یک مقام حزب کارگران کردستان (پکک) در بیانیهای اعلام کرد این گروه در صورتی حاضر به ترک شمال شرقی سوریه خواهد بود که نیروهای دموکراتیک سوریه، در کنار سایر گروهها، همچنان نقشی محوری در این منطقه ایفا کند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این مقام مسئول در دفتر سیاسی پکک در شمال عراق، پنجشنبه ۲۷ دی گفت: «هر ابتکاری که به حاکمیت و کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه در شمال شرقی سوریه منجر شود یا در آن، نیروهای دموکراتیک سوریه نقش قابلتوجهی در رهبری مشترک [این منطقه] داشته باشد، ما را به موافقت با ترک این منطقه سوق خواهد داد.»
در گزارش رویترز به هویت این مقام پکک اشارهای نشده است.
مخالفان مسلح سوری در یک عملیات غافلگیرکننده ۱۱ روزه که از ادلب و حلب آغاز شد، توانستند ۱۸ آذر به دمشق برسند و به بیش از پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.
از آن زمان تاکنون، درگیریها میان گروههای مسلح طرفدار ترکیه و نیروهای دموکراتیک سوریه تحت حمایت آمریکا در شمال شرقی سوریه شدت گرفته است.
نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام اختصاری «قسد» نیز شناخته میشود، از قومیتهای مختلف از جمله کُردها، عربها، آشوریها و ترکمنها تشکیل شده است اما رهبری نظامی آن را گروه کُردی یگانهای مدافع خلق (یپگ) بر عهده دارد.
ترکیه اعضای کُرد نیروهای دموکراتیک سوریه را وابسته به پکک میداند و بر عقبنشینی آنها از سوریه تاکید دارد.
مقام پکک در ادامه بیانیه خود هشدار داده در صورت عقبنشینی از شمال شرقی سوریه، این گروه همچنان از راه دور به رصد اوضاع در این منطقه ادامه خواهد داد و در صورت لزوم، علیه نیروها یا فعالیتهای ترکیه در خاک سوریه اقدام خواهد کرد.
انتظار برای شروع دوره قدرت دونالد ترامپ
در بیانیه این مقام پکک با اشاره به شروع دوره قدرت دونالد ترامپ در آمریکا گفته شده «آینده سوریه پس از بیستم ماه جاری میلادی و زمانی که ترامپ قدرت را به دست گیرد، تعیین خواهد شد.»
الهام احمد، رییس روابط خارجی نیروهای دموکراتیک سوریه، ۲۰ دی اعلام کرد آمریکا و فرانسه در حال بررسی ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه هستند.
او از فرانسه خواست «برای تامین امنیت مرزی و ایجاد روابط خوب با ترکیه»، نیروهای خود را به این منطقه اعزام کند.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، ۲۱ دی احتمال نقشآفرینی فرانسه در شمال شرقی سوریه را رد کرد و گفت آنکارا در رابطه با وضعیت آنچه «گروههای مسلح کُرد سوری» خواند، تنها با آمریکا مذاکره میکند.
آمریکا خواستار «انتقال مدیریتشده» متحدان کُرد خود در شمال سوریه شده است. بسیاری از کشورهای غربی بر این باورند که نیروهای چریکی کُرد سوریه نقشی حیاتی در مقابله با تهدیدات گروههای اسلامگرای افراطی، از جمله داعش، در این کشور ایفا میکنند.
مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، ۲۹ آذر اعلام کرد در صورت دستیابی به یک توافق آتشبس همهجانبه با ترکیه، نیروهای کُرد غیرسوری عضو این گروه نظامی، از سوریه خارج خواهند شد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر با گفتن اینکه «جوان سوری چیزی برای از دست دادن ندارد، وعده «سر برآوردن یک مجموعه شرافتمند قوی در سوریه» را داده بود.
حدود یک ماه پس از سقوط بشار اسد، گروهی در این کشور به نام «جبهه مقاومت اسلامی در سوریه» با انتشار بیانیهای اعلام موجودیت کرد. این گروه هدف خود را «حفاظت از مردم سوریه و بیرون راندن اسرائیل از خاک این کشور» اعلام کرده است.
بیانیه اعلام موجودیت این حزب در وبسایت حزب سوسیال ناسیونالیست سوریه منتشر شده است. این حزب، یک جنبش سکولار قدیمی با شاخههایی در لبنان و عراق است. این حزب حامی اسد به شمار میرفت و با حزبالله لبنان متحد است و به عنوان بخشی از محور حامی جمهوری اسلامی شناخته میشود.
اسد، یکی از مهمترین متحدان جمهوری اسلامی در منطقه و کشورهای عربی بود. سوریه در زمان اسد، با موقعیت خاص خود در همسایگی اسرائیل و لبنان، در دشمنی جمهوری اسلامی با اسرائیل همسو بود.
۲۱ آذرماه ۱۴۰۳، چند روز پس از سقوط اسد، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی وعده داد: «مناطق تصرفشده سوریه به وسیله جوانان غیور سوری آزاد خواهد شد.»
پس از این سخنرانی ، ۳۰ آذرماه، احمد الشرع، معروف به محمد جولانی، فرمانده گروه تحریر شام، اعلام کرد مخالفان با ساقط کردن حکومت بشار اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
چند روز بعد، دوم دیماه، خامنهای دوباره درباره سوریه صحبت کرد و اینبار وعده «سر برآوردن یک مجموعه شرافتمند قوی در سوریه» را داد.
اکنون گروه جدید «جبهه مقاومت اسلامی در سوریه» در حالی با هدف «بیرون راندن اسرائیل از جنوب سوریه» اعلام موجودیت کرده، که گروه تحریر الشام و حاکمان جدید دمشق، از ابراز مواضع خصمانه علیه اسرائیل پرهیز کرده و گفتهاند با اسرائیل کاری ندارند.
از طرفی، جمهوری اسلامی تنها کشوری است که کنسولگری آن در دمشق مورد حمله قرار گرفت و هنوز روابط دیپلماتیک عادی با سوریه پس از اسد برقرار نکرده است.
موسسه تحقیقاتی آلما در اسرائیل در تحلیل خود با بررسی سوابق و عملکرد حزب سوسیال ناسیونالیست سوریه، همچنین آرام گروه جدید که به شکل واضحی شبیه به آرم سایر گروههای نیابتی جمهوری اسلامی نظیر حزب الله لبنان و حزب الله عراق و… است احتمال داده که گروه جدید تحت نفوذ جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان فعالیت میکند و بخشی از تلاشهای جمهوری اسلامی برای ایجاد زیرساختهای محلی در جنوب سوریه به منظور مقابله با اسرائیل باشد.
شرکتکنندگان در این نشست ضمن ابراز نگرانی از حملات اسرائیل به خاک سوریه، بر اهمیت احترام به وحدت، حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور تاکید کردند و گفتند باید از «اراده و گزینههای مردم سوریه» حمایت شود.
جمعی از وزیران امور خارجه و دیپلماتهای ارشد کشورهای غربی و منطقه خاورمیانه در اولین نشست درباره سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد، یکشنبه ۲۳ دی در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، حضور یافتند.
از جمهوری اسلامی مقامی به این نشست دعوت نشده بود.
آنالنا بربوک، وزیر خارجه آلمان، و دیوید لامی، وزیر خارجه بریتانیا، از جمله افراد حاضر در این نشست بودند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز که در این نشست حضور دارد، گفت وزیران خارجه این اتحادیه در پایان ماه جاری در بروکسل برای گفتوگو درباره لغو تحریمها علیه سوریه دیدار خواهند کرد.
وزرای خارجه عربستان سعودی، مصر، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، عراق، اردن، لبنان و ترکیه هم به علاوه نمایندگان اتحادیه اروپا و ایالات متحده در نشست ریاض حضور داشتند.
از طرف حکومت جدید سوریه نیز اسعد حسن الشیبانی، وزیر خارجه این کشور، در این نشست حاضر بود.
انجام دیدارهای دوجانبه در حاشیه نشست
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، در حاشیه نشست ریاض، با همتای مصری خود دیدار و گفتوگو کرد.
وزیر خارجه عمان نیز بر ضرورت انجام اقداماتی قاطع برای خروج اسرائیل از تمام خاک سوریه تاکید کرد.
کمی پیش از آن، وزارت خارجه بریتانیا در بیانیهای نوشت: «مذاکرات در ریاض به رهبری اعراب خواهد بود و بر گامهای بعدی جامعه بینالمللی برای حمایت از مقامات موقت سوریه از جمله مکانیسمهایی برای پاسخگو کردن رژیم اسد در زمینه جنایات جنگی که علیه مردم سوریه مرتکب شد، متمرکز است.»
این نشست که از سوی عربستان سعودی مدیریت میشد، اولین نشست بینالمللی بود که هم حاکمان جدید سوریه و هم مقامات ارشد غربی در آن حضور داشتند.
پیشتر یک نشست با حضور دیپلماتهای ارشد ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، آلمان و اتحادیه اروپا در مورد سوریه پنجشنبه در رم و یک نشست در اردن در ماه گذشته با حضور کشورهای منطقه و برخی کشورهای غربی برگزار شده بود.
نشست اخیر در ریاض در حالی برگزار میشود که دولت جدید سوریه خواستار لغو تحریمها از سوی غرب برای کمک به پیوستن دمشق به جریان مالی بینالمللی است.
آلمان، ایتالیا و فرانسه در روزهای اخیر بر کاهش تحریم های اتحادیه اروپا علیه سوریه تاکید کردهاند، اما تصمیم نهایی تنها میتواند از سوی کل اتحادیه اروپا گرفته شود.
آمریکا دوشنبه معافیت تحریمی را برای معاملات با نهادهای حکومتی در سوریه به مدت شش ماه صادر کرد تا بتواند به جریان کمکهای بشردوستانه کمک کند.
اظهارات دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس
همزمان با این نشست، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس بر حمایت از تسهیل بازگشت آوارگان و پناهجویان به سوریه تاکید کرد.
او از تصمیم دولت انتقالی سوریه برای انحلال گروههای مسلح و محدود کردن حمل سلاح به نیروهای دولتی حمایت کرد.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس همچنین حملات اسرائیل به سوریه را محکوم کرد و خواستار عقبنشینی اسرائیل از این کشور شد.
او با انتقاد از تلاش اسرائیل برای «گسترش شهرکسازی در جولان اشغالی» گفت این منطقه، سرزمینی عربی و متعلق به سوریه است.
هیات لبنانی در این سفر شامل وزیر خارجه و رییس اداره اطلاعات نظامی است.
الشرع در این دیدار کنترل مرزها را مهمترین موضوع گفتوگو با مقامات لبنان دانست.
او تاکید کرد اولویت حکومت جدید، «سامان دادن به اوضاع داخلی سوریه، حفظ امنیت و توقیف سلاح» است.
این اولین سفر یک نخستوزیر لبنان به پایتخت سوریه از سال ۲۰۱۰ است.
سوریه در دوران حکومت بشار اسد پلی برای ارسال تسلیحات از ایران به حزبالله لبنان بود.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، گفته است این گروه با سقوط اسد، مسیر تامین منابع نظامی خود را از طریق سوریه از دست داد.
نخستوزیر لبنان در دمشق گفت که این کشور خواستار ایجاد کمیتهای مشترک با سوریه برای کنترل مرزهاست.
میقاتی تاکید کرد که به الشرع اطمینان داده، لبنان تمایل دارد «از هر اقدامی که به روابط دوجانبه آسیب بزند»، جلوگیری کند.
خنثی شدن حمله داعش به منطقه «سیده زینب»
همزمان با سفر نخستوزیر لبنان به دمشق، سازمان امنیت سوریه شنبه ۲۲ دی از خنثی شدن حمله گروه داعش به منطقه «سیده زینب» و بازداشت افراد مرتبط با این حمله خبر داد.
لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، پیش از این گفته بود که ایالات متحده باید نیروهای خود را در سوریه حفظ کنید تا مانع بازگشت گروه داعش پس از سرنگونی دولت بشار اسد شود.
هشدار درباره انتصاب جنگجویان خارجی در ارتش
پس از سقوط بشار اسد، وزرای خارجه شماری از کشورهای عربی به دمشق سفر کردند.
جمعه ۲۱ دی نیز آنتونیو تایانی، وزیر خارجه ایتالیا، به سوریه رفت و با الشرع و اسعد حسن الشیبانی، وزیر خارجه دولت انتقالی سوریه در دمشق دیدار کرد.
آنالنا بربوک و ژان-نوئل بارو، وزیران خارجه آلمان و فرانسه، جمعه ۱۴ دی به دمشق سفر و با مقامات دولت موقت سوریه دیدار کردند.
خبرگزاری رویترز از هشدار این دو وزیر خارجه به حکومت موقت سوریه درباره «انتصاب جهادیهای خارجی در پستهای نظامی» خبر داد.
به گزارش این خبرگزاری، این هشدار در دیدار چهارشنبه دانیل روبینشتاین، فرستاده ایالات متحده و الشرع نیز مطرح شده است.
رسانهها از انتصاب حداقل شش جنگجوی خارجی از جمله اویغورهای چینی و آسیای مرکزی، یک شهروند ترکیه، یک مصری و یک اردنی در سمتهای نظامی سوریه خبر دادهاند.
این نیروها در سرنگونی اسد نقش داشتهاند و ممکن است به آنها شهروندی سوریه اعطا شود.
ورود نیروهای اسرائیلی به بخش غربی روستای «المعلقه» در قنیطره
روز شنبه دیدبان حقوق بشر سوریه اعلام کرد نیروهای اسرائیلی به بخش غربی روستای «المعلقه» در حومه شهر قنیطره سوریه وارد شدهاند و عملیات مهندسی ارتش اسرائیل برای ایجاد جادهای از جولان به پایگاه نظامی «الدرعیه» و اطراف آن در حومه قنیطره آغاز شده است.
بلافاصله پس از سقوط اسد، نیروهای زمینی اسرائیل برای نخستین بار طی ۵۰ سال اخیر با عبور از منطقه غیرنظامی در مرز، وارد خاک سوریه شدند و مواضع تخلیه شده ارتش اسد را تصرف کردند.
ارتش اسرائیل همچنین ۴۰۰ کیلومتر مربع از منطقه حائل در بلندیهای جولان را به کنترل خود درآورده است.
دو روز پیش روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد مقامهای ارشد دولتی و امنیتی اسرائیل از زمان سقوط دولت اسد، مذاکراتی پنهانی درباره آینده سوریه داشتهاند که در آن «بررسی پیشنهاد تقسیم این کشور به بخشهای مجزای اداری در یک نشست بینالمللی» مطرح شده است.
فیدان جمعه، ۲۱ دی، پاریس را به نادیده گرفتن نگرانیهای امنیتی آنکارا متهم کرد و به طعنه از فرانسه خواست آن دسته از شهروندان خود را که بهدلیل عضویت در گروههای افراطگرا در سوریه زندانی هستند، به کشورشان بازگرداند.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استقرار نیروهای فرانسوی و آمریکایی در شمال سوریه با هدف کاهش تنشها با گروههای مسلح کُرد، تاکید کرد آنکارا نقشی برای پاریس در این زمینه قائل نیست.
فیدان افزود: «ایالات متحده تنها طرف مذاکره ماست. بهطور صریح بگویم، ما به کشورهایی که تلاش میکنند با پنهان شدن پشت آمریکا منافع خود را در سوریه پیش ببرند، توجهی نمیکنیم.»
مخالفان مسلح در یک عملیات غافلگیرکننده ۱۱ روزه که از ادلب و حلب آغاز شد، توانستند ۱۸ آذر به دمشق برسند و به بیش از پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.
از آن زمان تاکنون، درگیریها میان گروههای مسلح طرفدار ترکیه و نیروهای دموکراتیک سوریه مستقر در شمال شرقی این کشور شدت گرفته است.
تنها در ۲۰ دی، ۳۷ نفر در جریان درگیریها در منطقه منبج سوریه جان خود را از دست دادند.
نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام اختصاری «قسد» نیز شناخته میشود، از قومیتهای مختلف از جمله کُردها، عربها، آشوریها و ترکمنها تشکیل شده است اما رهبری نظامی آن را گروه کُردی یگانهای مدافع خلق (یپگ) بر عهده دارد.
ترکیه اعضای کُرد نیروهای دموکراتیک سوریه را وابسته به حزب کارگران کردستان (پکک) میداند و بر عقبنشینی آنها از سوریه تاکید دارد.
الهام احمد، رییس روابط خارجی نیروهای دموکراتیک سوریه، ۲۰ دی اعلام کرد آمریکا و فرانسه در حال بررسی ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه هستند.
او از فرانسه خواست «برای تامین امنیت مرزی و ایجاد روابط خوب با ترکیه»، نیروهای خود را به این منطقه اعزام کند.
وزیر امور خارجه ترکیه در ادامه اظهارات خود، حضور نیروهای کُرد در شمال سوریه را تهدیدی علیه آنکارا توصیف کرد و گفت: «ما بارها اعلام کردهایم که بههیچ وجه نمیتوانیم وجود چنین تهدیدی را تحمل کنیم؛ یا دیگران برای رفع آن اقدام میکنند، یا خودمان دست به کار خواهیم شد.»
فیدان اضافه کرد ترکیه «از توانایی، ظرفیت و مهمتر از همه، عزم راسخ برای ریشهکن کردن تمامی تهدیدات علیه بقای خود برخوردار است».
پیشتر در ۱۷ دی، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، هشدار داد نیروهای کرد مستقر در شمال سوریه «به پایان خود نزدیک میشوند».
اردوغان تاکید کرد در آینده سوریه جایی برای «تروریسم» وجود نخواهد داشت.
بسیاری از کشورهای غربی بر این باورند که نیروهای مسلح کُرد سوریه نقشی حیاتی در مقابله با تهدیدات گروههای اسلامگرای افراطی، از جمله داعش، در این کشور ایفا میکنند.