دو مقام ارشد روسیه سهشنبه نهم بهمن وارد پایتخت سوریه شدند تا درباره حفظ دو پایگاه نظامی اصلی خود در سوریه با مقامهای جدید دمشق گفتوگو کنند. این برای اولین بار پس از سقوط حکومت بشار اسد است که چنین سفری انجام میشود.
میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر خارجه روسیه و الکساندر لاورنتیف فرستاده ویژه ولادیمیر پوتین رییسجمهور روسیه در امور سوریه، دو مقام ارشدی هستند که رهبری هیات روسیه را در سفر به سوریه برعهده دارند.
پنجشنبه ۲۲ آذر، میخائیل بوگدانوف گفت که مسکو قصد دارد پایگاههای خود را در سوریه حفظ کند.
رسانههای روسیه گفتند که آنها قرار است با احمد الشرح، رهبر جدید سوریه و اسعد شیبانی، وزیر خارجه جدید سوریه دیدار کنند.
مقامات سوری هنوز در مورد این سفر اظهارنظری نکردهاند.
سقوط حکومت بشار اسد که کمتر از دو ماه پیش روی داد شکستی برای مسکو و تهران بود که برای حفظ این حکومت در مقابل نیروهای مخالفش تلاش میکردند.
از آن زمان، سرنوشت پایگاه دریایی طرطوس و فرودگاه نظامی حمیمیم که زیرساختهای کلیدی روسیه برای حفظ نفوذ مسکو در خاورمیانه، حوزه مدیترانه و شمال آفریقا به شمار میرود، زیر سوال رفته است.
ناظران میگویند که مسکو ممکن است مجبور شود کل حضور خود در منطقه را سازماندهی مجدد و به پایگاههای دیگر مانند لیبی منتقل کند، جایی که مزدوران روسی از خلیفه حفتر، فرمانده نیروهای حاکم بر بنغازی، حمایت کردهاند.
پیشتر گزارشهایی بر اساس تصاویر ماهوارهای درباره انتقال تجهیزات نظامی روسیه از سوریه منتشر شد و یک مقام امنیتی سوری خبر داد دستکم یک هواپیمایی باری از پایگاه هوایی روسیه در لاذقیه، به لیبی پرواز کرد.
احمد الشرع، با این حال، در پایان ماه گذشته میلادی لحنی نسبتا آشتیجویانه درباره روسیه در پیش گرفت و از «منافع استراتژیک عمیق» بین سوریه و روسیه و تمایلش برای بازسازی روابط دمشق و مسکو سخن گفت.
او در گفتوگو با شبکه العربیه، با بیان اینکه تمام تسلیحات سوریه منشا روسی دارد و نیروگاههای زیادی در سوریه از سوی کارشناسان روسی مدیریت میشود، گفت: «روسیه کشور مهمی است و منافع استراتژیک عمیقی بین روسیه و سوریه وجود دارد.»
رهبر جدید سوریه افزود: «ما نمیخواهیم روسیه آن طور که برخی دوست دارند سوریه را ترک کند.»
ماه گذشته، پوتین گفت که سقوط بشار اسد «یک شکست» برای مسکو نیست و به گفته او، مسکو با جلوگیری از محاصره سوریه از سوی «تروریستها» به هدف خود دست یافته است.
روسیه به دلیل مداخله نظامی خود در سوریه از سال ۲۰۱۵ برای نجات بشار اسد به شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.
مسکو در سرکوب بیرحمانه مخالفان اسد به ویژه با انجام حملات هوایی ویرانگر شرکت داشت.
از سوی دیگر، اوکراین که مورد تهاجم روسیه قرار گرفته است، قصد دارد از کاهش نفوذ مسکو در سوریه استفاده کند.
در دیماه، وزیر خارجه سوریه پس از دیدار با همتای اوکراینی خود گفت که دمشق به «همکاری استراتژیک» با اوکراین امیدوار است.
شیبانی در دیدار با آندری سیبیها وزیر خارجه اوکراین گفت: «مشارکتهای استراتژیک بین ما و اوکراین در سطوح سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و مشارکتهای علمی وجود خواهد داشت».
او با اشاره به تهاجم روسیه به اوکراین افزود: «مسلما مردم سوریه و مردم اوکراین همان تجربه و رنجی را دارند که ما در طول چهارده سال متحمل شدیم.»
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، پیشتر در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که این کشور آماده همکاری با نمایندگان مردم سوریه برای اصلاح اشتباهات رژیم بشار اسد، به ویژه در مورد اوکراین و کل اروپا است.
سوریه در زمان بشار اسد که متحد مسکو بود از تهاجم روسیه علیه اوکراین حمایت کرده بود.
در همان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، دفتر ریاست جمهوری سوریه اعلام کرد بشار اسد با ولادیمیر پوتین همتای روس خود تماس گرفته و از موضع او در مورد اوکراین حمایت کرده است.
اوکراین به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان غلات جهان، پیشنهاد صادرات غلات خود به سوریه را مطرح کرده است.
یک هفته پس از سقوط بشار اسد، زلنسکی اعلام کرد که میخواهد غلات و سایر محصولات کشاورزی را بهصورت بشردوستانه در اختیار سوریه قرار دهد.
دو مقام آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود، سهشنبه نهم بهمن به رویترز گفتند که این هواپیما دوشنبه پس از پروازی از تگزاس در گواتمالا فرود آمد.
یک مقام گواتمالایی به خبرگزاری رویترز گفت که این هواپیمای ترابری نظامی حامل ۶۴ نفر بوده است.
این سومین پروازی است که از زمان آغاز اخراجهای نظامی مهاجران در روزهای گذشته با موفقیت در گواتمالا فرود آمده است.
هواپیماهای نظامی سی۱۷ ایالات متحده از جمعه پنج بهمن انتقال مهاجران غیرقانونی بازداشتشده از خاک آمریکا به خارج از این کشور و انتقالشان به گواتمالا را آغاز کردند.
استفاده از هواپیماهای نظامی آمریکا برای انجام پروازهای اخراج مهاجران بخشی از واکنش پنتاگون به اعلام وضعیت اضطراری ملی ترامپ در خصوص مهاجرت بود.
پنتاگون هفته گذشته اعلام کرد که ارتش آمریکا پروازهایی را برای اخراج بیش از پنج هزار مهاجر فراهم خواهد کرد که در ال پاسو از ایالت تگزاس و سن دیگو در ایالت کالیفرنیا، در بازداشت مقامات آمریکایی بودند.
پیشتر از هواپیماهای نظامی آمریکا برای انتقال افراد از یک کشور به کشور دیگر، مانند خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در سال ۲۰۲۱، استفاده شده بود.
به گفته یکی از مقامات آمریکایی، اما این نخستین بار است که از هواپیماهای نظامی آمریکا برای اخراج مهاجران از این کشور استفاده شده است.
این اتفاق با چالش آمریکا و کلمبیا برای پذیرش بدون محدودیت تمامی مهاجران غیرقانونی کلمبیایی همزمان شد.
اولین هواپیمای حامل اخراجشدگان از آمریکا، وارد کلمبیا شد
بر اساس گزارش رسانههای محلی، نخستین هواپیمای نیروی هوایی کلمبیا حامل افراد اخراجشده از آمریکا، صبح روز سهشنبه وارد بوگوتا، پایتخت کلمبیا شد.
این اقدام زمینه را برای دولت دونالد ترامپ فراهم کرد تا محدودیتهای ویزا و سایر تدابیر اعمالشده بر شهروندان کلمبیا را لغو کند.
وزارت خارجه کلمبیا دوشنبه اعلام کرده بود که اولین هواپیما حامل ۱۱۰ شهروند کلمبیایی را از سندیگو در ایالت کالیفرنیا به سوی این کشور پرواز میکند و هواپیمای دوم نیز قرار است روز سهشنبه وارد کلمبیا شود.
گوستاوو پترو، رییسجمهوری کلمبیا، پیشتر بهشدت به استفاده از هواپیماهای نظامی ایالات متحده برای اخراج شهروندان کلمبیایی مخالفت کرده بود.
او با انتقاد از اینکه با شهروندان کشورش مانند مجرمان رفتار میشوند، از فرود این هواپیماها جلوگیری کرده بود.
رییسجمهوری آمریکا رویارویی روز یکشنبه با کلمبیا را بهعنوان پیروزی در سرکوب مهاجران غیرقانونی توصیف کرد و گفت: «برای اولین بار در تاریخ، ما مهاجران غیرقانونی را شناسایی کرده، سوار هواپیماهای نظامی میکنیم و آنها را به مکانهایی که از آن آمدهاند بازمیگردانیم.»
او تهدید کرد که بر تمام کالاهای کلمبیایی تعرفه ۲۵ درصدی اعمال خواهد کرد و این تعرفهها طی یک هفته به ۵۰ درصد افزایش مییابد.
ترامپ همچنین از اعمال تحریمهای اضطراری خزانهداری، بانکی و مالی و محدودیتهای ویزا بر مقامات و شهروندان کلمبیا خبر داد.
پترو نیز تهدید کرد که کلمبیا تعرفههای خود را اعمال خواهد کرد، اما طبق گفته دیپلماتها، دو طرف اواخر یکشنبهشب پس از مذاکراتی پرتنش به توافق رسیدند.
مقامات واشینگتن این توافق را یک پیروزی دانستند و گفتند که ترامپ از کلمبیا بهعنوان نمونهای برای نمایش قدرت ایالات متحده استفاده کرده است. در مقابل، مقامات کلمبیا از آن با عنوان یک «توافق برد-برد» برای هر دو طرف یاد کردند.
ترامپ در جریان یک سخنرانی برای نمایندگان جمهوریخواه پارلمان آمریکا، قول داد که استفاده بیسابقه از هواپیماهای نظامی برای اخراج مهاجران ادامه خواهد داشت.
جنگ تجاری میتوانست پیامدهای فلجکنندهای برای کلمبیا داشته باشد، زیرا ایالات متحده بزرگترین شریک تجاری این کشور محسوب میشود.
این موضوع عمدتا به توافقنامه تجارت آزاد سال ۲۰۰۶ مربوط میشود که در سال ۲۰۲۳ به ۳۳/۸ میلیارد دلار صادرات و واردات بین آمریکا و کلمبیا منجر شده بود.
ترامپ از زمان ورود به کاخ سفید، به ارتش آمریکا دستور داده است که در تامین امنیت مرزی کمک و برای پناهندگان ممنوعیت گسترده اعمال کند. او همچنین گامهایی برای محدود کردن اعطای شهروندی به کودکان متولدشده در خاک ایالات متحده برداشته است.
همزمان با دستورات رییسجمهوری آمریکا برای اخراج گسترده مهاجران از خاک این کشور، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا و از نزدیکان ترامپ نیز گروهی از مهاجران غیرقانونی را به کشور همسایه خود آلبانی منتقل کرد.
کشتی ایتالیایی حامل مهاجران به آلبانی رسید
یک کشتی نیروی دریایی ایتالیا حامل ۴۹ مهاجر که در آبهای بینالمللی نجات داده شده بود، سهشنبه نهم بهمن وارد آلبانی شد.
این اقدام در چارچوب تلاش جدید ایتالیا برای اجرای طرح مناقشهبرانگیزی با هدف انتقال مهاجران غیرقانونی به آلبانی است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک شاهد عینی گزارش داد که کشتی نیروی دریایی کاسیوهپیا همراه با مهاجران، بامداد سهشنبه به بندر شنگین در آلبانی رسید.
مهاجران پس از شناسایی، به یک بازداشتگاه در حدود ۲۰ کیلومتری این بندر منتقل میشوند.
دولت ایتالیا به رهبری جورجیا ملونی دو مرکز پذیرش در آلبانی احداث کرده که نخستین توافق از این نوع از سوی یک کشور عضو اتحادیه اروپا برای انتقال مهاجران به کشوری خارج از اتحادیه است.
این اقدام با هدف محدود کردن ورود مهاجران غیرقانونی از طریق دریا به قلمرو ایتالیا صورت گرفته است.
از ماه نوامبر تاکنون این مراکز خالی بودهاند، چرا که قضاتی در رم، اعتبار طرح انتقال را زیر سوال برده و دستور دادهاند که دو گروه اول مهاجرانی که پیشتر در آلبانی بازداشت شده بودند، به ایتالیا بازگردانده شوند.
قرار است دادگاهی اروپایی در هفتههای آینده برنامه ایتالیا را بررسی و مشخص کند که آیا این طرح با قوانین اتحادیه اروپا مطابقت دارد یا خیر.
همزمان با اعلامیه اتحادیه اروپا در ضرورت محکوم کردن نقض حقوق بشر در ایران، ایالات متحده آمریکا در جریان چهلوهشتمین نشست بررسی دورهای جهانی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو، برای اولین بار به کارنامه حقوق بشری جمهوری اسلامی انتقاد و آن را محکوم نکرد.
این اقدام بیسابقه از سوی فعالان حقوق بشر و سازمانهایی که در زمینه حقوق شهروندان در ایران فعالیت میکنند، «بسیار مهم» و بهعنوان نشانهای از «بیتوجهی دولت جدید آمریکا به نقض گسترده حقوق بشر در ایران» قلمداد شده است.
با وجود این رویکرد ایالات متحده، کمیسیون اروپا دوشنبه هشتم بهمن در تبیین اولویتهای کلی حقوق بشری این نهاد در سال ۲۰۲۵، بندی را به مسائل مرتبط با ایران و اقدامات جمهوری اسلامی اختصاص داد.
بر اساس این بند، حکومت ایران باید «تمامی اعدامها را متوقف» و از «سیاستی منسجم در راستای لغو کامل مجازات اعدام» پیروی کند.
تاکید اتحادیه اروپا بر وجوب توقف اعدامها در ایران، همزمان با اولین سالگرد کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» است.
این کارزار که با هدف اعتراض به اعدامهای گسترده در ایران شکل گرفته، اکنون به پنجاه و سومین هفته خود رسیده است. زندانیان در این کارزار، سهشنبه هر هفته دست به اعتصاب غذا میزنند تا صدای خود را در دفاع از حقوق بشر و ضرورت برچیدن اعدامها، به گوش مردم ایران و نهادهای بینالمللی برسانند.
به دنبال نقض گسترده حقوق بشر در ایران، اتحادیه اروپا از مقامهای جمهوری اسلامی خواسته است تا با سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل، بهویژه کمیته مستقل حقیقتیاب و گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران همکاری کامل داشته باشد.
کمیسیون اروپا همچنین خواهان آزادی تمامی افراد از جمله شهروندان خارجی و دوتابعیتی شده است که به صورت خودسرانه در ایران بازداشت شدهاند.
پیش از این و در نشست دوشنبه هشتم بهمن وزیران خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا، ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، خبر داد که پیشنهاد تحریم تعدادی از مقامهای جمهوری اسلامی را به دلیل نقش داشتن در بازداشت شهروندان این کشور، مطرح خواهد کرد.
بارو بار دیگر شرایط نگهداری و بازداشت فرانسویها در ایران را مصداق شکنجه خواند و از شهروندان این کشور خواست به ایران سفر نکنند.
سسیل کوهلر، معلم فرانسوی و شریک زندگیاش ژاک پاریس، دو شهروند فرانسوی هستند که از حدود هزار روز پیش در بازداشتگاه وزارت اطلاعات موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین به سر میبرند.
اولیویه گروندو، جهانگرد ۳۴ ساله فرانسوی نیز ۲۰ مهر ۱۴۰۱ در شیراز بازداشت و به اتهام «جاسوسی و تبانی علیه جمهوری اسلامی» به پنج سال زندان محکوم شده است.
او که پیش از این تنها نام کوچکش منتشر شده بود، در تماسی تلفنی از زندان که فایل صوتی آن ضبط و منتشر شده، گفته است: «توان من، سسیل کوهر و ژاک پاریس در حال تمام شدن است.»
اتحادیه اروپا از دولت جمهوری اسلامی خواسته است شرایط بازداشت افراد را با استانداردهای بینالمللی هماهنگ کند و برای تمامی بازداشتشدگان، روند دادرسی عادلانه فراهم آورد.
از سوی دیگر پارلمان اروپا، پنجشنبه چهارم بهمن در قطعنامهای «دیپلماسی گروگانگیری» جمهوری اسلامی را بهشدت محکوم کرد و از تهران خواست آن دسته از شهروندان اتحادیه اروپا را که قربانی این سیاست حکومت ایران هستند، آزاد کند.
پارلمان اروپا با ذکر نام سه شهروند فرانسوی و همچنین احمدرضا جلالی، شهروند ایرانی-سوئدی، خواستار لغو احکام و اتهامات این افراد و بازگشت آنها به کشورهایشان شد.
اتحادیه اروپا دوشنبه اعلام کرد که در مقابل هیچ یک از موارد جدی نقض حقوق بشر «سکوت نخواهد کرد» و در مجامع بینالمللی برای پایان دادن به این موارد تلاش میکند.