وزیران خارجه کشورهای عضو گروه هفت، پس از هفت هفته تنش فزاینده میان متحدان ایالات متحده و دونالد ترامپ بر سر تغییر سیاست خارجی آمریکا در قبال اوکراین و اعمال تعرفهها از سوی دولت او، پنجشنبه در کانادا با یکدیگر دیدار میکنند.
وزیران خارجه گروه هفت، شامل آلمان، ایالات متحده، ایتالیا، بریتانیا، ژاپن، فرانسه و کانادا، همراه با اتحادیه اروپا، برای دو روز به منظور برگزاری نشستی در شهر توریستی لا مالبای، واقع در تپههای کبک کانادا گرد هم آمدهاند.
نشستهای گروه هفت معمولا بر اجماع در خصوص مسائل کلیدی بینالمللی متمرکز بوده است.
پیش از این مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته بود که در نشست گروه هفت درباره «تصرف کانادا» بحث نخواهد شد.
مهمترین موضوع در دستور کار شرکای واشینگتن، دریافت گزارشی از مذاکرات روبیو با مقامهای اوکراینی در جده عربستان سعودی است. کییف در این مذاکرات آمادگی خود را برای توافق آتشبس فوری ۳۰ روزه اعلام کرده است.
همزمان خبرگزاری رویترز به نقل از دو فرد آگاه گزارش داد مسکو فهرستی از مطالبات خود را به آمریکا ارائه کرده تا توافقی برای پایان جنگ علیه اوکراین و بازتنظیم روابط با واشینگتن حاصل شود.
اختلافات بر سر تعرفهها و رویکرد نسبت به روسیه و چین
در آستانه اولین نشست گروه هفت در دوران ریاست کانادا بر این گروه، تدوین یک بیانیه نهایی جامع و مورد توافق، با چالشهایی روبهرو بوده است.
تصمیم واشینگتن برای اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر تمام واردات فولاد و آلومینیوم، واکنش فوری کانادا و اتحادیه اروپا را در پی داشته و بر میزان تنشها افزوده است.
از سوی دیگر ایالات متحده تلاش کرده است برای گفتمان مرتبط با اوکراین خطوط قرمز تعیین کند و در عین حال با صدور بیانیه درباره محدودسازی «ناوگان سایه» روسیه – شبکهای از کشتیهای نفتکش که تحریمها را دور میزنند – مخالفت کرده و در عوض خواهان لحنی شدیدتر علیه چین شده است.
روبیو دوشنبه هشدار داد واشینگتن مخالف هرگونه گفتمانی است که بتواند به تلاشها برای گفتوگو میان روسیه و اوکراین آسیب بزند.
او چهارشنبه در گفتوگو با خبرنگاران گفت که یک بیانیه خوب از سوی گروه هفت، باید تلاش ایالات متحده را برای پیشبرد فرایند پایان دادن به جنگ، به رسمیت بشناسد.
دیپلماتهای گروه هفت اظهار کردهاند که نتایج مثبت نشست جده دستکم میتواند گفتوگوها درباره اوکراین را تسهیل کند.
از زمان بازگشت ترامپ به قدرت در اول بهمن ماه، ایالات متحده رویکرد حمایت حداقلی نسبت به اوکراین اتخاذ کرده و ضمن اعمال فشار برای رسیدن به یک توافق سریع به منظور پایان دادن به جنگ، از توجه به نقش شرکای اروپایی در مذاکرات آینده خودداری کرده و همزمان روابط خود را با مسکو بهبود بخشیده است.
از تعرفهها تا الحاق پنجاهویکمین ایالت
با به قدرت رسیدن ترامپ، حتی ژاپن که بهشدت به تضمینهای امنیتی آمریکا متکی است، خود را در تیررس حملات او دیده است.
به گزارش رویترز، یکی از دیپلماتهای اروپایی به طعنه گفت: «اوضاع بسیار پیچیده است. شاید بهتر باشد صبر کنیم تا دوباره گروه هشت تشکیل شود!»
ترامپ پیشتر پیشنهاد داده بود که با بازگرداندن روسیه به این گروه، گروه هشت دوباره احیا شود. روسیه در سال ۲۰۱۴ و پس از الحاق کریمه به خاک خود، از گروه هشت کنار گذاشته شد.
رویترز نوشت که شاید هیچ کشوری بیش از کانادا شاهد اختلافات عمیق با واشینگتن نبوده است.
روابط میان ایالات متحده و کانادا به پایینترین سطح خود رسیده؛ بهویژه پس از تهدیدهای ترامپ برای اعمال تعرفه بر تمامی واردات از کانادا و اظهارنظرهای مداوم او درباره امکان الحاق کانادا به ایالات متحده به عنوان پنجاهویکمین ایالت.
روبیو در پاسخ به این گمانهزنیها گفت: «ما در گروه هفت روی تمام این مسائل تمرکز خواهیم کرد. این نشست درباره تصاحب کانادا نیست.»
با این حال، این سخنان نتوانسته است نگرانیهای اوتاوا را کاهش دهد.
موضع تهاجمی کانادا در گروه هفت
ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا، چهارشنبه اعلام کرد که قصد دارد در نشست گروه هفت موضعی تهاجمی اتخاذ کند.
او اظهار داشت: «در هر نشست، موضوع تعرفهها را مطرح خواهم کرد تا واکنشی هماهنگ با اروپاییها تنظیم کرده و بر آمریکاییها فشار بیاورم.»
دیپلماتهای اروپایی نیز گفتهاند که امیدوارند در نشست گروه هفت، بهطور مستقیم ارزیابی کنند که روبیو تا چه حد در تعیین سیاست خارجی آمریکا تاثیرگذار است.
ترامپ تاکنون از مقامات مختلفی خارج از وزارت خارجه برای هدایت مذاکرات حساس، از اوکراین گرفته تا خاورمیانه، استفاده کرده است. این امر باعث نگرانی متحدان واشینگتن شده که اظهارات متناقض و غیرمنتظرهای از مقامات آمریکایی دریافت کردهاند.
مشخص نیست روسیه دقیقا چه مواردی را در این فهرست گنجانده است و آیا پیش از پذیرش این شرایط، حاضر به مذاکره صلح با کییف خواهد بود یا نه.
به گفته این منابع، مقامهای روس و آمریکایی در سه هفته گذشته از طریق دیدارهای حضوری و گفتوگوهای مجازی، این شرایط را بررسی کردهاند.
این افراد شرایط کرملین را گسترده و مشابه خواستههایی توصیف کردند که پیشتر به اوکراین، آمریکا و ناتو ارائه شده است.
شرایط قبلی شامل عدم عضویت اوکراین در ناتو، توافق برای عدم استقرار نیروهای خارجی در اوکراین و به رسمیت شناخته شدن بینالمللی ادعای ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه مبنی بر تعلق کریمه و چهار استان دیگر به روسیه بود.
رویترز نوشت برخی مقامات آمریکا، قانونگذاران و کارشناسان نگرانند که پوتین از آتشبس به عنوان فرصتی برای تشدید اختلافات بین ایالات متحده، اوکراین و اروپا استفاده کند.
درخواست لهستان برای استقرار سلاحهای اتمی آمریکا در این کشور
در همین حال فایننشالتایمز خبر داد که آندری دودا، رییسجمهوری لهستان، از آمریکا خواسته است سلاحهای هستهای را به عنوان عاملی بازدارنده در برابر حمله احتمالی روسیه به اروپا، به این کشور منتقل کند.
دودا در مصاحبه با این رسانه گفت: «مرزهای ناتو در سال ۱۹۹۹ به سمت شرق حرکت کردند، بنابراین ۲۶ سال بعد باید زیرساختهای ناتو نیز به شرق بروند.»
از سوی دیگر همزمان با بحثها درباره آتشبس ۳۰ روزه، پوتین در حالی که لباس نظامی به تن داشت، در سفر به منطقه کورسک به فرماندهان ارشد دستور داد تا در اسرع وقت نیروهای اوکراینی را از منطقه غربی کورسک بیرون برانند.
این نخستین سفر او به کورسک پس از تصرف بخشهایی از آن به دست ارتش اوکراین است.
نیروهای اوکراینی ۱۶ مرداد مرز روسیه را در هم شکستند و بخشی از سرزمین این کشور را تصرف کردند تا تمرکز نیروهای مسکو را از خطوط مقدم در شرق اوکراین منحرف کنند و به یک ابزار بالقوه چانهزنی دست یابند.
در همین حال والری گراسیموف، رییس ستاد کل ارتش روسیه، به پوتین گفت که نیروهای روسیه، نیروهای اوکراینی را از بیش از ۸۶ درصد منطقهای که در کورسک در اختیار داشتند (معادل ۱۱۰۰ کیلومتر مربع)، بیرون راندهاند.
گراسیموف گفت که طرحهای اوکراین برای استفاده از کورسک به عنوان ابزار چانهزنی در مذاکرات احتمالی آینده با روسیه شکست خورده است.
در مقابل، الکساندر سیرسکی، فرمانده ارشد ارتش اوکراین، چهارشنبه گفت که نیروهای کییف تا زمانی که نیاز باشد در کورسک به عملیات خود ادامه خواهند داد و نبردها در شهر سودژا و اطراف آن ادامه دارد.
در همین روز، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ابراز امیدواری کرد پوتین با پیشنهاد واشینگتن برای آتشبس ۳۰ روزه میان روسیه و اوکراین که کییف آن را پذیرفته است، موافقت کند.
ترامپ همچنین اعلام کرد گروهی از نمایندگان دولت او برای رایزنی به روسیه سفر خواهند کرد.
در همین حال خبرگزاری رویترز گزارش داد روسیه در برابر پیشنهاد برقراری آتشبس ۳۰ روزه در مناقشه اوکراین، «رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده» است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، ۲۲ اسفند اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و مایک والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، قرار است جزییات نشست جده و طرح پیشنهادی آتشبس را در اختیار مسکو قرار دهند.
او افزود کرملین پیش از موضعگیری درباره طرح آتشبس، باید اطلاعات لازم را دریافت کند.
آمریکا و اوکراین ۲۱ اسفند پس از دیدار مقامهای ارشد دو کشور در جده، در بیانیهای مشترک اعلام کردند کییف با پیشنهاد واشینگتن برای برقراری آتشبس فوری ۳۰ روزه موافقت کرده و ایالات متحده هم پذیرفته که ارائه کمکهای نظامی و اطلاعاتی به اوکراین را بلافاصله از سر بگیرد.
تلویزیون دولتی روسیه چهارشنبه، ۲۲ اسفند، تصاویری از پوتین در حال بازدید از یک مرکز فرماندهی ارتش روسیه در کورسک پخش کرد. او در این دیدار لباس نظامی بر تن داشت.
پوتین خطاب به فرماندهان نظامی ارشد روسیه گفت: «باید در کوتاهترین زمان ممکن دشمنی را که در منطقه کورسک مستقر شده و همچنان در حال دفاع است، بهطور کامل شکست دهیم.»
عملیات اوکراین در کورسک روسیه ۱۶ مرداد آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
روسیه در ماههای اخیر کوشیده است از راههای مختلف، از جمله اعزام هزاران سرباز کره شمالی، معادلات نظامی در کورسک را به نفع خود تغییر دهد.
خبرگزاری رویترز ۲۲ اسفند به نقل از منابع روسی و اوکراینی گزارش داد ارتش اوکراین در حال از دست دادن مواضع خود در کورسک است و نظامیان این کشور از کورسک عقبنشینی میکنند.
پوتین در ادامه سخنان خود در بازدید میدانی از کورسک، دستور آزادی کامل این منطقه را صادر کرد.
او تاکید کرد روسیه نیروهای اوکراینی اسیرشده در کورسک را «تروریست» میداند: «افرادی که در منطقه کورسک حضور دارند و مرتکب جنایات علیه غیرنظامیان میشوند یا با نیروهای مسلح، نهادهای اجرای قانون و سرویسهای ویژه ما مقابله میکنند، بیشک باید بهعنوان تروریست شناخته شوند.»
والری گراسیموف، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح روسیه، نیز در دیدار با پوتین، گزارشی از وضعیت نظامیان این کشور در کورسک ارائه کرد.
گراسیموف از محاصره نیروهای اوکراینی در کورسک خبر داد و گفت: «نابودی سیستماتیک آنها در دست انجام است.»
در سوی مقابل، اولکساندر سیرسکی، فرمانده کل نیروهای مسلح اوکراین، ۲۲ اسفند تاکید کرد نظامیان این کشور تا زمانی که «مناسب و لازم» باشد، به عملیات خود در کورسک ادامه خواهند داد.
او در عین حال بهصورت تلویحی عقبنشینی ارتش اوکراین از بخشهایی از کورسک را تایید کرد و گفت حفظ جان سربازان در اولویت قرار دارد.
سیرسکی افزود واحدهای ارتش اوکراین «در صورت لزوم به مواضع مناسبتر منتقل میشوند».
واکنش محتاطانه روسیه به پیشنهاد آتشبس
خبرگزاری رویترز گزارش داد روسیه در برابر پیشنهاد برقراری آتشبس ۳۰ روزه در مناقشه اوکراین، رویکردی «محتاطانه» اتخاذ کرده است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین ۲۲ اسفند اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا و مایک والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، قرار است جزییات نشست جده و طرح پیشنهادی آتشبس را در اختیار مسکو قرار دهند.
او افزود کرملین پیش از موضعگیری درباره طرح آتشبس، باید اطلاعات لازم را دریافت کند.
آمریکا و اوکراین ۲۱ اسفند پس از دیدار مقامهای ارشد دو کشور در جده، در بیانیهای مشترک اعلام کردند کییف با پیشنهاد واشینگتن برای برقراری آتشبس فوری ۳۰ روزه موافقت کرده و ایالات متحده هم پذیرفته که ارائه کمکهای نظامی و اطلاعاتی به اوکراین را بلافاصله از سر بگیرد.
وزیر خارجه آمریکا ۲۲ اسفند با تکرار مواضع دونالد ترامپ تاکید کرد مناقشه اوکراین راهحل نظامی ندارد.
روبیو گفت اکنون نوبت روسیه است که به پیشنهاد آتشبس پاسخ مثبت بدهد و اگر با آن مخالفت کند، «خیلی چیزها» مشخص خواهد شد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.