نرگس محمدی: فاطمه سپهری به دلیل بیان افکار و عقایدش در زندان است
نرگس محمدی، برنده نوبل صلح، با اشاره به وضعیت جسمی وخیم فاطمه سپهری، زندانی سیاسی محبوس در زندان وکیلآباد مشهد، گفت او به دلیل بیان افکار و عقایدش در حبس به سر میبرد و جرمی مرتکب نشده است.
محمدی شنبه چهارم اسفند در حساب اینستاگرام خود نوشت خانواده فاطمه سپهری مدتهاست از وضعیت نگرانکننده او خبر میدهند.
این فعال حقوق بشر هشدار داد مقامات مسئول در جمهوری اسلامی از رسیدگی به وضعیت جسمی وخیم سپهری و فراهم کردن امکان درمان برای این زندانی سیاسی امتناع میکنند.
او با انتشار تصویری قدیمی از خود در کنار سپهری، ناهید شیرپیشه و شماری دیگر از فعالان مدنی و سیاسی، از مجامع بینالمللی و حقوق بشری خواست برای آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی در ایران، از جمله زندانیان بیماری که نیاز به معالجه و درمان دارند، تلاش کنند.
اصغر سپهری، برادر فاطمه سپهری، سوم اسفند در شبکه ایکس اعلام کرد خواهرش اخیرا در زندان دچار تاری دید، ضعف شدید و تعریق بیش از حد شده است.
او با بیان اینکه مشخص نیست این علائم ناشی از بیماری قلبی است یا علت دیگری دارد، هشدار داد عدم رسیدگی فوری به این وضعیت میتواند جان خواهرش را به خطر بیندازد.
فاطمه سپهری، یکی از امضاکنندگان نامه استعفای علی خامنهای، از ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ دوران محکومیت خود را در زندان وکیلآباد مشهد میگذراند.
در ماههای اخیر گزارشهای بسیاری درباره عدم رسیدگی پزشکی به وضعیت این زندانی سیاسی منتشر شده است.
اصغر سپهری ۲۴ دی نیز از فشار روانی، تشدید درد جسمی و نبود رسیدگی پزشکی به خواهرش در زندان ابراز نگرانی کرد.
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان در ایران و نقض حق دسترسی آنان به درمان مناسب از سوی مسئولان زندانها منتشر شده است.
طی سالهای اخیر، شماری از زندانیان در ایران جان خود را در زندان از دست دادهاند و جمهوری اسلامی مسئولیتی در قبال مرگ آنها که به دلیل اعمال فشار، شکنجه و ارائه ندادن خدمات پزشکی رخ داده، نپذیرفته است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، چهار زندانی سیاسی محبوس در زندان تهران بزرگ، بهدلیل پروندهای مربوط به اعتراضها در چهلم مهسا ژینا امینی در چهار آبان ۱۴۰۱ ، به محاربه و مباشرت در قتل متهم و در خطر صدور حکم اعدام قرار دارند.
متهمان این پرونده، امید معروفخانی (۳۵ ساله)، میلاد سلیمانیزاده (۳۰ ساله)، امید مرد میدان قزلجه (۳۰ ساله) و میلاد احمدی رودی (۲۵ ساله) هستند که به «مباشرت و معاونت در قتل عمدی، اخلال در نظم عمومی، حمل و نگهداری مواد منفجره غیرمجاز و محاربه» متهم شدهاند.
همچنین، مهدی حمتی (۳۸ ساله) با اتهاماتی از جمله «اخلال در نظم عمومی، حمل و نگهداری مواد منفجره غیرمجاز و اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت داخلی» مواجه است. روز پنج آبان سال ۱۴۰۱، رسانههای حکومتی اعلام کردند که در روز چهار آبان ۱۴۰۱ همزمان با برگزاری اعتراضها به کشته شدن مهسا ژینا امینی، «سرهنگ پاسدار امیر کمندی» زیر پل ستارخان تهران و بر اثر پرتاب نارنجک دستی» کشته شده است.
تشییع جنازه این عضو نیروی زمینی سپاه پاسداران در روز هفت آبان و با حضور عبدالله حاجی صادقی، نماینده خامنهای در سپاه، مجید خادمی، رییس سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، روحالله نوری، جانشین نیروی زمینی سپاه و علیاکبر پورجمشیدیان، معاون هماهنگکننده نیروی زمینی سپاه برگزار شد. حدود ۱۶ ماه بعد و در روز اول اسفندماه سال ۱۴۰۲، قوه قضاییه جمهوری اسلامی با صدور اطلاعیهای اعلام کرد «عوامل قتل امیر کمندی» بازداشت شدهاند. بنا بر محتویات پرونده که ایراناینترنشنال به آن دست یافته، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به عنوان ضابط قضایی در گزارش خود نوشته «در تاریخ ۱۴۰۱/۰۸/۰۴، در جریان ناآرامیها در زیر پل ستارخان تهران، متهمان با دو دستگاه موتورسیکلت به محل رسیده و از بالای پل شیخ فضلالله اقدام به پرتاب نارنجکهای دستساز به سمت نیروهای بسیج مستقر در خیابان کردند. یکی از این نارنجکها به سر امیر کمندی اصابت کرده» و باعث مرگ او شده است. سازمان اطلاعات سپاه در این گزارش، امید معروفخانی را به عنوان پرتاب کننده این نارنجک دستی معرفی کرده است. این ادعا در حالی مطرح شده که بر اساس محتویات پرونده، میلاد معروفخانی و وکیلش تصریح کردهاند در زمان وقوع این اتفاق، اساسا در محل حادثه نبوده و به علت تصادف رانندگی، در بیمارستان و مشغول مداوای مصدوم سانحه بودهاند. بر اساس اطلاعات رسیده به ایران اینترنشنال، امید معروفخانی، میلاد سلیمانیزاده و امید مرد میدان قزلجه بین روزهای ۲۵ تا ۲۷ بهمن ۱۴۰۲ بازداشت شدند و میلاد احمدی رودی چند ماه بعد از این سه نفر بازداشت شده است. این افراد پس از چند ماه بازجویی شدید و سلول انفرادی، به زندان تهران بزرگ منتقل شدهاند.
بنا بر اسناد پرونده، قرار بازداشت مهدی حمتی، متهم ردیف پنجم که او هم از اواخر سال ۱۴۰۲ در بازداشت بوده، بعدتر به وثیقه تبدیل شده است. پرونده این شهروندان با صدور کیفرخواست در مهرماه سال ۱۴۰۳، جهت برگزاری دادگاه به شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ابوالقاسم صلواتی ارجاع شده است. بر اساس محتویات پرونده قضایی، برخی از همکاران امیر کمندی، عضو کشته شده سپاه پاسداران گفتهاند در روز چهار آبان سال ۱۴۰۱، برای ماموریت از قرارگاه فتح سپاه محمد رسولالله تهران به یگان امام سجاد و گردان ۴۰۴ در خیابان ستارخان تهران ملحق شدهاند. این اعضای سپاه پاسداران به صراحت عنوان کردهاند «در آن روز نیروهای گردان به سمت پل ستارخان با اسلحه لانچر ۳۸ میلیمتری و پینتبال شلیک میکردند.» اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد که متهمان این پرونده تحت فشار قرار گرفتهاند تا علیه یکدیگر اعتراف اجباری کنند. بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، در این پرونده ابتدا دستکم دو شهروند که به عنوان کارگر در مغازههای نزدیک پل ستارخان مشغول به کار بودند به عنوان متهم بازداشت شدند که پس از حدود یکسال با قرار منع تعقیب از زندان آزاد شدند. پنج متهم فعلی این پرونده مدتی پس از آزادی این افراد از زندان، بازداشت شدهاند. بنا بر آنچه در کیفرخواست صادره علیه این زندانیان سیاسی درج شده، با توجه به اتهاماتی مانند محاربه و مباشرت در قتل علیه این چهار شهروند و ارجاع پرونده به قاضی صلواتی، احتمال صدور حکم اعدام علیه آنها زیاد است.
سینا عضدی، کارشناس روابط ایران و آمریکا، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت حمله هوایی به تاسیسات جمهوری اسلامی تنها میتواند برنامه هستهای تهران را به تعویق بیندازد اما به نابودی کامل آن نخواهد انجامید و حکومت ایران قادر است مراکز اتمی آسیبدیده خود را بازسازی کند.
عضدی، مدرس دانشکده روابط بینالملل الیوت در دانشگاه جورج واشینگتن، در گفتوگو با پادکست نگار مجتهدی در وبسایت انگلیسی ایراناینترنشنال تاکید کرد جمهوری اسلامی قادر است ظرفیتهای هستهای خود را در بازه زمانی شش تا ۱۲ ماه پس از هر حمله احتمالی بازسازی کند.
به گفته او، این واقعیت میتواند منطق حمله نظامی با هدف نابودی برنامه هستهای جمهوری اسلامی را زیر سوال ببرد.
عضدی با ارائه مثالی در این خصوص گفت: «وقتی دانش ساخت یک خودرو را داشته باشید، تعداد تصادفها اهمیتی ندارد؛ همواره میتوانید آن را بازسازی کنید.»
او هشدار داد: «هر کسی که به راهحل نظامی [برای برنامه هستهای تهران] میاندیشد، باید این واقعیت را در نظر داشته باشد.»
جمهوری اسلامی همواره تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را انکار کرده است. با این حال، مقامهای آمریکایی بر این باورند که افزایش سطح غنیسازی اورانیوم در ایران به آستانه درجه ساخت تسلیحات، نشاندهنده تمایل تهران برای کسب این توانایی است.
طبق گزارش دستگاههای اطلاعاتی ایالات متحده در نوامبر ۲۰۲۴، جمهوری اسلامی در صورت اتخاذ چنین تصمیمی، از توان فنی لازم برای ساخت سریع سلاح هستهای برخوردار است.
با این وجود، در این گزارش آمده که تاکنون هیچ نشانهای دال بر اقدام تهران برای ساخت بمب هستهای مشاهده نشده است.
به نظر میرسد فرصتها برای حل و فصل مسالمتآمیز بحران هستهای جمهوری اسلامی رو به پایان است.
وال استریت ژورنال ۲۴ بهمن نوشت بر اساس گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا که در اوایل دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ تهیه شده، اسرائیل در حال بررسی طرح حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی است.
واشینگتنپست هم ۲۴ بهمن گزارش داد احتمال میرود اسرائیل در ماههای آینده تاسیسات فردو و نطنز را در حملهای پیشگیرانه هدف قرار دهد تا پروژه هستهای تهران را بهمدت چند هفته و حتی شاید چند ماه به تاخیر بیندازد.
اسرائیل پیش از این نیز بارها کوشیده است با اقداماتی نظیر خرابکاری در تاسیسات هستهای و ترور دانشمندان، مانع از پیشرفت برنامه هستهای حکومت ایران شود.
با این حال، به گفته عضدی، این اقدامات تاثیر چندانی در کند کردن روند پیشرفت برنامه هستهای جمهوری اسلامی نداشته است.
این کارشناس روابط ایران و آمریکا با اشاره به خرابکاری در تاسیسات نطنز گفت: «پس از خرابکاری اسرائیل در خط مونتاژ نطنز، گفته شد که برنامه هستهای ایران شش ماه به تاخیر افتاده است. اما در عمل دیدیم که ایران در کمتر از یک ماه، در همان تاسیسات غنیسازی ۶۰ درصدی را آغاز کرد.»
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر با صدور یک «فتوا»، ساخت سلاح هستهای را حرام اعلام کرد، اما در ماههای اخیر شماری از مقامهای حکومت از احتمال تغییر «دکترین هستهای» تهران خبر دادهاند.
به باور عضدی، حمله نظامی میتواند تهران را به سوی تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای بهمنظور تضمین بقای خود سوق دهد.
این کارشناس هشدار داد: «حمله به برنامه هستهای [تهران]، بدون توانایی لازم برای نابودی کامل آن، تنها انگیزه جمهوری اسلامی را برای دستیابی به قویترین سلاح دفاعی افزایش میدهد. در این صورت، برای جلوگیری از دستیابی ایران به این هدف، باید هر چند ماه یک بار عملیات هوایی انجام داد.»
این استاد دانشگاه جرج واشینگتن افزود تجربه حملات پیشین اسرائیل به برنامه هستهای دشمنانش، نمیتواند الگوی مناسبی برای حمله به ایران باشد.
به گفته او، آن کشورها در مراحل اولیه دستیابی به فناوری هستهای بودند و تاسیسات آنها در یک یا چند مکان محدود متمرکز شده بود.
عضدی با اشاره به نمونههای عراق و سوریه یادآور شد: «موفقیت در این دو مورد به این دلیل بود که برنامههای هستهای آنها متمرکز و در گامهای نخستین بود، اما ایران مدتها است که از این مرحله عبور کرده است.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دوم اسفند اعلام کرد تهران میگوید به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست، اما برای اثبات این موضوع، با آژانس بینالمللی همکاری نمیکند.
وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه اعلام کرد ایرانیان در اولین ماه سال ۲۰۲۵، بالاترین آمار گردشگران خارجی را در این کشور به خود اختصاص دادند.
این وزارتخانه شنبه چهارم اسفند در بیانیهای خبر داد در ژانویه سال جاری میلادی (۱۲ دی تا ۱۲ بهمن) ۲۴۰ هزار و ۶۴۳ گردشگر ایرانی به ترکیه سفر کردند.
وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه در فروردین امسال نیز گفته بود از از ۱۱ دی تا ۱۰ اسفند ۱۴۰۲، حدود ۴۳۸ هزار شهروند ایرانی بهعنوان گردشگر وارد ترکیه شدند.
آمارهای ترکیه نشان میدهد ایرانیان در سالهای گذشته در فهرست پرتعدادترین گردشگران خارجی در این کشور، در یکی از رتبههای اول تا سوم قرار گرفتهاند.
بر اساس گزارش جدید وزارت گردشگری ترکیه، این کشور در ماه ژانویه ۲۰۲۵ در مجموع میزبان دو میلیون و ۱۷۱ هزار و ۱۱۸ گردشگر خارجی بود.
پس از ایران، روسیه با بیش از ۲۰۳ هزار گردشگر و بلغارستان با بیش از ۱۶۵ هزار گردشگر در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتند.
آلمان و گرجستان نیز رتبههای بعدی را در این فهرست به خود اختصاص دادند.
تعداد گردشگران خارجی در ترکیه در ماه ژانویه نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۶.۰۶ درصد افزایش داشت.
درآمد ترکیه از محل گردشگری در سال گذشته میلادی با افزایش ۸.۳ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۳، به ۶۱ میلیارد و ۱۰۳ میلیون و ۴۱۹ هزار دلار رسید و رکورد جدیدی را ثبت کرد.
ترکیه در سالهای اخیر با مشکلات اقتصادی فراوانی نظیر کاهش شدید ارزش پول ملی خود دست و پنجه نرم کرده است، اما صنعت گردشگری در این کشور همچنان رونق دارد و یکی از منابع اصلی درآمد آن به شمار میرود.
ترکیه پیشبینی کرده است تا چهار سال آینده، درآمد گردشگری خارجی خود را به ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد رساند.
گردشگری سلامت نیز در سالهای اخیر به یکی از منابع اصلی کسب درآمد در صنعت گردشگری ترکیه تبدیل شده است.
وزارت خزانهداری ایالات متحده آمریکا از باقی ماندن نام جمهوری اسلامی در فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی، موسوم به افایتیاف، به دلیل خطر تامین مالی تروریسم از سوی حکومت ایران استقبال کرد.
گروه ویژه اقدام مالی در جدیدترین نشست خود اعلام کرد با توجه به اجرایی نشدن کنوانسیونهای پالرمو و ادامه تامین مالی تروریسم، موضوع اقدامات متقابل علیه ایران طبق استانداردهای افایتیاف همچنان پا برجاست.
در پی این اقدام، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با انتشار بیانیهای اعلام کرد واشینگتن از تایید مجدد اقدامات متقابل افایتیاف علیه جمهوری اسلامی ایران به دلیل خطر تامین مالی تروریسم استقبال میکند.
پیش از این در آبانماه، گروه ویژه اقدام مالی که نهادی بینالمللی برای مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم است، خبر داده بود نام جمهوری اسلامی را برای پنجمین سال متوالی در فهرست سیاه خود حفظ میکند.
قرار گرفتن کشورها در فهرست سیاه افایتیاف بهمعنای محدودیت شدید آنها در انجام مبادلات مالی خارجی است.
حمایتهای مالی و نظامی جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی خود در منطقه، موسوم به «محور مقاومت»، از مهمترین دلایلی است که تهران نه میخواهد و نه میتواند به این کنوانسیون بپیوندد.
قرار داشتن ایران در فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی در روزهای پیش از انتخابات ریاستجمهوری چهاردهم بارها و بارها در رسانهها مورد بحث و بررسی قرار گرفت و یکی از موارد اختلاف نامزدها بود.
مسعود پزشکیان پیشتر در دوره نمایندگی مجلس خود در همین رابطه گفته بود: «ما علنا میگوییم و کمکهایمان به فلسطین و یمن و برای هر کشوری را پنهان نمیکنیم. اینها چه بگویند و چه نگویند، ما کمک میکنیم؛ حالا اف ایتیاف باشد یا نباشد هم ما این کار را میکنیم.»
دولت حسن روحانی لوایحی را برای عضویت جمهوری اسلامی در افایتیاف تدوین کرد که در مجلس هم به تصویب رسید، اما به دلیل مخالفت شورای نگهبان با آن، در آبان ۱۳۹۷ به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شد.
این موضوع از آن زمان تاکنون بلاتکلیف باقی مانده است.
مسعود پزشکیان ۱۱ دی اعلام کرد لایحه پیوستن جمهوری اسلامی به افایتیاف، دوباره در مجمع تشخیص مصلحت نظام بررسی خواهد شد.
پیش از آن هم عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی، از موافقت علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، با بررسی مجدد لوایح مربوط به افایتیاف در مجمع تشخیص مصلحت نظام خبر داده بود.
آرش صیادی، رپر معروف به «ایسین»، و آهنگساز و تهیهکننده او به نام رسام سهرابی با تودیع قرار وثیقه آزاد شدند. این دو هنرمند دوم اسفند در حین اجرای زنده در یک کنسرت زیرزمینی در تهران بازداشت شده بودند.
کانال تلگرام آرش صیادی شنبه چهارم اسفند از آزادی این دو هنرمند خبر داد و در عین حال نوشت تلفنهای همراه آنها از سوی نیروهای امنیتی ضبط شده است.
سایت حقوق بشری هرانا هم گزارش داد آزادی صیادی با تودیع وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی صورت گرفته است.
بر اساس اظهارات شهود عینی در گفتوگو با ایراناینترنشنال، نیروهای امنیتی دوم اسفند با هجوم به کافهای در غرب تهران، صیادی و سهرابی را در حین اجرای زنده در یک کنسرت زیرزمینی در تهران بازداشت کردند.
به گفته یکی از شهود که به شرط ناشناس ماندن با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد، «این رپر ۲۶ ساله در کافهای در جنتآباد در حال اجرا بود که نیروی انتظامی با همراهی لباس شخصیها وارد شدند و این رپر، آهنگسازش و چند نفر دیگر از حاضران در کافه را بازداشت کرده و با خود بردند.»
ویدیویی که به دست ایراناینترنشنال رسیده، لحظهای را نشان میدهد که ماموران وارد کافه شده و این رپر زیرزمینی را بازداشت میکنند.
در تصاویر، مردی نقابدار دیده میشود که منبع ایراناینترنشنال گفت از جمله افرادی بوده که ایسین را دستگیر کردهاند.
به گفته این منبع ماموران که با یک ون آمده بودند «همه را بردند و کافه هم مهر و موم شد. ایسین در هفتههای اخیر برای چندین اجرا در کافههای مختلف، در تور و در قشم برنامهریزی کرده بود.»
به گفته دو منبعی که با ایراناینترنشنال گفتوگو کردند حاضرانی که در محل کافه بازداشت شده بودند بعدا آزاد شدند اما ایسین و آهنگسازش همچنان در بازداشت هستند.
یکی از منابع گفت که ایسین و سهرابی صبح جمعه برای صدور قرار به دادگاه منتقل شدند، اما هنوز مشخص نیست به چه اتهامی بازداشت شدهاند و چه قراری برای آنها صادر شده است.
در تصویری که از این دو نفر در کانالهای تلگرامی رپ ایرانی در عصر جمعه منتشر شد، آنها دستبند به دست داشتند.
یکی از منابع ایراناینترنشنال گفت «این اواخر، شماری از رپرها با روشهای مختلف، اجراهای زیرزمینی زیادی را برنامهریزی کردهاند. به نظر میرسد ماموران میخواهند پیش از گسترش این اجراها، این هنرمندان را سرکوب کنند.»
سازمانهای بینالمللی حقوق بشر، سرکوب هنرمندان در ایران را در سالهای اخیر بارها محکوم کردهاند.
در پی خیزش «زن، زندگی، آزادی» که پس از قتل ژینا مهسا امینی در بازداشت پلیس گشت ارشاد در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ در ایران، شروع شد، توماج صالحی و سامان یاسین، هنرمندان رپری بودند که به خاطر آثار هنری و موسیقیشان به اعدام محکوم شدند. واکنش بینالمللی گسترده و اعتراضات داخلی موجب لغو احکام اعدام آنها این دو هنرمند شد.