رییس سازمان منع تسلیحات شیمیایی از دولت جدید سوریه خواست برای «شروعی جدید» در زمینه مبارزه با استفاده از این نوع سلاحها تلاش کند. حکومت بشار اسد متهم بود که از سلاح شیمیایی در طول جنگ داخلی سوریه علیه مخالفانش استفاده کرده است.
فرناندو آریاس رییس سازمان منع تسلیحات شیمیایی در پایان اولین سفر رسمی خود به دمشق پس از سقوط حکومت اسد، در بیانیهای اعلام کرد: «این سفر آغازی جدید است. پس از یازده سال ممانعت از سوی مقامات قبلی، مقامهای موقت سوریه این فرصت را دارند فصل جدیدی را آغاز کنند و به طور قطع پرونده سلاحهای شیمیایی سوریه را ببندند.»
رییس سازمان منع تسلیحات شیمیایی خواستار عمل سوریه به تعهداتش در چارچوب قوانین بینالمللی شد و افزود دیدارهایی که با رهبران جدید سوریه در دمشق داشت، اولین گام برای پایان دادن به سالها روابط تیره با دمشق بود.
او افزود که سفرش زمینه «تقویت پایبندی طولانیمدت سوریه، ثبات منطقهای و کمک به صلح و امنیت بینالمللی» را فراهم میکند.
از زمان به قدرت رسیدن ائتلافی از مخالفان مسلح بشار اسد در سوریه، مدیریت و سرنوشت زرادخانه سلاح شیمیایی این کشور نگرانیهای جدی را در سراسر جهان برانگیخته است.
رییس سازمان منع سلاحهای شیمیایی در سفرش به دمشق، مورد استقبال احمد الشرع رییسجمهور موقت سوریه و اسعد الشیبانی وزیر خارجه این کشور قرار گرفت. وزارت اطلاعات سوریه عکسهایی از دست دادن این سه نفر را منتشر کرد.
سازمان منع سلاحهای شیمیایی در ماه دسامبر ابراز نگرانی کرد که شواهد ارزشمند موجود در این پرونده ممکن است در پی حملات شدید اسرائیل به سایتهای ارتش سوریه از بین رفته باشد.
اسرائیل گفت که اهدافش شامل تسلیحات شیمیایی است تا از افتادن آنها به دست «افراطیها» جلوگیری کند.
در سال ۲۰۱۳، سوریه به سازمان منع سلاحهای شیمیایی پیوست و موافقت کرد که ذخایر مواد شیمیایی سمی خود را تحت فشار روسیه و ایالات متحده تحویل دهد تا از حملات هوایی احتمالی ایالات متحده و متحدانش جلوگیری کند.
در جریان این توافق، ۱۳۰۰ تن از سلاحهای شیمیایی و پیشسازهای سوریه توسط جامعه بینالمللی منهدم شد.
این توافق پس از یک حمله مشکوک با استفاده از عامل اعصاب سارین که منجر به کشته شدن ۱۴۰۰ نفر در حومه دمشق شد، به دست آمد.
این حمله در بحبوحه جنگ داخلی سوریه اتفاق افتاد که در سال ۲۰۱۱ با سرکوب تظاهرات هواداران دموکراسی آغاز شد. این حمله به دولت سوریه نسبت داده شد اما دمشق هرگونه دخالت در آن را رد کرد و مخالفانش را مقصر دانست.
اگرچه باراک اوباما رییسجمهور وقت آمریکا اصرار داشت که استفاده از تسلیحات شیمیایی «خط قرمز» اوست، اما اوباما از انجام حملات تلافیجویانه خودداری کرد و ترجیح داد با روسیه در مورد انهدام زرادخانه شیمیایی سوریه تحت نظارت سازمان ملل به توافق برسد.
در مواجهه با انکار دولت بشار اسد، سازمان منع سلاحهای شیمیایی در سال ۲۰۱۴ یک ماموریت تحقیقاتی تشکیل داد. این اقدام به انتشار ۲۱ گزارش منجر شد که ۷۴ مورد ادعایی استفاده از سلاحهای شیمیایی در سوریه را پوشش میداد.
بازرسان به این نتیجه رسیدند که از چنین سلاحهایی در ۲۰ مورد استفاده شده یا احتمالا استفاده شده است.
بر اساس گزارش بارزسان، در ۱۴ مورد، ماده شیمیایی مورد استفاده کلر بوده است. در سه مورد سارین و در سه مورد دیگر از گاز خردل (ایپریت) استفاده شد.
در آوریل ۲۰۲۱، پس از اینکه یک تحقیق از حملات دیگری با گاز سمی از سوی سوریه خبر داد، این کشور از حق رای خود در سازمان منع سلاحهای شیمیایی محروم شد.
بازرسان به این نتیجه رسیدند که ذخایر اعلام شده سوریه هرگز به طور دقیق وضعیت این کشور را بازگو نکرده است.
در نوامبر ۲۰۲۳، فرانسه در ارتباط با حملههای مرگبار شیمیایی حکم بازداشت بینالمللی را برای بشار اسد، برادرش ماهر، که در آن زمان فرمانده لشکر چهارم، یگان زبده ارتش سوریه بود، و همچنین دو فرمانده ارتش به نامهای غسان عباس و بسام الحسن که به دستداشتن در جنایات علیه بشریت متهم هستند، صادر کرد.
سلام شنبه ۲۰ بهمن در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ ریاست جمهوری لبنان اعلام کرد کابینه ۲۴ نفره جدید این کشور اصلاحات مالی، بازسازی و اجرای قطعنامه سازمان ملل را که سنگ بنای ثبات در مرز لبنان با اسرائیل است، در اولویت قرار خواهد داد.
خبرگزاری رویترز نوشت تشکیل کابینه جدید لبنان پس از مداخله «مستقیم و غیرمعمول» آمریکا در روند آن تشکیل شد.
بیشتر بخوانید: حزبالله: اظهارات فرستاده ترامپ، دخالت در حاکمیت لبنان بود
با تشکیل کابینه جدید لبنان، این کشور یک گام دیگر به دسترسی به بودجه بازسازی پس از جنگ ویرانگر میان اسرائیل و حزبالله نزدیکتر شد.
در کابینه جدید، جنبش شیعی امل، متحد حزبالله، اجازه یافت چهار نفر از اعضای کابینه جدید، از جمله یاسین جابر، وزیر دارایی را انتخاب و یک عضو دیگر کابینه را تایید کند.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، رهبری جنبش امل را بر عهده دارد.
به نوشته رویترز، حضور کمرنگ حزبالله در کابینه لبنان مانع از آن میشود که این گروه و متحدانش «یک سوم مسدود کننده» در دولت را در اختیار داشته باشند، زیرا برای تصویب برخی تصمیمها در کابینه، به دو سوم آرا نیاز است.
پیشتر در ۱۹ بهمن، مورگان اورتگاس، معاون نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، تاکید کرد ایالات متحده دخالت حزبالله در کابینه جدید لبنان را «خط قرمز» میداند و از اسرائیل برای وارد کردن ضربات سهمگین به این گروه قدردانی میکند.
سفارت آمریکا در لبنان نیز ۲۰ بهمن از تشکیل کابینه جدید استقبال و ابراز امیدواری کرد که نهادهای دولتی، لبنان را بازسازی و اصلاحات مورد نیاز در این کشور را اجرا کنند.
در کابینه جدید، حزب نیروهای مسیحی لبنان که از مخالفان سرسخت حزبالله به شمار میرود و در پنج سال گذشته در کابینه حضور نداشته، چهار وزیر از جمله یوسف رجی، وزیر امور خارجه و ژوزف صدی، وزیر انرژی را انتخاب کرد.
نخستوزیر لبنان با اشاره به تشکیل دولت ابراز امیدواری کرد کابینه سیاسی جدید و متنوع «با هماهنگی کار کند».
سلام افزود: «این دولت به دنبال بازگرداندن اعتماد میان شهروندان و دولت، میان لبنان و کشورهای عربی، و میان لبنان و جامعه بینالمللی خواهد بود.»
لبنان در پنج سال گذشته به دلیل بحرانهای مالی که بخش بزرگی از مردم را به فقر کشاند، انفجار مهیب در بندر بیروت، جنگ حزبالله و اسرائیل و ویرانیهای ناشی از آن، بهشدت آسیب دیده است.
تشکیل کابینه جدید بهعنوان گامی اساسی برای انجام اصلاحاتی تلقی میشود که میتواند راه را برای اجرای یک برنامه مالی تحت نظارت صندوق بینالمللی پول، دسترسی به حمایت کشورهای کلیدی حوزه خلیج فارس و کمک به بازسازی مناطق تخریبشده باز کند.
سازمان ملل متحد شنبه ۲۰ بهمن از تشکیل دولت لبنان استقبال کرد و آن را «منادی فصل جدید و روشنتر» برای این کشور خواند.
این سازمان افزود با کابینه جدید در زمینه انجام اصلاحات و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت برای خلع سلاح گروههای مسلح در لبنان همکاری میکند.
قطعنامه ۱۷۰۱ حزبالله را ملزم به عقبنشینی به ساحل شمالی رودخانه لیتانی (حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل) میکند. بر اساس این قطعنامه، تنها ارتش لبنان و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل باید در جنوب لبنان مستقر شوند.
نخستوزیر لبنان ۲۰ بهمن تاکید کرد کابینه جدید اجرای این قطعنامه را در کنار اجرای توافق آتشبس که به آخرین درگیری میان حزبالله و اسرائیل پایان داد، در اولویت قرار میدهد.
بر اساس توافق آتشبس، نیروهای اسرائیلی باید جنوب لبنان را ترک کنند، حزبالله باید نیروها و تسلیحات خود را از منطقه خارج کند و ارتش لبنان باید تا ۳۰ بهمن در آنجا مستقر شود.
بیشتر بخوانید: نتانیاهو: اسرائیل در مهلت ۶۰ روزه بهطور کامل از لبنان خارج نخواهد شد
اکنون کابینه جدید لبنان موظف به تهیه طرح کلی رویکرد و اولویتهای دولت آینده است و پس از آن، نیاز به رای اعتماد از پارلمان لبنان برای داشتن اختیارات کامل دارد.
ژوزف عون، فرمانده پیشین ارتش لبنان که از حمایت ایالات متحده برخوردار بود، ۹ ژانویه بهعنوان رییسجمهوری جدید این کشور انتخاب شد و چند روز بعد، سلام را برای تشکیل دولت معرفی کرد.
سلام پیش از این رییس دیوان بینالمللی دادگستری بود و انتخاب او بهعنوان نخستوزیر، تغییر چشمگیری در توازن قدرت در لبنان، پس از ضربات سنگین اسرائیل به حزبالله و همچنین سرنگونی حکومت بشار اسد در سوریه محسوب میشود.