به گزارش عفو بینالملل، تعداد اعدامهای ثبتشده در سراسر جهان در سال ۲۰۲۳ به بالاترین سطح از سال ۲۰۱۵ رسید و آنچنان که آگنس کالامارد، دبیرکل این سازمان گفته دلیل عمده این افزایش، بیاعتنایی کامل مقامات جمهوری اسلامی نسبت به جان انسانها و تعداد بالای اعدامها در ایران بود.
بر اساس این گزارش که سالانه منتشر میشود اعدامها در سال ۲۰۲۳ در مجموع ۱۱۵۳ مورد اعدام در جهان انجام شد که نشاندهنده افزایش بیش از ۳۰ درصدی اعدامها نسبت به سال ۲۰۲۲ است و البته این آمار هزاران اعدامی که گمان میرود در چین انجام شده است را شامل نمیشود.
به گفته دبیرکل عفو بینالملل، افزایش چشمگیر شمار اعدامهای ثبتشده عمدتا ناشی از اقدامات مقامات جمهوریاسلامی بود که شمار زیادی را به خاطر جرائم مرتبط با مواد مخدر اعدام کردند که به نوبه خود «یک بار دیگر تاثیر تبعیضآمیز مجازات اعدام بر جوامع حاشیهای و فقیر ایران را برجسته میکند.»
عفو بینالملل پنجشنبه ۳ خرداد با انتشار یک فراخوان اقدام فوری نسبت به خطر جدی اجرای حکم اعدام دستکم ۱۵ زندانی در ارتباط با اعتراضات سراسری در ایران هشدار داد. به نوشته عفو بینالملل، هشت تن از این افراد در رابطه با خیزش «زن، زندگی، آزادی» بازداشت و به اعدام محکوم شدهاند.
این نهاد حقوق بشری در این فراخوان از فاضل بهرامیان، مهران بهرامیان، محمود مهرابی، محمد خضرنژاد، منوچهر مهماننواز، مجاهد کورکور، رضا رسایی و توماج صالحی، بهعنوان کسانی که در رابطه با خیزش «زن، زندگی، آزادی» به اعدام محکوم شدهاند، نام برده است.
بنا بر این گزارش، پنج کشور با بیشترین شمار اعدام در سال ۲۰۲۳، چین، ایران، عربستان سعودی، سومالی و آمریکا بودند و در این میان ۷۴ درصد از اعدامهای شناسایی شده در این سال در ایران و ۱۵ درصد از این اعدامها در عربستان سعودی انجام شده است.
عفو بینالملل تاکید کرده در سال ۲۰۲۳، شمار احکام اعدام صادر شده در جهان، ۲۰ درصد هم افزایش داشت و در مجموع به ۲۴۲۸ مورد رسید.
عفو بینالملل با اشاره به اینکه مقامات جمهوریاسلامی استفاده از مجازات مرگ را برای ایجاد رعب و وحشت در میان مردم و تحکیم قدرت خود تشدید کردهاند، گفته در سال ۲۰۲۳ دستکم ۸۵۳ فر اعدام شدند که نسبت به ۵۷۶ مورد اعدام در سال ۲۰۲۲، ۴۸ درصد افزایش نشان میدهد.
بر اساس این گزارش، اعدامها به نسبت جمعیت به طور نامتناسبی بر اقلیت قومی بلوچ ایران تاثیر گذاشته و در حالیکه آنها تنها نزدیک به ۵ درصد از جمعیت ایران را تشکیل میدهند، ۲۰ درصد از اعدامهای ثبتشده از اعضای این اقلیت هستند و همچنین دستکم ۲۴ زن و دستکم ۵ نفر که در زمان ارتکاب جرم کودک بودند در میان کسانی بودند که اعدام شدند.
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو هم در کمتر از ۵ ماه گذشته در سال ۲۰۲۴، دستکم حکم اعدام ۱۰ زن در زندانهای جمهوری اسلامی اجرا شده است.
عفو بینالملل در گزارش خود تاکید کرده از مجموع اعدامهای ثبت شده در ایران، دستکم ۵۴۵ مورد اعدام به صورت غیرقانونی برای جرائمی از جمله جرائم مرتبط با مواد مخدر، سرقت و جاسوسی اجرا شد که بر اساس قوانین بینالمللی اصولا نباید منجر به مجازات اعدام شوند.
جمعه ۱۴ اردیبهشت، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی اعلام کرد جمهوری اسلامی در دو هفته اخیر بدون پرداخت هیچ هزینه سیاسی، هر پنج ساعت یک نفر را اعدام کرده است و از ۲۹ فروردین تا ۱۱ اردیبهشت، دستکم ۶۳ نفر در زندانهای ایران اعدام شدند.
در واکنش به تشدید اعدامها در ایران، شیرین عبادی، جودی ویلیامز، توکل کرمان و لیما گبووی، چهار برنده جایزه صلح نوبل، چهارشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ با انتشار بیانیهای، ضمن محکومیت شدید اعدامها در ایران، خواستار برخورد جامعه جهانی با جمهوری اسلامی برای استفاده ابزاری از اعدام برای ایجاد ترس در جامعه شدند.
در گزارش عفو بینالملل با اشاره به اینکه چین همچنان پیشگام اعدام در جهان است، آمده که آمار این سازمان از اعدامها شامل هزاران نفری که گمان میرود در چین، کرهشمالی و ویتنام اعدام شدهاند نمیشود.
عفو بینالملل گفته با وجود عقبگردها، تا امروز، ۱۱۲ کشور به طور کامل مجازات اعدام را ملغی کردهاند و در مجموع در ۱۴۴ کشور مجازات اعدام در قانون یا در عمل لغو شده است.
بر اساس گزارش عفو بینالملل، در سال ۲۰۲۳ در ۱۶ کشور اعدام اجرا شد که پائینترین تعداد ثبتشده از سوی عفو بینالملل از زمان ثبت این آمارها است و لوایح لغو این مجازات همچنان در پارلمان کشورهای کنیا، لیبریا و زیمبابوه در حال بررسی است.
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، این اظهارات را در پاسخ به این پرسش خبرنگاران اظهار کرد که پرسیدند آیا حمله هوایی شامگاه یکشنبه ششم خرداد اسرائیل به اردوگاه آوارگان فلسطینی در رفح در جنوب نوار غزه، را میتوان آن نوع از کشتار و ویرانی محسوب کرد که مقامهای آمریکایی هشدار داده بودند میتواند منجر به تعلیق کمکهای بیشتر آمریکا به اسرائیل شود؟
پیشتر در جریان یک مراسم رسمی در واشینگتن، کاملا هریس، معاون ریيسجمهوری آمریکا در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره حمله اسرائیل به اردوگاه آورگان در رفح که منجر به کشته شدن دستکم ۴۵ فلسطینی شد، گفت:«واژه تراژیک نمیتواند حتی شروع توصیف آنچه باشد که روز یکشنبه رُخ داد.»
کشتههای اخیر فلسطینی در رفح، وعده جو بایدن را برای تغییر سیاست در قبال اسرائیل به چالش کشیده است. او پیشتر گفته بود که در صورتی که اسرائیل دست به یک تهاجم بزرگ به رفح بزند، اجازه ارسال سلاح به این کشور را نخواهد داد.
جان کربی با اشاره به اینکه اسرائیل تاکید کرده قصد نداشته در حمله روز یکشنبه به غیرنظامیان آسیب برساند، گفت بیانیه حماس درباره کشته شدن دو جنگجوی این گروه در حمله روز یکشنبه نشان میدهد اسرائیل تلاش کرده حماس را به طور «هدفمند و دقیق» مورد حمله قرار دهد.
سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا با اشاره به اینکه این عملیات به زیان اسرائیل است، گفت:«ایالات متحده نگران است نحوه اجرای چنین عملیاتی به منزوی شدن بیشتر اسرائیل در عرصه جهانی منجر شود.»
در تازهترین تحول مرتبط با جنگ در غزه، در واکنش به اعلام کشتهشدن ۲۱ نفر از جمله ۱۲ زن در نتیجه شلیک چهار گلوله از سوی تانکهای اسرائیلی به مجموعهای از چادرهای آوارگان در منطقه المواصی، ارتش اسرائیل اعلام کرد آنها به غیرنظامیان حمله نکردهاند.
منطقه المواصی، یک نوار ساحلی در حاشیه رفح است که اسرائیل آن را به عنوان منطقه انسانی امن تعریف کرده و آوارگان فلسطینی را تشویق کرده برای حفظ جان خود به آنجا پناه ببرند.
روز سهشنبه، هشتم خرداد، همزمان با برگزاری جلسه شورای امنیت پشت درهای بسته، ارتش اسرائیل گفت در حال بررسی این احتمال این است که انفجار مهمات انبارشده نزدیک محل مورد هدف در بمباران هوایی روز یکشنبه منجر به آتشسوزی در اردوگاه آوارگان فلسطینی شده است.
در واکنش به این تحولات، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، بار دیگر از اسرائیل خواست که اجازه دهد کمکهای انسانی به شکلی فوری، ایمن و بدون مانعتراشی به آوارگان فلسطینی برسد.
عربستان سعودی هم که پیش از آغاز جنگ در غزه در حال گفتگو برای عادیسازی روابط با اسرائیل بود، روز سهشنبه با اشاره به هدف قراردادن چادرهای فلسطینی، اسرائیل را به «کشتار فلسطینیها و نسلکشی» متهم کرد و گفت که اسرائیل را مسئول اقداماتش میداند.
از سوی دیگر و در حالیکه گروه جهاد اسلامی فلسطین ویدئویی از یک گروگان ۲۸ ساله اسرائیلی که ۷ اکتبر از این کشور ربوده شد منتشر کرد، العالم، شبکه تلویزیونی دولتی مصر، روز سهشنبه گزارش داد اسرائیل آخرین پیشنهاد آتشبس و آزادی گروگانهای خود را به قطر تحویل داده و قطر قرار است آن را به حماس ارائه دهد؛ هرچند حماس اعلام کرده تا زمان توقف حمله اسرائیل به رفح، مذاکره بیمعنی است.
در همین حال و همزمان با تشدید وضعیت انسانی در رفح، یکی از سخنگویان پنتاگون اعلام کرده پس از جدا شدن بخشی از یک اسکله موقت ساختهشده به دست ارتش ایالات متحده برای امدادرسانی در ساحل غزه، خدماترسانی امدادی از این اسکله تا انجام تعمیرات، متوقف میشود.
والاستریتژورنال روز هفتم خرداد نوشت ایالات متحده از کشورهای اروپایی خواسته است تا در نشست آتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به دنبال افزایش فشارها بر ایران به دلیل توسعه برنامه هستهای این کشور نباشند.
بر اساس این گزارش، واشینگتن تمایلی به تشدید تنشها با تهران پیش از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا ندارد. این انتخابات قرار است روز ۱۵ آبان سال جاری برگزار شود.
میلر روز سهشنبه هشتم خرداد ضمن رد این گزارش گفت: «ما با هیچ کشوری برای دادن رای منفی یا ممتنع به هیچ قطعنامهای [درباره برنامه هستهای ایران] لابی نکردهایم.»
او همچنین جمهوری اسلامی را به «رفتارهای بیثباتکننده» متهم کرد و افزود واشینگتن فعالانه به دنبال افزایش فشارها بر تهران از راههای مختلف، از جمله تحریمها و انزوای بینالمللی است تا مانع دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای شود.
در همین رابطه، خبرگزاری رویترز روز پنجم خرداد گزاش داد ایالات متحده و سه متحد اصلی اروپاییاش بر سر اینکه آیا باید در آژانس بینالمللی با جمهوری اسلامی مقابله کنند یا نه، دچار اختلاف نظر شدهاند.
یافتههای تازهترین گزارش محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی حاکی از آن است که جمهوری اسلامی میزان ذخیره اورانیوم غنیشده خود را افزایش داده و از تصمیم خود مبنی بر منع دسترسی و نظارت تعدادی از بازرسان مجرب آژانس، صرف نظر نکرده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در این گزارش تاکید کرده نگرانیها درباره نیات ایران از برنامه هستهای خود در حال افزایش است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس هم با اشاره به این گزارش نوشت جمهوری اسلامی در حال حاضر بیش از ۱۴۲ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصدی در اختیار دارد که در مقایسه با گزارش پیشین آژانس بینالمللی در بهمنماه سال گذشته، جهشی ۲۰ کیلوگرمی را نشان میدهد.
اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصدی را به سرعت و با طی چند مرحله کوتاه میتوان به اورانیوم با خلوص ۹۰ درصدی تبدیل کرد که در تولید سلاح هستهای کاربرد دارد.
پیشتر و در روز چهارم اردیبهشت، گروسی گفته بود جمهوری اسلامی میتواند ظرف چند هفته به اورانیوم غنیشده کافی برای ساخت بمب اتمی دست یابد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز پنجم اردیبهشت بر ادامه برنامه هستهای حکومت ایران تاکید کرد و تحریمها را زمینهساز «شکوفایی استعدادها» و بروز «ظرفیتهای داخل کشور» دانست.