ارتش لبنان اعلام کرد که به تیراندازی از سمت مرز سوریه پاسخ داده است. این تبادل آتش، دو روز پس از آن صورت گرفته است که مقامهای جدید دمشق اعلام کردند عملیاتی را علیه قاچاقچیان در این منطقه آغاز کردهاند.
ارتش لبنان شنبه ۲۰ بهمن اعلام کرد که پیرو دستورات ژوزف عون، رییسجمهور لبنان، «فرماندهی ارتش به یگانهای نظامی مستقر در مرزهای شمالی و شرقی دستور داد تا به منابع آتش پرتابشده از خاک سوریه پاسخ دهند».
ارتش لبنان نامی از عوامل دخیل در تیراندازی از خاک سوریه به سمت لبنان ذکر نکرد.
خبرگزاری دولتی لبنان پیشتر از تیراندازی از سوی سوریه در منطقه مرزی هرمل در شمال شرقی لبنان و زخمی شدن هشت نفر خبر داده بود.
به گفته ریاست جمهوری لبنان، عون جمعه ۱۹ بهمن با احمد شرع، رییسجمهور موقت سوریه تماس گرفت و با او درباره «کنترل اوضاع در مرز لبنان و سوریه و جلوگیری از حملات به غیرنظامیان» گفتوگو کرد.
پنجشنبه، مقامات جدید در سوریه از آغاز عملیات امنیتی در منطقه مرزی حمص برای «بستن مسیرهای قاچاق اسلحه و کالا» خبر دادند.
به گفته دیدهبان حقوق بشر سوریه، این عملیات سوریه همچنین «قاچاقچیان تحت تعقیب مواد مخدر و شخصیتهای نزدیک به» حزبالله را هدف قرار میدهد.
سوریه پنجشنبه از «درگیری بین نیروهای امنیتی مرزی و تعدادی از افراد تحت تعقیب» خبر داد و افزود که قاچاقچیان دستگیر شدهاند.
سوریه ۳۳۰ کیلومتر مرز مشترک با لبنان دارد. این مرز در چند نقطه مرزبندی رسمی ندارد و این امر زمینه را برای قاچاق مساعد میکند.
حزبالله در بخش وسیعی از مرزهای لبنان و سوریه نفوذ دارد و سالها در کنار نیروهای اسد در جنگ سوریه علیه مخالفان اسد جنگید.
سلام شنبه ۲۰ بهمن در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ ریاست جمهوری لبنان اعلام کرد کابینه ۲۴ نفره جدید این کشور اصلاحات مالی، بازسازی و اجرای قطعنامه سازمان ملل را که سنگ بنای ثبات در مرز لبنان با اسرائیل است، در اولویت قرار خواهد داد.
خبرگزاری رویترز نوشت تشکیل کابینه جدید لبنان پس از مداخله «مستقیم و غیرمعمول» آمریکا در روند آن تشکیل شد.
بیشتر بخوانید: حزبالله: اظهارات فرستاده ترامپ، دخالت در حاکمیت لبنان بود
با تشکیل کابینه جدید لبنان، این کشور یک گام دیگر به دسترسی به بودجه بازسازی پس از جنگ ویرانگر میان اسرائیل و حزبالله نزدیکتر شد.
در کابینه جدید، جنبش شیعی امل، متحد حزبالله، اجازه یافت چهار نفر از اعضای کابینه جدید، از جمله یاسین جابر، وزیر دارایی را انتخاب و یک عضو دیگر کابینه را تایید کند.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، رهبری جنبش امل را بر عهده دارد.
به نوشته رویترز، حضور کمرنگ حزبالله در کابینه لبنان مانع از آن میشود که این گروه و متحدانش «یک سوم مسدود کننده» در دولت را در اختیار داشته باشند، زیرا برای تصویب برخی تصمیمها در کابینه، به دو سوم آرا نیاز است.
پیشتر در ۱۹ بهمن، مورگان اورتگاس، معاون نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، تاکید کرد ایالات متحده دخالت حزبالله در کابینه جدید لبنان را «خط قرمز» میداند و از اسرائیل برای وارد کردن ضربات سهمگین به این گروه قدردانی میکند.
سفارت آمریکا در لبنان نیز ۲۰ بهمن از تشکیل کابینه جدید استقبال و ابراز امیدواری کرد که نهادهای دولتی، لبنان را بازسازی و اصلاحات مورد نیاز در این کشور را اجرا کنند.
در کابینه جدید، حزب نیروهای مسیحی لبنان که از مخالفان سرسخت حزبالله به شمار میرود و در پنج سال گذشته در کابینه حضور نداشته، چهار وزیر از جمله یوسف رجی، وزیر امور خارجه و ژوزف صدی، وزیر انرژی را انتخاب کرد.
نخستوزیر لبنان با اشاره به تشکیل دولت ابراز امیدواری کرد کابینه سیاسی جدید و متنوع «با هماهنگی کار کند».
سلام افزود: «این دولت به دنبال بازگرداندن اعتماد میان شهروندان و دولت، میان لبنان و کشورهای عربی، و میان لبنان و جامعه بینالمللی خواهد بود.»
لبنان در پنج سال گذشته به دلیل بحرانهای مالی که بخش بزرگی از مردم را به فقر کشاند، انفجار مهیب در بندر بیروت، جنگ حزبالله و اسرائیل و ویرانیهای ناشی از آن، بهشدت آسیب دیده است.
تشکیل کابینه جدید بهعنوان گامی اساسی برای انجام اصلاحاتی تلقی میشود که میتواند راه را برای اجرای یک برنامه مالی تحت نظارت صندوق بینالمللی پول، دسترسی به حمایت کشورهای کلیدی حوزه خلیج فارس و کمک به بازسازی مناطق تخریبشده باز کند.
سازمان ملل متحد شنبه ۲۰ بهمن از تشکیل دولت لبنان استقبال کرد و آن را «منادی فصل جدید و روشنتر» برای این کشور خواند.
این سازمان افزود با کابینه جدید در زمینه انجام اصلاحات و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت برای خلع سلاح گروههای مسلح در لبنان همکاری میکند.
قطعنامه ۱۷۰۱ حزبالله را ملزم به عقبنشینی به ساحل شمالی رودخانه لیتانی (حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل) میکند. بر اساس این قطعنامه، تنها ارتش لبنان و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل باید در جنوب لبنان مستقر شوند.
نخستوزیر لبنان ۲۰ بهمن تاکید کرد کابینه جدید اجرای این قطعنامه را در کنار اجرای توافق آتشبس که به آخرین درگیری میان حزبالله و اسرائیل پایان داد، در اولویت قرار میدهد.
بر اساس توافق آتشبس، نیروهای اسرائیلی باید جنوب لبنان را ترک کنند، حزبالله باید نیروها و تسلیحات خود را از منطقه خارج کند و ارتش لبنان باید تا ۳۰ بهمن در آنجا مستقر شود.
بیشتر بخوانید: نتانیاهو: اسرائیل در مهلت ۶۰ روزه بهطور کامل از لبنان خارج نخواهد شد
اکنون کابینه جدید لبنان موظف به تهیه طرح کلی رویکرد و اولویتهای دولت آینده است و پس از آن، نیاز به رای اعتماد از پارلمان لبنان برای داشتن اختیارات کامل دارد.
ژوزف عون، فرمانده پیشین ارتش لبنان که از حمایت ایالات متحده برخوردار بود، ۹ ژانویه بهعنوان رییسجمهوری جدید این کشور انتخاب شد و چند روز بعد، سلام را برای تشکیل دولت معرفی کرد.
سلام پیش از این رییس دیوان بینالمللی دادگستری بود و انتخاب او بهعنوان نخستوزیر، تغییر چشمگیری در توازن قدرت در لبنان، پس از ضربات سنگین اسرائیل به حزبالله و همچنین سرنگونی حکومت بشار اسد در سوریه محسوب میشود.
فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در امور صلح خاورمیانه، جمعه ۱۹ بهمن در کاخ ریاستجمهوری لبنان در بعبدا گفت واشینگتن خط قرمزی تعیین کرده که بر اساس آن، حزبالله نباید در دولت آینده لبنان حضور داشته باشد.
محمد رعد، رییس فراکسیون «وفاداری به مقاومت» پارلمان لبنان از گروه حزبالله، اظهارات اورتگاس را «دخالت آشکار در حاکمیت لبنان و خارج از تمامی آداب دیپلماتیک و الزامات روابط بینالملل» توصیف کرد و آن را «سرشار از کینه و بیمسئولیتی» دانست.
او همچنین این اظهارات را «توهین به یکی از مولفههای ملی» خواند که بخشی از «وفاق ملی و زندگی سیاسی لبنان» است.
اورتگاس نخستین مقام ارشد آمریکایی است که از زمان روی کار آمدن ترامپ و انتخاب جوزف عون بهعنوان رییسجمهوری لبنان، به این کشور سفر کرده است.
او در جریان این سفر، با اشاره به «شکست حزبالله» در جنگ با اسرائیل، گفت که «دوران وحشتآفرینی حزبالله» تمام شده است: «این گروه از نظر نظامی شکست خورده و دیگر قادر به تحمیل خواستههای خود نیست.»
رعد در واکنش به این اظهارات گفت که بیانیه کاخ ریاستجمهوری لبنان که موضع بیروت را از اظهارات اورتگاس متمایز کرد، برای حزبالله «کافی است» و نیازی به طولانی کردن بحث درباره سخنان او وجود ندارد.
این نماینده پارلمان لبنان افزود: «ما نیازی به واکنش گسترده نسبت به کسانی نداریم که خصومت خود را با یک مولفه لبنانی که در برابر تجاوز صهیونیستی ایستاد و آن را شکست داد، نشان میدهند. پیروز واقعی کسی است که چهره زشت متجاوز را آشکار کند.»
پس از خروج اورتگاس از کاخ بعبدا، دفتر اطلاعرسانی ریاستجمهوری لبنان بیانیهای صادر کرد و توضیح داد: «برخی از اظهارات فرستاده ویژه آمریکا، دیدگاه شخصی اوست و ریاستجمهوری لبنان، ارتباطی با آن ندارد.»
جوزف عون در دیدار با فرستاده ترامپ گفت که برقراری ثبات در جنوب لبنان منوط به عقبنشینی اسرائیل است.
او تاکید کرد ارتش لبنان آمادگی دارد بلافاصله پس از خروج نیروهای اسرائیلی، در منطقه مستقر شود.
رعد در واکنش به سخنان اورتگاس بر اتکا به «اراده ملت که به گزینه مقاومت پایبند است و از این کشور در چارچوب معادله ارتش، ملت و مقاومت محافظت میکند» تاکید کرد و این معادله را واقعیتی دانست که «لبنان میتواند به آن افتخار کند».
حدود یک هفته پیش، خبرگزاری رویترز به نقل از پنج منبع آگاه خبر داد آمریکا به مقامات ارشد لبنان فشار میآورد تا به حزبالله یا متحدانش اجازه ندهند وزیر دارایی بعدی این کشور را معرفی کنند.
خشم نزدیکان حزبالله از سخنان فرستاده ترامپ
اظهارات اورتگاس خشم دیگر چهرههای شیعه لبنان را نیز در پی داشت.
احمد قبلان، مفتی اعظم شیعیان جعفری لبنان، در بیانیهای، حزبالله را «نیرویی ملی و نمایندهای در اندازه لبنان و شراکت ملی آن» توصیف کرد و گفت که این گروه «شکست نخورده، نخواهد خورد و هیچ قدرتی در جهان قادر به از بین بردن آن نیست».
«تجمع علمای مسلمان» که به حزبالله نزدیک است نیز در بیانیهای اظهارات فرستاده ویژه ترامپ را «نقض اصول دیپلماتیک و تعرض به حاکمیت لبنان» دانست: «چگونه ممکن است که یک دیپلمات در کشور مستقلی حضور یابد و با افتخار از پیروزی دشمن آن کشور در جنگی علیه آن سخن بگوید؟»
جمعه نوزدهم بهمن، گروهی از هواداران حزبالله در اعتراض به سخنان اورتگاس، مقابل ورودی فرودگاه بینالمللی بیروت تجمع کردند.
سفر اورتگاس به لبنان در حالی انجام گرفت که روند تشکیل کابینه در این کشور همچنان در بنبست قرار دارد.
در لبنان، مناصب دولتی بر اساس سهمبندیهای فرقهای توزیع میشود و حزبالله، از طریق متحد خود، جنبش امل، خواهان کنترل کامل بر انتصاب وزرای شیعه است؛ موضوعی که تشکیل دولت را متوقف کرده است.
روند تشکیل دولت به ریاست نواف سلام در آخرین لحظات به دلیل اختلاف بر سر انتخاب پنجمین وزیر شیعه متوقف و این مسئله باعث شد که سلام، مذاکرات خود را با طرفهای سیاسی ادامه دهد.
عون اعلام کرد مذاکرات برای تشکیل دولت به مراحل پایانی رسیده است.