همزمان با افزایش فشارهای آمریکا بر جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن، علی خامنهای در دیدار با زیاد نخاله، دبیرکل جهاد اسلامی فلسطین، گفت «طرحهای احمقانه» دولت آمریکا در ارتباط با غزه به سرانجام نخواهد رسید.
خامنهای سهشنبه ۳۰ بهمن در دیدار با نخاله و هیئت همراه او در تهران، با اشاره به برخی طرحهای آمریکایی و یا برخی طرحهای دیگر در مورد غزه و فلسطین، گفت: «این طرحها به هیچ جایی نخواهند رسید و همانهایی که یکسال و نیم پیش مدعی نابود کردن مقاومت در مدت زمان کوتاه بودند، اکنون اسرای خود را در گروههای کوچک از رزمندگان مقاومت تحویل میگیرند و در مقابل تعداد زیادی از اسرای فلسطینی را آزاد میکنند.»
خامنهای «پیروزی» شبهنظامیان فلسطینی در برابر اسرائیل را «بسیار با عظمت» توصیف کرد و گفت: «این پیروزی یک نصاب جدیدی را در مبارزات مقاومتی بهوجود آورد.»
زیاد نخاله نیز ضمن ارائه گزارشی از آخرین تحولات غزه و کرانه باختری و روند مذاکرات آتشبس، «پیروزی بزرگ مقاومت در غزه» را به خامنهای تبریک گفت و دلیل آن را حمایتهای جمهوری اسلامی و راهنماییهای حسن نصرالله خواند.
طبق اعلام وزارت بهداشت غزه، بیش از ۴۸ هزار فلسطینی در جنگ غزه کشته شدهاند و تقریبا تمام جمعیت دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفری این باریکه نیز آواره شدهاند و با بحران گرسنگی روبهرو هستند.
در همین حال، با افزایش خشونتها در کرانه باختری و گسترش شهرکهای یهودینشین، امید فلسطینیان به تشکیل کشور مستقل فلسطین، بهشدت کاهش یافته است.
ترامپ گفته است که آمریکا باید کنترل غزه را به دست بگیرد و جمعیت بیش از دو میلیون نفری آن را در کشورهای همسایه اسکان دهد.
رییسجمهوری آمریکا دوشنبه ۲۲ بهمن در کاخ سفید به خبرنگاران گفت که کشورهای منطقه پس از گفتوگو با او ساکنان غزه را خواهند پذیرفت.
با این حال او هشدار داد که اگر اردن و مصر پناهجویان فلسطینی را که از غزه منتقل میشوند نپذیرند، ممکن است کمک به اردن و مصر را متوقف کند.
اردن و مصر از دریافتکنندگان بزرگ کمکهای مالی آمریکا هستند و قطع این کمکها میتواند بر این کشورها تاثیری چشمگیر داشته باشد.
رهبر جمهوری اسلامی، شنبه ۲۰ بهمن نیز در دیدار رییس و اعضای شورای رهبری حماس، تهدیدهای آمریکا را در ذهنیت مسئولان جمهوری اسلامی بیتاثیر خواند. علی خامنهای گفت که مسئله دفاع از فلسطین و حمایت از مردم فلسطین، در ذهن مردم ایران «هیچ جای سوال ندارد» و یک موضوع حل شده است.
خامنهای همچنین ضمن قدردانی از مذاکرهکنندگان حماس، دستاورد توافق آتشبس در غزه را «بزرگ» خواند.
کاهش دسترسی جمهوری اسلامی به گروههای نیابتی
این سخنان در حالی بیان شد که پس از برگزاری مراسم تحلیف دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در اول بهمن ماه، قیمت دلار و سکه روندی افزایشی داشته است.
در ادامه روند صعودی قیمتها پس از اعلام مخالفت خامنهای با مذاکره با آمریکا، قیمت دلار در بازار آزاد با افزایش هزار تومانی به ۹۲ هزار و ۴۰۰ تومان رسیده است.
مقامهای جمهوری اسلامی در حالی بر «پیروزی» گروههای نیابتی تاکید میکنند که با تضعیف مواضع این گروهها در پی حملههای اسرائیل و افزایش فشارهای دولت ترامپ برای محدود کردن نفوذ منطقهای تهران، امکان دسترسی جمهوری اسلامی به این گروهها به شدت محدود شده است.
در حالی که تهران اعلام کرده است که در «سطح عالی» در مراسم خاکسپاری حسن نصرالله شرکت خواهد کرد، دولت لبنان دوشنبه ۲۹ بهمن، تعلیق پروازها از مبداء یا به مقصد ایران را برای مدتی نامعلوم تمدید کرد.
هفته گذشته و پس از اینکه ارتش اسرائیل تهران را متهم کرد که از هواپیماهای غیرنظامی برای قاچاق پول نقد به بیروت برای کمک به حزبالله لبنان استفاده میکند، دولت لبنان پروازهای ایران به بیروت را متوقف کرد.
جمهوری اسلامی نیز در واکنش به این تصمیم، اعلام کرد تا زمانی که پروازهایش در بیروت اجازه فرود نیابد، اجازه فرود به پروازهای لبنانی را نخواهد داد.
پس از لغو دو پرواز هواپیمایی ماهان به فرودگاه بیروت، هواداران حزبالله در لبنان اقدام به مسدود کردن راههای منتهی به این فرودگاه و آتش زدن لاستیک کردند.
در ایران نیز هواداران حکومت به این ماجرا معترضاند و خواهان برنامهریزی برای انجام دهها پرواز به بیروت به منظور شرکت در مراسم تشییع جنازه حسن نصرالله، دبیرکل کشته شده حزبالله لبنان هستند.
قرار است مراسم تشییع جنازه و خاکسپاری رسمی نصرالله و هاشم صفیالدین جانشینش که او نیز در حمله اسرائیل کشته شد، روز ۵اسفند برگزار شود.
با وجود لغو پروازها میان تهران و بیروت و عدم رابطه دولت جدید دمشق با جمهوری اسلامی، مقامات جمهوری اسلامی نگفتند که از چه مسیری خود را به بیروت میرسانند.
طبق توافقی که سهشنبه ۳۰ بهمن صورت گرفت، شش گروگان که قرار بود در مرحله اول توافق با حماس آزاد شوند، روز شنبه چهارم اسفند آزاد خواهند شد و اجساد چهار گروگان کشتهشده نیز روز پنجشنبه تحویل داده خواهند شد.
این درحالی است که پیشتر فقط برای آزادی سه گروگان برنامهریزی شده بود. به گزارش تایمز اسرائیل، خانوادههای گروگانهای زنده از این موضوع مطلع شدهاند.
اداره گروگانها در دفتر نخستوزیری از عموم مردم و رسانههای اسرائیلی خواسته است که از انتشار شایعات درباره نام گروگانهای کشتهشده خودداری کنند.
حماس نام برخی از گروگانهای کشته شده را که قرار است تحویل دهد اعلام کرده است، اما مقامهای اسرائیلی منتظر تایید هویت آنها از سوی تیمهای پزشکی قانونی خود خواهند ماند.
همزمان با تشدید نگرانیها درباره سلامت گروگانهای باقی مانده، خانوادههای برخی از گروگانها برای نخستین بار پس از بیش از یک سال، از طریق شماری از ۱۹ گروگانی که در هفتههای گذشته در چارچوب توافق آتشبس با حماس آزاد شدهاند، نشانههایی از حیات عزیزانشان دریافت کردهاند.
به گزارش رویترز، تا کنون از دستکم ۱۰ گروگان، از مجموع ۲۵۱ گروگانی که در حمله ۷ اکتبر حماس به جنوب اسرائیل ربوده شدند، نشانههایی از حیات دیده شده است.
شنبه ۲۷ بهمن و همزمان با اجرای گام ششم توافق آتشبس غزه، سه گروگان از منطقه خانیونس غزه آزاد شدند که همگی غیرنظامیان اسرائیلی با ملیتهای دوگانه اسرائیلی-آمریکایی، روسی و آرژانتینی هستند.اسرائیل نیز در مقابل ۳۶۹ زندانی فلسطینی را آزاد کرد.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود اگر حماس در مهلت تعیین شده گروگانها را آزاد نکند، در غزه «جهنم به پا خواهد شد».
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند.
مرحله نخست این توافق که قرار است شش هفته به طول بینجامد، از ۳۰ دی به اجرا درآمد و ۱۲ اسفند به پایان میرسد.
در هفتههای اخیر، بر اساس مفاد توافق در مرحله اول، ۱۹ گروگان اسرائیلی و پنج گروگان تایلندی آزاد شدهاند. طبق این توافق، اسرائیل نیز متعهد شده که حدود دو هزار زندانی فلسطینی، از جمله صدها محکوم به حبس ابد را آزاد کند.
از میان ۲۵۱ گروگانی که حماس در حمله ۷ اکتبر ربوده بود، ۷۰ نفر همچنان در غزه هستند، اما ارتش اسرائیل بر این باور است که حداقل ۳۵ نفر از آنها جان خود را از دست دادهاند.
پیش از اجرای آتشبس در ژانویه، حماس طی آتشبس یکهفتهای در نوامبر ۲۰۲۳، ۱۰۵ غیرنظامی را آزاد کرد. پیش از آن نیز چهار گروگان دیگر آزاد شده بودند. تاکنون، نیروهای اسرائیلی هشت گروگان را نجات داده دادهاند و اجساد ۴۰ گروگان را نیز کشف کردهاند؛ از جمله سه نفری که به اشتباه از سوی نیروهای اسرائیلی کشته شدند.
علاوه بر این، دو شهروند اسرائیلی که در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ به غزه رفته بودند، همچنان در اسارت حماس هستند. این گروه همچنین پیکر یکی از سربازان ارتش اسرائیل را که در جنگ ۲۰۱۴ کشته شده بود، نگه داشته است. جسد یکی دیگر از سربازان اسرائیلی که در همان سال کشته شده بود، در ژانویه از غزه بازگردانده شد.
«ولودیمیر زلنسکی»، رییسجمهور اوکراین واکنشی خشمگین به دیدار روز سهشنبه داشت و اعلام کرد سفر برنامهریزیشده خود به عربستان سعودی را که قرار بود چهارشنبه انجام دهد،به حالت تعلیق درآورده است تا اعتراض خود به دعوت نشدن اوکراین به این مذاکرات را نشان دهد.
زلنسکی گفت مهم است که مذاکرات «پشت سر طرفهای اصلی» انجام نشود و هیچ تصمیمی «نباید بر اوکراین تحمیل شود.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا سهشنبه، ۳۰ بهمن، پس از پایان مذاکراتش با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ریاض گفت: «مذاکرات امروز اولین گام از یک سفر طولانی و دشوار اما مهم بود.»
روبیو گفت که دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا میخواهد بهسرعت بهسوی پایان دادن به جنگ حرکت کند و هدف، یک توافق عادلانه، پایدار و پایدار است.
در میان نگرانیها در اوکراین و متحدان اروپاییاش در مورد تلاشهای تحت رهبری ایالات متحده، روبیو گفت که هدف توافقی است که «برای همه افراد درگیر در آن قابل قبول باشد و آشکارا شامل اوکراین، شرکای ما در اروپا و البته طرف روسیه نیز شود.»
او افزود: «همه طرفهای درگیر در جنگ اوکراین باید با یافتن راهحلی برای پایان آن موافقت کنند.»
بیشتر بخوانید: گزارش لحظه به لحظه مذاکرات وزیران امور خارجه روسیه و آمریکا درباره صلح اوکراین در عربستان
به گفته وزیر امور خارجه آمریکا، تیمهایی برای احیای عملکرد سفارتهای دو کشور در واشینگتن و مسکو منصوب خواهند شد.
مایکل والتز، مشاور امنیت ملی آمریکا، نیز تاکید کرد که جنگ اوکراین باید به یک پایان دائمی برسد و در همین راستا، مذاکراتی درباره مسائل سرزمینی و تضمینهای امنیتی انجام خواهد شد.
او همچنین اشاره کرد که دونالد ترامپ مصمم است این روند را با سرعت بالایی پیش ببرد تا به یک راهحل پایدار برای بحران اوکراین دست یابد.
مشاور امنیت ملی کاخ سفید به خبرنگاران گفت که هیچ تاریخی برای نشست بین ترامپ، و ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه تعیین نشده است.
به گفته اعضای هیئت آمریکایی، مذاکرات شامل بحث در مورد ضمانتهای امنیتی و سرزمینی برای اوکراین خواهد بود. روسیه حدود یک پنجم اوکراین را کنترل میکند.
همزمان لاوروف سهشنبه پس از پایان این مذاکرات گفت، روسیه و ایالات متحده توافق کردند که روندی برای حل و فصل مناقشه اوکراین و رفع موانع برای ماموریتهای دیپلماتیک ایجاد کنند.
او افزود: «مذاکرات مفید بود، هیئتهای روسی و آمریکایی به صحبتهای یکدیگر گوش دادند و موافقت کردند که شرایطی را برای احیای کامل همکاریها بین دو کشور ایجاد کنند.»
لاوروف با اشاره به حملات اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه گفت که این اقدامات نشان میدهد زلنسکی و تیمش باید مهار شوند.
کمی قبل از آن، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد در این مذاکرات با انتصاب تیمهای سطح بالا برای همکاری هرچه سریعتر در زمینه پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین موافقت شده است.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه آمریکا، روبیو و لاوروف با همکاریهای آینده در زمینه مسائل ژئوپلیتیکی مشترک و بهرهبرداری از فرصتهای اقتصادی و سرمایهگذاری که پس از پایان جنگ در اوکراین ایجاد خواهد شد، نیز توافق کردند.
وزارت امور خارجه آمریکا تاکید کرد که کار برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین در مراحل اولیه خود است.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت: «یک تماس تلفنی [میان ترامپ و پوتین] و بهدنبال آن، برگزاری یک جلسه برای برقراری صلح پایدار کافی نیست.»
تاکید روسیه بر عضو نشدن اوکراین در ناتو
در همین حال، وزارت خارجه روسیه اعلام کرد ناتو باید از وعدههای اجلاس بخارست در سال ۲۰۰۸ صرفنظر کند.
این موضعگیری همزمان با مذاکرات سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه با همتای آمریکایی او در ریاض مطرح شده است.
کرملین اعلام کرد که حل و فصل مناقشه در اوکراین بدون بحث درباره مسائل امنیتی گستردهتر در اروپا غیرممکن است و بر اساس آن، ولادیمیر پوتین «در صورت لزوم» آماده مذاکره با ولودیمیر زلنسکی است.
دیمیتری پسکوف همچنین اعلام کرد که روسیه «حق حاکمیت» اوکراین برای پیوستن به اتحادیه اروپا را به رسمیت میشناسد، اما ناتو را به رسمیت نمیشناسد.
تعویق سفر زلنسکی به عربستان و تاکید اروپا بر مشارکت در صلح اوکراین
در پی دیدار وزیران خارجه روسیه و آمریکا در عربستان، ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهور یاوکراین، گفت سفرش به عربستان سعودی که قرار بود روز چهارشنبه انجام شود، به تاریخ ۲۰ اسفند موکول شده است.
او افزود: «هیچ مذاکرهای درباره چگونگی پایان جنگ نباید در غیاب اوکراین انجام شود.»
مذاکرات آمریکا و روسیه در شرایطی برگزار شد که جلسه غیررسمی رهبران کشورهای اروپایی برای ایجاد جبههای متحد در حمایت از اوکراین، بدون نتیجه پایان یافت.
سران هفت کشور اروپایی دوشنبه، ۲۹ بهمن، در کاخ الیزه نتوانستند بر سر اعزام نیروهای حافظ صلح به اوکراین به توافق برسند.
با این حال، اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا اعلام کرد که اتحادیه اروپا میخواهد برای صلح «عادلانه و پایدار» در اوکراین با ایالات متحده شریک شود.
او این موضعگیری را پس از دیدار با کیت کِلاگ، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور اوکراین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت.
کلاگ که چهارشنبه به کییف میرود، قبلا هشدار داده بود که فکر نمیکند اروپاییها بر سر میز مذاکره درباره اوکراین حضور داشته باشند.
فون در لاین نیز پس از این نشست در بروکسل گفت: «این لحظهای حیاتی است. از نظر مالی و نظامی، اروپا بیش از هر کس دیگری کمک کرده است و ما تلاشهای خود را افزایش خواهیم داد.»
در بیانیه کمیسیون که پس از این نشست منتشر شد، آمده که اتحادیه اروپا تاکنون ۱۳۵ میلیارد یورو برای کمک به اوکراین هزینه کرده است، از جمله حدود ۵۲ میلیارد کمک نظامی و آماده است کمکهای بیشتر نیز انجام دهد.
بر اساس این بیانیه مطبوعاتی، فون در لاین در دیدار با کلاگ بر تمایل اتحادیه اروپا برای افزایش تولید و هزینههای تسلیحاتی خود «از طریق تقویت تواناییهای نظامی اروپا و اوکراین» تاکید کرد.
کمیسیون اروپا قرار است طرح خود را برای توسعه قابلیتهای دفاعی اتحادیه اروپا یک ماه دیگر ارائه کند.
فون در لاین نیازهای مالی برای تقویت دفاع اروپا را در حدود ۵۰۰ میلیارد یورو طی ده سال تخمین زد.
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه، سهشنبه ۳۰ بهمن، اعلام کرد که این دو گردشگر بریتانیایی در دی ماه از سوی سازمان اطلاعات سپاه استان کرمان دستگیر شدهاند.
سخنگوی قوه قضاییه با بیان اینکه تحقیقات در رابطه با پرونده آنها ادامه دارد، گفت: «این افراد با موسسات پوششی مرتبط با سرویسهای اطلاعاتی کشورهای متخاصم و غربی در قالب و پوشش فعالیتهای تحقیقاتی و پژوهشی همکاری میکردند.»
وزارت امور خارجه بریتانیا، ساعاتی پس از این اظهارات تاکید کرد که همچنان به پیگیری مستقیم این پرونده با مقامات جمهوری اسلامی ادامه میدهد.
در بیانیه وزارت امور خارجه بریتانیا گفته شده است: «ما به دو شهروند بریتانیایی بازداشتشده کمک کنسولی می کنیم و با اعضای خانواده هایشان در تماس نزدیک هستیم.»
پیشتر هوگو شورتر، سفیر بریتانیا در تهران، توانسته بود با حضور مقامات قضایی با این دو شهروند در کرمان دیدار کند.
سخنگوی قوه قضاییه درباره این دیدار به خبرنگاران گفت که ملاقات هوگو شورتر با دو شهروند بریتانیایی در دادسرای عمومی و انقلاب مرکز استان کرمان و بر اساس هماهنگیهای قضایی و اطلاعاتی انجام شده است.
پیش از این در ۲۸ بهمن، روزنامه تلگراف گزارش داد زوج گردشگر بریتانیایی بازداشتشده در ایران، جرمی مرتکب نشدهاند و دستگیری آنها با هدف گرفتن امتیاز از لندن صورت گرفته است.
تلگراف در ادامه گزارش خود نوشت کریگ و لیندزی فورمن از خطراتی که ممکن است شهروندان بریتانیایی را در سفر به ایران تهدید کند، آگاه بودند.
این روزنامه افزود چهار روز پیش از قطع ارتباط با این زوج، آنها در پستی در فیسبوک ضمن اشاره به هشدارهای رسمی وزارت امور خارجه بریتانیا درباره «احتمال بالای بازداشت» در ایران و ابراز نگرانی خانواده و دوستانشان تاکید کردند که قصد دارند شخصا شرایط ایران را تجربه کنند.
خانواده این دو شهروند بریتانیایی ۲۷ بهمن در بیانیهای هویت آنها را اعلام کردند و گفتند تمام تلاش خود را برای تضمین امنیت و سلامت عزیزانشان انجام خواهند داد.
بیبیسی جهانی نیز ۲۷ بهمن گزارش داد این دو گردشگر که کمی بیش از ۵۰ سال سن دارند، در حال سفر دور دنیا با موتورسیکلت بودند که در ایران بازداشت شدند.
هماکنون تعدادی از شهروندان اروپایی در ایران در زندان به سر میبرند که از آن جمله میتوان به سسیل کوهلر، معلم فرانسوی و شریک زندگیاش ژاک پاریس، و اولیویه گروندو، جهانگرد ۳۴ ساله فرانسوی اشاره کرد.
فعالان حقوق بشر بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز از آن استفاده میکند.
پیش از این چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی، ۱۹ دی و پس از گذراندن ۲۰ روز در زندان جمهوری اسلامی آزاد شد و چهار روز پس از آن، کارلو نوردیو، وزیر دادگستری ایتالیا، دستور آزادی فوری محمد عابدینی نجفآبادی، ایرانی بازداشت شده در ایتالیا به اتهام همکاری نظامی با سپاه پاسداران، را صادر کرد.