متحرک، رادار درگیری، پرتابگر چهارتایی موشک و متعلقات دیگر مانند جرثقیل برای نصب موشک و ژنراتور بود.
بنا بر گزارشها، نیمی از یکی از گردانهای اس-۳۰۰، سالانه برای حفاظت از رهبر جمهوری اسلامی جابهجا و در مشهد مستقر میشود.
با وجود سامانه اس-۳۰۰ در جایگاه پدافند هوایی اصلی در پایگاه هشتم شکاری اصفهان و استفاده از اس-۳۰۰ برای حفاظت از علی خامنهای در سفرهای سالانه او به مشهد، میتوان صحت ادعای جمهوری اسلامی در مورد سیستم پدافند هوایی بومی را زیر سوال برد.
به نظر میرسد مقامهای جمهوری اسلامی به سامانههای قدیمی خارجی بیشتر از دستسازهای داخلی اعتماد دارند.
گسترش لایههای دفاع هوایی با تجهیز نیروهای نیابتی
حمله دقیق جتهای جنگنده اسرائیل که منجر به انهدام/آسیب سیستم رادار درگیرشونده شبکه پدافند هوایی اس-۳۰۰ شد، نفوذپذیری سپر هوایی جمهوری اسلامی را بیش از پیش آشکار کرد.
منابع نظامی آمریکا معتقدند هدف از این اقدام هدفمند، نمایش قدرت اسرائیل در نفوذ به سامانه پدافند هوایی جمهوریاسلامی بوده است. با این حال نباید تلاشهای جدی جمهوری اسلامی برای تقویت و گسترش قابلیتهای دفاع هوایی را دستکم گرفت.
۳۰ خرداد ۱۳۹۸ نیروهای جمهوری اسلامی یک پهپاد تجسسی ارتش آمریکا را بر فراز تنگه استراتژیک هرمز سرنگون کردند.
آتش پدافند هوایی «سوم خرداد» مسوول انهدام لقب گرفت، لاشه پهپاد در صداوسیمای جمهوری اسلامی به نمایش درآمد و موضوع نشست خبری شد.
برخی تحلیلگران نظامی بر این باورند که موشکهای دوربرد اسرائیل از حریم هوایی عراق به پایگاه هوایی در اصفهان شلیک شدهاند. جایی بالای سر گروهای موسوم به «محور مقاومت» که به بیثباتی منطقه زیر سایه سپاه قدس دامن میزنند.
اگر جمهوری اسلامی با تجهیز نیروهای نیابتی منطقهای خود موفق به گسترش سامانههای پدافند هوایی در لبنان، سوریه، عراق و حتی یمن شود، محور پدافند هوایی ایجاد خواهد کرد که برتری نیروهای اسرائیلی و متحدانش در آسمان را با چالش جدی مواجه میکند.
این برتری از عوامل کلیدی موفقیت اسرائیل در رهگیری ۹۹ درصد پرتابههای جمهوری اسلامی در شامگاه ۲۴ و بامداد ۲۵ فرودین بود.
این سیاست همین حالا در حال انجام است و شاهدش، سرنگونی پهپاد آمریکایی MQ-9 Reaper به دست نیروهای شبهنظامی حوثی تحت حمایت تهران در هشتم نوامبر ۲۰۲۳ (۱۷ آبان ۱۴۰۲) است.
به اعتقاد فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد انستیتو واشینگتن و کارشناس مسایل دفاعی و امنیتی ایران و منطقه خلیج فارس، سرنگونی این پهپاد آمریکایی به احتمال زیاد با استفاده از موشکهای کروز پدافند هوایی «آیتم ۳۵۸» ساخت جمهوری اسلامی صورت گرفت.
وزرات دفاع جمهوری اسلامی ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ با معرفی دو سامانه دفاعی جدید، سامانه موشکی ضد بالستیک آرمان و سامانه پدافند هوایی کوتاهبُرد آذرخش، عزمش را برای پر کردن حفرههای حالا بر ملا شده سپر دفاعی خود نشان داد.
خامنهای در دیدار روز یکشنبه با فرماندهان عالیرتبه نظامی، بدون کوچکترین اشارهای به خسارتهای وارد شده مشهود به پایگاه هوایی اصفهان، با تمرکز بر حمله جمهوری اسلامی، مساله تعداد موشکهای به هدف رسیده سپاه پاسداران در اسرائیل را موضوع «دست دوم و فرعی» خواند.
بخشی از حرفهای رهبر جمهوری اسلامی که لابهلای خبرها کمرنگ شد، تاکید او بر نوآوری بود: «یک لحظه هم نباید متوقف شد زیرا توقف به معنای عقبگرد است. بنابراین باید نوآوری در تسلیحات و شیوهها و همچنین شناخت روشهای دشمن همواره در دستور کار باشد.»
دستور خامنهای روشن است: برطرف کردن حفرههای سپر هوایی و تشکیل محور پدافندی با تجهیز نیروهای نیابتی.