به دنبال افزایش محدودیتها، اختلال گسترده و کاهش سرعت اینترنت در ایران، شماری از شهروندان آثار این وضعیت بر زندگی خود را در پیامهایی صوتی با ایراناینترنشنال در میان گذاشتند. آنها در پیامهایشان گفتهاند جمهوری اسلامی میخواهد از این طریق، قدرت سرکوب خود را به رخ مردم بکشد.
«فیلتربان» که وضعیت دسترسی به اینترنت در ایران را رصد میکند، روز چهارشنبه در گزارشی نوشت رادار «ابرآروان» از یکشنبه ۱۶ اردیبهشت اختلال دسترسی به دیتاسنترهای مختلف داخل کشور را نشان میدهد.
ابرآروان که آبان سال ۱۴۰۱ از سوی اتحادیه اروپا به دلیل نقش داشتن در توسعه اینترنت ملی و قطع و سانسور اینترنت در ایران، به عنوان ناقض حقوق بشر تحریم شده بود، در فرودین امسال از فهرست تحریمهای حقوق بشری اتحادیه اروپا حذف شد.
در پی ادامه گزارشها از وجود اختلال گسترده در شبکه اینترنت ایران، ایراناینترنشنال از مخاطبان خود پرسید محدودیتهای اینترنت در کشور چه تاثیری روی زندگی آنها گذاشته است؟
آنها در پیامهایشان گفتهاند جمهوری اسلامی میخواهد از این طریق، قدرت سرکوب خود را به رخ مردم بکشد و با این اقدام، باعث بیکار شدن بیشتر مردم میشود.
ابراهیم رئیسی، رییس دولت جمهوری اسلامی، روز پنجشنبه ۲۰ اردیبهشتماه در سخرانی خود برای افتتاح پروژه فیبر نوری قم گفت به وزیر ارتباطات گفته باید سرعت اینترنت روز به روز افزایش یابد.
رئیسی اضافه کرده حتی کسی در کار گیم هست نباید به خاطر اینترنت دچار حالگیری شود. او تاکید کرد: «این حالگیریها خوب نیست.»
صحبتهای روز پنجشنبه رئیسی درحالیست که بررسیهای فیلتربان نشان میدهد اختلالهای موجود در شبکه اینترنت کشور، به سیاستهای دولت او در توسعه نیافتن عمدی پهنای باند خارجی متناسب با گسترش کاربران و افزایش چندباره قیمت اینترنت مربوط است.
فیلتربان هدف از این سیاستهای دولت را برقراری کامل شبکه ملی اطلاعات با اجبار غیرمستقیم کاربران به استفاده از سکوهای داخلی، همزمان با محدودیت فیلترشکنها عنوان کرده است.
یکی از یکی از شهروندان که خود را از مجروحان جنگ ایران و عراق معرفی کرده، با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال گفت: «مردم با وجود اینترنت هر روز از مسوولان و آخوندها باسوادتر میشود و دولت میخواهد با ایجاد محدودیتهای بیشتر برای مردم، قدرت خود را به رخ آنها بکشد.»
این شهروند با بیان اینکه این مردم هستند که قدرت و عزت و احترام را به مسوولان حکومت دادهاند، تاکید کرده همین مردم، هر زمانی که لازم باشد، آنچه را به مسوولان دادهاند از آنها پس خواهند گرفت.
مخاطب دیگری در پیامی به ایراناینترنشنال ارسال کرده میگوید اینترنت در ایران بهشدت ضعیف شده و اینترنت وایفای و سیمکارتهای ایرانسل و همراه اول همه ضعیفتر از قبل شده است.
این شهروند در ادامه گفته با هر فیلترشکنی که خریداری کرده در روزهای گذشته نتوانسته سایتهایی که میخواهد را باز کند و حتی سایتهای داخلی هم در بسیاری مواقع بالا نمیآیند.
او با اشاره به صحبتهای ابراهیم رئیسی مبنی بر تلاشهای هر روزه دولت برای بالا بردن سرعت اینترنت در کشور گفته: «حتما منظور ایشان این است که سرعت اینترنت خود و خانوادهشان هر روز بیشتر میشود.»
رئیسی در بخش از صحبتهای روز پنجشنبه خود گفته در حال حاضر هفت و نیم میلیون ایرانی از «فیبر نوری» استفاده میکنند و دولتش در تلاش است این آمار در تمام کشور توسعه پیدا کند.
پیش از این در روز چهارشنبه، عیسی زارعپور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات هم با بیان اینکه «هفته آینده تعداد سایتهای ۵G به بیش از ۱۵۰۰ مورد میرسد»، گفته بود: «روز پنجشنبه پوشش فیبر نوری به هفتونیم میلیون خانوار خواهد رسید و اینترنت به سرعت نور میرسد.»
محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات دولت حسن روحانی، با رد صحبتهای رئیسی در کانال تلگرامی خود نوشت: «سایت iranfftx وزارت ارتباطات که میزان پیشرفت پروژه فیبر نوری را به نمایش میگذارد، این آمار را ۳۵۶ هزار کاربر نشان میدهد که بیش از ۲۰۰ هزار تای آن هم از سال ۱۴۰۰ دایر بود.»
جهرمی تاکید کرده که آنچه در دولت رئیسی افزایش یافته، سرعت اتصال به شبکه است و نه اینترنت.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال هم با ارسال پیامی صوتی گفته جمهوری اسلامی از ترس آگاهی مردم در فضای مجازی، اینترنت را همواره ضعیف یا قطع میکند.
این شهروند با اشاره به اینکه خود کسبوکار آنلاین دارد و از این طریق امرار معاش میکند گفته: «در صورتی اینترنت نباشد و مدام قطع شود، مشتریهای خود را از دست میدهیم و بیکار میشویم.»
ایجاد محدودیتهای بیشتر، قطعی یا اختلال گسترده در شبکه اینترنت ایران، در سالهای گذشته هم سابقه داشته و در شهرهای مختلف کشور مشاهده شده است.
نتایج تحقیقات نهادهای مستقل بینالمللی که وضعیت اختلالات اینترنت در جهان را رصد میکنند نشان میدهد مسوولان جمهوری اسلامی با قطع مکرر اینترنت در سال ۲۰۲۳ میلادی بالغ بر ۹۲۰ میلیون دلار، معادل بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان به کشور زیان وارد کردهاند.
بررسی صورت گرفته حاکی است که مسوولان وزارت ارتباطات و نهادهای مرتبط، طی این بازه زمانی، اینترنت بخشهای مختلف ایران را ۵۱۶ ساعت قطع کردهاند و بخش بزرگی از آن در واکنش به تجمعات اعتراضی شهروندان در شهر زاهدان صورت گرفته بود.
مجتبی حاجیزاده روز پنجشنبه ۲۰ اردیبهشت به خبرگزاری ایلنا گفت خرید اتوبوسهای چینی از سوی شهرداری در حالی است که خودروی داخلی «هم قیمت پایینتری دارد و هم برخلاف مدل خارجی، قطعات یدکی و جانبی بسیار ارزانتر و داخلی» دارد.
او با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی «در میان رقبای جهانی مختلف به دلیل شرایط تحریمی مجبور به انتخاب چین» شده، افزود: «به دلیل حق وتو و قدرت اقتصادی چین ناگزیر از انتخاب این فروشنده خارجی هستیم و احتمالا در قبال نفت، محصولاتی را باید تهاتر کنیم.»
در روزهای اخیر موضوع خرید دو میلیارد یورویی اتوبوسهای چینی برای تهران بازتاب و واکنشهای گستردهای در ایران داشته است.
جزییات قرارداد خرید این اتوبوسها در اختیار اعضای شورای شهر تهران قرار نگرفته است.
مهدی چمران، رییس شورای شهر، درباره این قرارداد گفته است قراردادهای شهردار تهران در چین «محرمانه» بوده و انتشار آن «مشکل امنیتی» دارد.
همزمان، مالک شریعتی، نماینده تهران در مجلس، در واکنش به اعتراضها به این قرارداد اعلام کرد که «این قرارداد با مصوبه شورای عالی امنیت ملی بسته شده» و به صورت تلویحی، دلیل آن را دور زدن تحریمها ذکر کرد.
جعفر تشکری هاشمی، عضو شورای شهر تهران تاکید کرد: «این کار شهرداری تخلف است. فکر نمیکنم خرید اتوبوس و تاکسی امنیتی باشد که قرارداد آن را نمیدهند.»
به دنبال این واکنشها، شهرداری تهران برای توجیه اقدام خود، به نصب بنرهایی با عنوان «چرا خارجی خریدیم؟» در سطح شهر تهران پرداخته است.
شهرداری تهران «قیمت پایینتر نسبت به مدل مشابه ایرانی» و «سرعت لاکپشتی خودروسازان داخلی در ساخت» را از دلایل چنین خریدی اعلام کرده است.
خبرگزاری ایلنا چنین بنرهایی را «تحقیر» تولیدکنندگان و کارگران ایرانی دانست.
این خبرگزاری در گزارش خود نوشت: «تحقیر تولید داخلی دقیقا در همان سالهایی که به نام حمایت از تولید داخلی نامگذاری میشوند آن هم توسط نهادی عمومی و نزدیک به دولت که شعار انقلابی میدهد، برای بسیاری عجیب بوده و این سوال را ایجاد کرده است که جایگاه کار و دسترنج نیروی کار ایرانی برای مسئولان مختلف تا چه اندازه اهمیت دارد؟»
رییس اتحادیه کارگران صنعت خودروسازی نیز گفت: «درد این است که وقتی انتقاد از بیلبورد تبلیغاتی میشود، حتی نهادهای همین شهرداری نیز در نهایت مقصر را خودشان نمیدانند که به تولید داخلی ما اهانت کردند.»
به گفته حاجیزاده، اگر اتوبوسهای برقی دست دوم وارداتی از چین بد درآمد، خود شهرداری تهران هم جوابگو نخواهد بود.
مشکلات ترافیکی و حمل و نقل شهری تهران در دوره شهرداری زاکانی وخیمتر شده است.
آبان سال گذشته، رییس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران با بیان اینکه ارائه خدمات حملونقل به هیچ وجه مناسب نیست، گفت: «متاسفانه وضعیت ترافیک تهران از بحران گذشته است و در قعر مشکلات ترافیکی قرار گرفتهایم.»
در مقابل، زاکانی مدعی «پیشرفت» در مسائل شهری تهران شده است.
خرداد سال گذشته، شهردار تهران که برای حضور در مجمع «انجمن کلانشهرهای مهم جهان» مورد اعتراض ایرانیان قرار گرفت، در واکنش به اعتراضها گفت: «آنچه من در اینجا مشاهده کردم استقبال از پیشرفتهای ما بوده است.»
خرازی در گفتوگو با شبکه تلویزیونی قطری الجزیره بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی «دارای ظرفیت تولید بمب هستهای» است.
او که در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی بود اکنون ریاست شورای راهبردی روابط خارجی، یک اندیشکده وابسته به حکومت ایران را بر عهده دارد.
بهروز بیات، مشاور پیشین آژانس بینالمللی انرژی اتمی از وین در گفتوگو با ایراناینترنشنال درباره اظهارات خرازی و دکترین هستهای جمهوری اسلامی گفت: «سادهلوحانه است اگر کسی باور داشته باشد جمهوری اسلامی قصدی غیر از ساخت بمب اتم دارد.»
به گفته بیات، این که چه حکومت ایران چه میخواست و چه میتوانست، دو موضوع متفاوت است: «مدتهاست که جمهوری اسلامی بین این دو جهت که ما هیچ گونه اقدامی در جهت نظامی کردن برنامه هستهای نکردهایم و اینکه ما دارای قابلیت ساخت بمب هستیم، نوسان میکند.»
خرازی دو سال پیش نیز در مصاحبه با شبکه الجزیره گفته بود ایران تواناییهای فنی ساخت بمب هستهای را دارد اما قصد انجام چنین کاری را ندارد.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند به دلیل وجود یک «فتوا»ی علی خامنهای، قصد ندارند بمب اتمی بسازند.
رهبر جمهوری اسلامی فرماندهی کل قوا (همه نیروهای مسلح و نظامی این کشور) را بر عهده دارد و تصمیمگیرنده نهایی در زمینه فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی نیز اوست.
خامنهای گفته است ساخت سلاح هستهای «حرام» است اما فتواها یا همان احکام مذهبی میتوانند بر اساس «شرایط زمان و مکان» تغییر کنند.
سال ۱۳۹۹، محمود علوی، وزیر وقت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در یک برنامه تلویزیونی گفت: «رهبری [علی خامنهای] فتوا داده است که سلاح هستهای حرام است اما اگر گربه را در گوشهای گیر بیندازند، ممکن است رفتارش با وقتی که گربه آزاد است فرق کند و اگر ایران را به آن سمت هل بدهند دیگر تقصیر ایران نیست.»
در واکنش به این اظهارات، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه آمریکا، آن را «بسیار نگران کننده» خواند.
رییس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی اکنون اعلام کرده که اگر اسرائیل بخواهد به تاسیسات هستهای ایران حمله کند، این احتمال وجود دارد که تهران از ملاحظاتی که قبلا اعلام کرده بود، عدول کند.
فروردین ماه امسال که تنشها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل به دلیل حمله اسرائیل به کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق بالا گرفت، بار دیگر احتمال شدت گرفتن فعالیتهای جمهوری اسلامی در زمینه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای مطرح شد.
برخی مقامهای جمهوری اسلامی به صورت تلویحی به احتمال استفاده نظامی حکومت ایران از برنامه هستهای خود اشاره کردهاند.
مهدی محمدی، مشاور رییس مجلس شورای اسلامی در امور راهبردی، روز ۲۸ فروردین در پیامی در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران به جز برنامه موشکی، برنامه هستهای هم دارد!»
احمد حقطلب، فرمانده سپاه حفاظت و امنیت مراکز هستهای جمهوری اسلامی، روز ۳۰ فروردین اعلام کرد در صورت ادامه لفاظیهای اسرائیل، تهران در «دکترین و سیاستهای هستهای» خود تجدید نظر خواهد کرد.
برخی کارشناسان گفتهاند یکی از گزینههای احتمالی ایران برای پاسخگویی به حملات اسرائیل، سرعت بخشیدن به برنامه اتمیاش است.
با این حال افزایش خلوص اورانیوم غنی شده تا ۹۰ درصد که برای ساخت بمب لازم است یا از سرگیری برنامه ساخت یک سلاح واقعی، میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و اسرائیل یا آمریکا را وادار به حمله به ایران کند.
یک منبع که تحولات اخیر را بهدقت دنبال میکند، به خبرگزاری رویترز گفته است هر دو مورد از سوی آمریکا و اسرائیل تلاش برای ساخت بمب تلقی خواهد شد و خطر بزرگی برای تهران دارد.
او گفت که فکر نمیکند جمهوری اسلامی این ریسک را بپذیرد.
اظهارات اخیر خرازی پس از سفر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران مطرح شده است.
گروسی پس از پایان سفر دو روزه خود به ایران اعلام کرد هر چند هیچ ضربالاجلی به جمهوی اسلامی برای حل پرونده هستهای تهران داده نشده اما انتظار میرود حکومت ایران «هر چه زودتر» برای برطرف کردن نگرانیها در این خصوص اقدام کند.
سفر اخیر گروسی به تهران دو هفته پس از آن انجام گرفت که خامنهای در یک سخنرانی بر ادامه برنامه هستهای حکومت ایران تاکید کرد.