۵۲۰ نفر از فرهنگیان ایران در بیانیهای مشترک با اعلام اینکه شرکت در انتخابات ریاست جمهوری را در حل مشکلات بینتیجه و «از همه بدتر»، عامل افزایش مشروعیت و انگیزه سرکوب بیشتر مطالبهگران و معترضان میدانند، اعلام کردند در این انتخابات شرکت نخواهند کرد.
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به اینکه با توجه به شرایط روز جامعه لازم دیدهاند برای دفاع از جمهوریت و بر اساس حقوق شهروندی از طریق نوشتن این بیانیه نظر خود را با مردم در میان بگذارند، نوشتند که با انتشار این بیانیه تلاش کردهاند دلایل عدم مشارکت خود در انتخابات را با مردم در میان بگذارند.
آنها با بیان اینکه وقایع تلخ سال ۹۶ و ۹۸، شلیک به هواپیمای اوکراینی و کتمان آن، تورم افسار گسیخته، آتش زدن برجام در مجلس و فرمان ممنوعیت ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی نشان داد مساله صرفا به ناتوانی رییس دولت و کابینه باز نمیگردد، تاکید کردند: «مردم از سال ۹۸ به این باور رسیدند که دیگر به هیچ وجه اصلاحات ممکن نیست و شرکت در انتخابات و تعویض بازیگران قدرت، نه تنها هیچ تاثیر مثبتی در زندگی آنها ندارد، بلکه با مشروعیت بخشیدن به حکومت، به سرکوبگری آن مشروعیت میبخشند.»
چهاردهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری در ایران برای انتخاب نهمین رییسجمهوری، جمعه هشتم تیر ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد.
در روزهای گذشته بسیاری از فعالان سیاسی و مدنی و زندانیان سیاسی در ایران با نوشتن نامه و امضای بیانیههای مختلف از مردم خواستهاند از شرکت در انتخابات نظام پرهیز کنند.
فرهنگیان امضاکننده بیانیه «نه به انتخابات» بر خالی شدن انتخابات در ایران از اراده و خواست مردم تاکید و اضافه کردند که ناتوانی دولتها در نظام جمهوری اسلامی، اجازه ندادن ساختار حقوقی و حقیقی قدرت برای بهبود وضعیت کشور، بیبرنامه بودن مسعود پزشکیان، نامزد مورد تایید اصلاحطلبان و تاکید او بر اجرای سیاستهای کلی نظام و علی خامنهای، بخشی از دلایل آنان برای عدم مشارکت در انتخابات است.
نادیده گرفتن هزینههای تحمیل شده بر مردم در صورت مشارکت در انتخابات، دروغ بودن ادعای شرکت و راهبرد مقاومت مدنی در اعتراضات در جمهوری اسلامی و حمایت پزشکیان از سرکوب مردم در مواقع حساس، دیگر دلایلی هستند که فرهنگیان امضاکننده این بیانیه برای تحریم انتخابات نظام ذکر کردهاند.
آنها در پایان تاکید کردند که بر اساس این هفت دلیل، شرکت در انتخابات ولو با فرض پیروزی کاندیدای اصلاحطلب، اشتباه و بدون نتیجه است و در آن شرکت نخواهند کرد.
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی نیز روز شنبه دوم تیر در نامهای از زندان اوین اعلام کرد «در انتخابات غیرقانونی حکومت سرگوبگر و نامشروع» شرکت نخواهد کرد.
پیش از این و در روز ۲۷ خرداد، گلرخ ایرایی، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان اوین، اصلاحطلبان را برای تشویق مردم به شرکت در انتخابات شماتت کرد و این رویکرد را خیانت نامید.
او در متنی که در حسابهایش در رسانههای اجتماعی منتشر شد، نوشت: «اصلاحطلبان بدانند ما مردم ایران خیانتشان را از روز نخست به خاطر داریم و از یاد نمیبریم.»
پس از آن محبوبه رضائی، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان اوین با بیان اینکه اگر در حکومتهای دیکتاتوری و توتالیتر انتخابات تاثیرگذار بود، قطعا حق انتخاب به مردم داده نمیشد، تاکید کرد جمهوری اسلامی هیچ مشروعیتی ندارد و انتخابات شرطبندی بر اسب بازنده حکومت و تکرار اشتباهات پیشین است.
شعله پاکروان، مادر ریحانه جباری که در ایران اعدام شد نیز در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره دلیل شرکت نکردن در انتخابات، با برشمردن جنایات جمهوری اسلامی همچون کشتن معترضان و زندانی کردن و اعدام مخالفان گفت: «من رای نمیدهم چون جنایات این رژیم را فراموش نکردهام.»
خامنهای گفت: «شنیدهام بعضی قضات در احکام قضایی خود به مبانی حقوق بشری غرب استناد میکنند. آن مبانی، مبانی نادرستی است.»
در سالهای اخیر رسانهها گاهی از قضاتی نوشتهاند که در تصمیمهای خود به موازین حقوق بشری و بینالمللی استناد کردهاند؛ از جمله قاضی حشمت رستمی درون کلا که سال ۱۳۹۷ از قضات دادگاه تجدید نظر استان مازندران بوده است.
رستمی درون کلا متولد سال ۱۳۴۷ در بابل است. او قضاوت را در سال ۱۳۷۴ و از جزیره قشم به عنوان قاضی تحقیق آغاز کرده و هماکنون دکتری حقوق بینالملل دارد.
با وجود تذکر خامنهای، رویکرد این قاضی و امثال او را نمیتوان به کل دستگاه قضایی جمهوری اسلامی تعمیم داد.
خواسته رهبر جمهوری اسلامی از قضات برای توجه نکردن به مبانی حقوق بشر در حالی است که در حال حاضر اصولا قوانین جمهوری اسلامی که قضات نیز به آن استناد میکنند، برگرفته از مبانی فقه اسلامی است و قوانین حقوق بشری غربی، جایی در جمهوری اسلامی ندارند که قاضی بخواهد به آنها استناد کند.
در ساختار جمهوری اسلامی تنها ستادی به نام حقوق بشر وجود دارد که از زیرمجموعههای شورای عالی امنیت ملی - مستقر در قوه قضاییه - است. دبیر این ستاد در حال حاضر کاظم غریبآبادی است. این ستاد اردیبهشت امسال گزارشی از عملکرد خود منتشر کرد که نشان میدهد عمده فعالیتهای آن در زمینه اقدامات خارجی بوده است.
ستاد حقوق بشر، پیگیر مبادله حمید نوری بود.
رهبر جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با ابراز رضایت از برنامههای انتخاباتی صداوسیمای جمهوری اسلامی، آنها را «خوب و باعث آشنایی مردم با دیدگاههای گوناگون» توصیف کرد.
تنها انتخاباتی که مناظرات آن به صورت دو-به-دو و مشابه نمونههای جهانی مناظره برگزار شد، انتخابات سال ۱۳۸۸ بود. مناظراتی که خامنهای را راضی نکرد.
او در اولین نماز جمعه پس از برگزاری انتخابات و در روز ۲۹ خرداد ۱۳۸۸ گفت: «بخش معیوب قضیه، بنده را ناخرسند کرد؛ متاثر شدم. برای طرفداران نامزدها هم آن بخشهای معیوب، آن تعریضها، آن تصریحها، التهابآور و نگرانکننده بود که البته از هر دو طرف هم بود.»
رهبر جمهوری اسلامی در دیدار امروز خود با مقامهای قضایی خطاب به نامزدها گفت: «مباحث نامزدها در تلویزیون یا اظهارات دیگر آنها موجب نشود که یک نامزد برای غلبه بر رقیب، حرف دشمنپسند و دشمن شادکن بزند.»
تاکنون سه دور میزگرد که صدا و سیما آن را مناظره انتخاباتی مینامد، برگزار شده است.
نظرسنجی مرکز افکارسنجی جهاد دانشگاهی نشان داده بیش از ۷۳ درصد مردم مناظره اول را تماشا نکردند.
تاکنون به جز اتفاقی که در برنامه میزگرد فرهنگی شبکه دو سیما با حضور مسعود پزشکیان رخ داد و طی آن محمد فاضلی، مشاور پزشکیان، در میانه برنامه زنده صندلی خود را ترک کرد و تجهیزات میکروفونش را پرتاب کرد، اتفاق ویژهای در برنامههای تبلیغاتی رخ نداده است.
روند برگزاری میزگردها با عنوان مناظره، کنترل شده است و در آن نامزدها به جای رویارویی دو-به-دو، به سوالات از پیش طراحی شده پاسخ میدهند؛ هر چند طی سه برنامه اخیر، نامزدها بعضا به هم طعنههایی زدهاند.
از جمله مصطفی پورمحمدی که افزایش فروش نفت ادعایی از سوی محمدباقر قالیباف و سایر نامزدهای اصولگرا را ناشی از نبود دونالد ترامپ در سمت ریاست جمهوری آمریکا دانست.
در سومین مناظره نیز علیرضا زاکانی چندین بار به سابقه امنیتی پورمحمدی طعنه زد و از او سوال کرد که آیا از اقدامات گذشته خود توبه کرده است؟
در یک برنامه تلویزیونی نیز زاکانی خاطرهای از دیدار با خامنهای در جریان تصویب برجام نقل کرد که دفتر رهبر جمهوری اسلامی خیلی زود به آن واکنش نشان داد و اعلام کرد «هر گونه نقل قولِ غیر مستند به اسناد موجود و مکتوب از بیانات و اظهار نظرهای» خامنهای و «اکتفا به برداشتهای شخصی و دریافتهای شفاهی» از سخنان او یا مسئولان دفترش، «فاقد اعتبار و استناد» است.
کمتر از یک هفته به برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری در روز جمعه هشتم تیر ماه ۱۴۰۳ زمان باقی است.
شش نامزد تایید صلاحیت شده از سوی شورای نگهبان هنوز نتوانستهاند تنور انتخابات را مثل سالهای ۱۳۸۸، ۱۳۹۲ و ۱۳۹۶ گرم کنند.
روز جمعه یک تیر ویدیویی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد در متروی تهران زنی حامی حکومت خطاب به لیلی مهدوی درباره قتل پسرش میگوید: «نباید به خیابان میآمد چون وظیفه مامور امنیتی این است که شلیک کند.»
این ویدیو واکنشهای پرشماری در رسانههای اجتماعی به دنبال داشت.
کاربری با اشاره به این حرف نوشت: «مگر حکومت نظامی بوده؟ منطقه جنگی بوده که از پشت سر، بچه ۱۶ ساله را با گلوله بزنی؟»
شهروندی دیگر در ایکس نوشت: «در چشم زنی که بچهاش را با گلولهای از پشت سر کشتند، با وقاحت و خونسردی نگاه میکند و میگوید میخواست به خیابان نرود. کافی است یکبار در عمرت بچهای را بغل کرده باشی تا هیچوقت به مادری چنین حرفی نزنی...»
سیاوش محمودی، نوجوانی ۱۶ ساله بود که در جریان اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱ در جنبش «زن، زندگی، آزادی» به دست ماموران امنیتی در نازیآباد تهران کشته شد.
نیروهای حکومت روز ۳۰ شهریور از پشت به سر این نوجوان شلیک کردند.
شماری از کاربران رسانههای اجتماعی، به بازنشر بخشی از سخنان لیلی مهدوی در این ویدیو خطاب به زن حامی حکومت پرداختند که در آن گفت: «حیدرحیدرکُنان به بچه من شلیک کردند ....»
در همین زمینه کاربری نوشت: «سالهاست حیدرحیدرکُنان، خیابان و مدرسه و دانشگاه را اشغال کردهاید و میخواهید با زور سرکوب، بیرون نیاییم؛ اگر نه به مغزمان شلیک میکنید.»
کاربری با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی «وظیفه دارد مردم ایران را بکشد»، به قتل سیاوش محمودی و شماری دیگر از کودکان و نوجوانان کشته شده مانند کیان پیرفلک و سارینا اسماعیلزاده در جریان اعتراضات، با گلوله و باتون اشاره کرد.
دهها کاربر نیز نشر سخنان این زن حامی حکومت را تاییدیه دیگری بر ایده تحریم انتخابات جمهوری اسلامی خواندند.
شماری از شهروندان با ارسال پیامهای صوتی برای ایراناینترنشنال تاکید کردند که پیغام حکومت دقیق رسیده است. آنان وظیفه حکومت را «کشتن معترضان» دانستند.
به گفته این شهروندان، اگر مردم میخواهند این کشتنها ادامه یابد و «این آدمکشها را تایید میکنند»، میتوانند بروند و رای بدهند.
شهروندی در همین زمینه گفت: «اگر عاشق ایران هستید و خون بچههای راه آزادی برایتان مهم است، رای بی رای.»
مادر سیاوش محمودی در حدود دو سال اخیر بعد از قتل فرزندش بارها بر گرفتن انتقام از جمهوری اسلامی تاکید کرده است.
او روز ششم خرداد امسال با انتشار عکسی از خود بر مزار فرزندش، در اینستاگرام نوشت: «روزی دل من آرام میگیرد که ریشه این درخت ظلم از خاک بیرون آید ... برای قلمی که در سانسور است، برای مادری که در سکوت است.»
لیلی مهدوی حدود سه هفته پیش نیز با انتشار ویدیویی، از گره زدن روبانهای قرمز رنگ به درختان معابر عمومی به یاد فرزند جانباختهاش خبر داد.
او پیشتر از شکسته شدن درخت مزار سیاوش خبر داده و خطاب به عاملان و آمران این اقدام گفته بود: «خجالت بکشید! این فقط یک درخت است. اسلحه جنگی نبود. همه جا دوباره درختی با روبان قرمز میکارم.»