مقام‌های ایرانی به رویترز: فشار اقتصادی می‌تواند تهران را وادار به توافق با آمریکا کند

روحانی که پنجشنبه در دیدار با جمعی از وزرا و معاونان پیشین خود صحبت می‌کرد، با تاکید بر این‌که مخالفت مطلق با مذاکره وجود ندارد، با طرح این پرسش که «مگر ما در مساله عراق، افغانستان و برجام، با آمریکا مذاکره نکردیم؟ » گفت: «با آمریکا مذاکره کردیم، رهبری هم شاهد بود. حتی رهبری در آن زمان که من دبیر شورای عالی امنیت ملی بودم، به من نوشت که فلان آقا که برای مذاکره با آمریکا راجع به عراق، این اصول را رعایت کند.»

این ادعای روحانی در حالی مطرح می‌شود که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری‌اسلامی پس از انتشار نامه دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی، در دیدار با کارگزاران نظام، که روحانی هم در آن حضور داشت و دیدار عمومی دیگری، تاکید کرد جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره نخواهد کرد.

خامنه‌ای پیش‌تر هم گفته بود اگر قرار باشد جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره‌ای هم داشته باشد، در دوران ریاست جمهوری ترامپ آن را انجام نخواهد داد.

روحانی در ادامه به خروج دونالد ترامپ از برجام در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۷ اشاره و تصریح کرد از آن سال به بعد، جمهوری اسلامی هر سال بابت این خروج ۱۰۰ میلیارد دلار ضرر کرده است.

با این حساب، می‌توان گفت طی حدود شش‌ونیم سالی که از خروج ترامپ از برجام گذشته است، جمهوری اسلامی زیانی به اندازه ۶۵۰ میلیارد دلار تحمل کرده است. مجموع تولید ناخالص کل کشور در سال ۲۰۲۳ چیزی حدود ۴۰۰ میلیارد دلار ارزیابی شده است.

ضعف قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی

در ابتدای این دیدار، روحانی اوضاع کشور را «خطیر» توصیف کرد و با اشاره به ضعف قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی به موضوع مخالفت‌های داخلی با خرید سامانه دفاعی برای کشور پراخت.

او که از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۰، فرماندهی پدافند هوایی جمهوری اسلامی را بر عهده داشت، با اشاره به مذاکرات خرید سامانه پدافند اس ۳۰۰، گفت در آن زمان، برخی از فرماندهان بلندپایه نظامی جمهوری اسلامی خرید آن سامانه را خیانت به کشور می‌دانستند.

به گفته روحانی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در تمام سفرهایی که سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ به روسیه داشته، تلاش کرده پوتین را مجاب کند توافق فروش اس ۳۰۰ به ایران را لغو کند.

رییس‌جمهور پیشین ایران، در صحبت‌هایش خرید این سامانه را از عوامل اصلی بازدارندگی جمهوری اسلامی ارزیابی کرد، این در حالی است که اسرائیل در دو نوبت حمله هوایی به جمهوری اسلامی، بنا بر گزارش‌ها، بخش بزرگی از این سامانه را هدف قرار داده است.

انستیتو واشنگتن، در مقاله‌ای که به تازگی منتشر کرده است، «حملات هوایی موفق اسرائیل» در آوریل و اکتبر ۲۰۲۴ به سامانه‌های دفاعی اس-۳۰۰ در ایران را مقدمه‌ای بر هدف قراردادن تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی ارزیابی کرده است.

به نوشته این مقاله، با از بین رفتن این سامانه، امکان انجام حملات بعدی به تاسیسات هسته‌ای فراهم شده است. سامانه‌هایی که اسرائیل پیش‌تر هدف قرار داد، از تاسیسات هسته‌ای اصفهان و نطنز محافظت می‌کرد.

از ترس جلیلی، مشارکت به ۵۰ درصد رسید

روحانی در بخش دیگری از گفته‌های خود با بیان اینکه مهم‌ترین مساله در حوزه امنیت ملی «داشتن ملت» است، به نرخ مشارکت رسمی ۴۰ درصد در انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری در تابستان ۱۴۰۳ اشاره کرد و گفت در دور دوم هم مردم به دلیل اینکه «گرفتار کس دیگری نشوند» رای دادند.

اشاره او به کشیده شدن انتخابات به دور دوم با حضور مسعود پزشکیان و سعید جلیلی بود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد درباره نرخ مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری که از سوی وزارت کشور اعلام شده است، ابهامات جدی وجود دارد. اما همین نرخ اعلامی هم نشان دهنده پایین‌ترین نرخ مشارکت در انتخابات، در طول تاریخ جمهوری اسلامی است.

غریب‌آبادی که جمعه با صداوسیمای ایران صحبت کرد، با اشاره به این‌که طرفین تاکید کردند که به سیاست تهدید و تحریم پایان داده شود، گفت باید به «تحریم‌های یک‌جانبه غیرقانونی» پایان داده شود و «راه‌هکارهای دیپلماتیک برای حل مسائل فی‌مابین» مورد استفاده قرار گیرد.

معاون وزیر خارجه همچنین با اشاره به ضرورت توجه به آن‌چه دلایل ریشه‌ای وضعیت جاری خواند، گفت سه کشور توافق دارند که وضعیت فعلی که در آن صحبت از معضل می‌شود «ناشی از خروج یک جانبه آمریکا از برجام و عدم عمل سه کشور اروپایی به تعهدات‌شان ذیل برجام است.»

او در ادامه با اشاره به این‌که موضوع قطعنامه ۲۳۱ هم مورد بحث قرار گرفت و گفت هر سه کشور روسیه، ایران و چین تاکید دارند «با درنظرگرفتن زمان‌بندی درج شده در برجام، از مهر سال جاری باید وضعیت عادی شود و با توجه به این‌که در بیانیه سه کشور گفته شده زمان‌بندی‌ها باید مورد احترام قرار گیرد و اجرا شود، این یعنی در اکتبر/مهرماه ما نباید هیچ اسنپ‌بکی {اجرایی‌کردن مکانیسم ماشه} داشته باشیم.»

جمهوری اسلامی، چین و روسیه، در بیانیه‌ای مشترک پس از نشست سه‌جانبه معاونان وزیران خارجه‌شان در پکن، اعلام کردند که فعالیت فنی بی‌طرفانه آژانس، نباید تضعیف شود.

در این بیانیه که جمعه ۲۴ اسفند صادر شد، سه کشور تاکید کردند تعاملات دیپلماتیک و گفت‌وگوی مبتنی بر احترام متقابل، تنها گزینه عملی و معتبر در خصوص پرونده هسته‌ای ایران است.

جمهوری اسلامی، چین و روسیه، بر اهمیت «احترام به معاهده منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای به عنوان سنگ‌بنای رژیم بین‌المللی منع اشاعه»، تاکید کردند.

این بیانیه از اعلام مجدد جمهوری اسلامی مبنی بر این‌که برنامه هسته‌ای‌اش منحصرا برای اهداف صلح‌آمیز است و نه برای تولید سلاح هسته‌ای، استقبال کرد.

وانگ یی، وزیر خارجه چین، در جریان کنفرانس خبری سه جانبه، با اشاره به آخرین تحولات درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی گفت: «اوضاع بار دیگر به یک مقطع حساس رسیده است.»

او برجام را «یک دستاورد مهم» خواند و تاکید کرد این توافق از طریق «مذاکره و گفت‌وگو» حاصل شده بود.

وانگ گفت مداخله «شتاب‌زده» شورای امنیت درباره پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی به ایجاد اعتماد کمکی نمی‌کند.

کاظم غریب‌آبادی، معاون بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفت که هرگونه مذاکرات و گفت‌وگوها با طرفین دیگر، «باید صرفا ناظر بر موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها» باشد.

او تاکید کرد: «سیاست اعمال تحریم‌ها، فشار و تهدید توسل به زور باید کنار گذاشته شود».

وزارت خارجه روسیه نیز اعلام کرد: «برای کاهش تنش‌های مصنوعی که از بیرون بر برنامه هسته‌ای ایران تحمیل شده، اقداماتی هماهنگ شده است.»

در بیانیه این وزارتخانه آمده است که در نشست پکن، بر «غیر‌قابل قبول بودن تهدیدها و استفاده از زور علیه تاسیسات هسته‌ای ایران» تاکید شد.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین نیز با اشاره به مذاکرات پکن، در نشست خبری خود گفت: «تلاش‌های دیپلماتیک برای حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران باید ادامه یابد.»

پشتیبانی پکن و مسکو از تهران

خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره این نشست نوشت که چین و روسیه، پس از آن‌که ایالات متحده خواستار مذاکرات هسته‌ای با تهران شد، جمعه در کنار تهران ایستادند: «دیپلمات‌های ارشد چینی و روسی گفتند که گفت‌وگوها باید تنها بر اساس "احترام متقابل" از سر گرفته شود و همه تحریم‌ها باید لغو شوند.»

محسن بختیار، سفیر جمهوری اسلامی در چین، درباره این نشست در حساب خود در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «این نشست با موفقیت کامل برگزار شد و مسیر روشنی را برای مقابله با یکجانبه‌گرایی باخت-باخت آمریکا فراهم خواهد ساخت.»

معاونان وزارت خارجه جمهوری اسلامی، چین و روسیه، جمعه در نشستی در پکن درباره مساله هسته‌ای تهران گفت‌وگو کردند.

نشست پکن در میانه فعالیت‌های دیپلماتیک فشرده بر سر برنامه هسته‌ای ایران و همچنین ارسال نامه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی برگزار شد.

از سوی دیگر شورای امنیت سازمان ملل متحد چهارشنبه ۲۲ اسفند نشستی غیرعلنی برای بررسی پیشرفت‌ برنامه غنی‌سازی اورانیوم جمهوری اسلامی تشکیل داد.

نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد پس از این نشست، در بیانیه‌ای تاکید کرد شورای امنیت سازمان ملل باید «رفتار گستاخانه» تهران را در نقض تعهدات پادمانی‌اش محکوم کند.

هیات نمایندگی جمهوری اسلامی در مقابل تاکید کرد که تلاش‌های آمریکا شکست خواهد خورد.

در بیانیه نمایندگی آمریکا که ۲۲ اسفند منتشر شد، آمده است: «ایران همچنان با سرپیچی آشکار از شورای امنیت، تعهدات پادمانی خود را در برابر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نقض می‌کند و نگرانی‌های آشکار و مستمر شورای امنیت و جامعه بین‌المللی را نادیده می‌گیرد.»

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که جمهوری اسلامی از زمان پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه نوامبر تاکنون بر سرعت و شدت غنی‌سازی اورانیوم افزوده است.

از سوی دیگر سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه تهدید کرده‌اند آماده‌اند در صورتی که جمهوری اسلامی نگرانی‌ها را در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای خود برطرف نکند، مکانیسم ماشه را در شورای امنیت سازمان ملل فعال کنند و تمامی تحریم‌های به‌حالت تعلیق درآمده علیه ایران را بازگردانند.

ترامپ نیز گفته است که ایران نمی‌تواند به سلاح اتمی دست بیابد و این مساله «یا با توافق یا با اقدام نظامی» حل خواهد شد.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به نشست غیرعلنی شورای امنیت درباره برنامه هسته‌ای تهران و مواضع بریتانیا، فرانسه و آلمان، سفیران این سه کشور را به دلیل آن‌چه «همدستی با آمریکا در سوءاستفاده از ساز و کار شورای امنیت» خوانده شده، احضار کرد.

صادرات انرژی ایران به عراق از معدود راه‌های تامین مالی جمهوری اسلامی در دوران تحریم بود که با توجه به شرایط ویژه عراق، آمریکا این صادرات را از تحریم معاف کرده بود.

۲۳ اسفند ماه، وزارت برق عراق علی‌رغم اعلام معافیت آمریکا برای واردات گاز از ایران، خبر داد که به دنبال جایگزینی برای گاز ایران است و ممکن است واردات از قطر و عمان را در پیش گیرد.

این رویکرد حدود یک هفته پس از آن اتخاذ می‌شود که ۱۸ اسفند ماه، هم‌زمان با انقضای معافیت تحریمی عراق برای خرید برق از ایران، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که ایالات متحده این معافیت را تمدید نکرده است.

این وزارتخانه بر عزم واشینگتن برای جلوگیری از هرگونه کاهش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی تاکید کرد.

صادرات برق ایران به عراق به خصوص در فصول گرم سال برای این کشور حیاتی است. از سوی دیگر، صادرات گاز ایران نیز برای عراق به ویژه به منظور تامین سوخت نیروگاه‌ها حیاتی است؛ به‌طوری که وزارت برق عراق اعلام کرده است منع احتمالی واردات گاز از ایران، تولید برق روزانه ۲۷ هزار مگاواتی عراق را به یک‌سوم کاهش می‌دهد.

از همین‌رو، با وجود وضع شدیدترین تحریم‌ها، تا پیش از این آمریکا همواره عراق را در این حوزه به‌خصوص، یعنی واردات گاز و برق از ایران، معاف می‌کرد.

اکنون و در دور جدید ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، فشار آمریکا شدیدتر شده است و آن‌طور که مقامات کاخ سفید تاکنون اعلام کرده‌اند، آمریکا اکنون یکی از آخرین منابع حیاتی تامین مالی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است.

در این بین، عراق ناچار است برای تامین این نیاز حیاتی خود، دست‌به‌کار شود تا جایگزینی برای ایران بیابد؛ هر چند سه مقام ارشد عراقی در حوزه انرژی ۱۹ اسفند ماه اعلام کردند این کشور در حال حاضر گزینه‌ای برای «جایگزینی فوری» انرژی وارداتی از ایران ندارد.

با این‌ حال، شواهد نشان می‌دهند عراقی‌ها به‌طور جدی به دنبال جایگزین‌هایی برای انرژی وارداتی از ایران هستند.

وزارت برق عراق اعلام کرد مقامات این کشور، اراده سیاسی برای اتکا به چند منبع گاز به منظور رسیدن به خودکفایی دارند.

یک دیپلمات آمریکایی نیز در این ارتباط به خبرگزاری فرانسه گفت: «قطر بزرگ‌ترین تولید کننده گاز طبیعی است و آماده است با قیمت‌های ترجیحی به عراق کمک کند.»

اهمیت صادرات انرژی به عراق برای جمهوری اسلامی

عراق زیرساخت کافی برای تامین مستقل برق و تولید و انتقال گاز را در اختیار ندارد و اکنون سال‌هاست که ایران تامین‌کننده بخش بزرگی از انرژی مصرفی عراق است.

بر اساس توافقی که ماه مارس سال ۲۰۲۴ میلادی به امضا رسید، ایران متعهد شد روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب گاز به عراق صادر کند؛ قراردادی که حدود شش میلیارد دلار در سال ارزش دارد.

علاوه بر این، عراق در ژوییه ۲۰۲۲ قراردادی پنج‌ساله برای خرید ۴۰۰ مگاوات برق از ایران امضا کرد.

برای جمهوری اسلامی که بابت آزادسازی شش میلیارد دلار از پول‌های بلوکه شده در کره جنوبی، پنج زندانی (گروگان) آمریکایی را آزاد کرد و مدت‌ها درباره آن مذاکره کرد، درآمد صادرات گاز به عراق اهمیتی ویژه دارد.

این اهمیت تا آنجاست که حتی در سال‌های اخیر، با وجود کسری شدید برق و گاز که جمهوری اسلامی آن را «ناترازی انرژی» می‌خواند، روند صادرات برق و گاز به عراق هرگز متوقف نشده است. با این‌که جمهوری اسلامی در داخل کشور، به بهانه کسری گاز، نیروگاه‌ها را وادار به مازوت‌سوزی یا تعطیلی می‌کند، صادرات گاز به عراق ادامه یافته است.

این گزارش که جمعه ۲۴ اسفند ماه منتشر شد، تاکید دارد که با گذشت دو سال و نیم از آغاز جنبش اعتراضی «زن، زندگی، آزادی» در شهریور ۱۴۰۱، زنان و دختران در ایران، همچنان با «تبعیض سازمان‌یافته در قوانین و رویه‌های اجرایی» مواجه‌ هستند.

هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل تاکید کرد که این تبعیض، تمامی جنبه‌های زندگی زنان را تحت تاثیر قرار داده است؛ به‌ویژه در ارتباط با حجاب اجباری.

در بخشی از این گزارش آمده است: «حکومت ایران بیش از پیش به بسیج‌گری دولتی متکی شده و در تلاش است تا کسب‌وکارها و شهروندان را برای اجرای حجاب اجباری تحت فشار قرار دهد، آن را یک وظیفه مدنی جلوه دهد و از آن به‌عنوان ابزاری برای اعمال کنترل اجتماعی استفاده کند.»

این گزارش که قرار است ۲۸ اسفند ماه به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد ارائه شود، هشدار می‌دهد با وجود وعده‌های انتخاباتی مسعود پزشکیان، رییس‌جمهوری ایران، مبنی بر کاهش سخت‌گیری در اجرای قانون حجاب اجباری، روند سرکوب و مجازات زنان و مدافعان حقوق بشر شدت گرفته است و با اجرای طرح «نور»، کنترل و تعقیب قضایی زنان مخالف حجاب اجباری، افزایش یافته است.

در ادامه تلاش‌های جمهوری اسلامی برای کنترل و سرکوب شهروندان با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته، پزشکیان ۲۰ اسفند ماه گفت که نیروهای امنیتی باید بتوانند بدون این‌که جلوی چشم باشند، همه چیز را کنترل کنند.

او با بیان این‌که با استفاده از تکنولوژی می‌شود «کم‌خطرتر، عمیق‌تر، درست‌تر و دقیق‌تر» نظارت کرد، گفت باید به گونه‌ای عمل کرد که نیروهای امنیتی و انتظامی مقابل دید مردم نباشند اما مراقبت‌ها انجام شود.

گزارش تازه هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل نشان می‌دهد حکومت ایران با استفاده از فن‌آوری‌های پیشرفته از جمله دوربین‌های نظارتی، سیستم‌های تشخیص چهره و هوش مصنوعی، زنان بدون حجاب را شناسایی کرده و آنان را به مجازات‌های سنگین از جمله محرومیت از خدمات اجتماعی، اخراج از دانشگاه و بازداشت تهدید می‌کند.

برخی از زنان بازداشت‌شده نیز در بازجویی‌ها با رفتارهای تحقیرآمیز، تهدید به تجاوز و خشونت فیزیکی روبه‌رو شده‌اند.

این یافته‌ها با بیانیه ۵۴ کشور درباره نقض حقوق بشر در ایران همخوانی دارد؛ جایی که کشورهای عضو سازمان ملل متحد سرکوب معترضان زن را محکوم و تاکید کردند که ایران از دستگاه قضایی و امنیتی برای اعمال فشار بر مخالفان استفاده می‌کند.

اعدام، شکنجه و اعمال خشونت علیه معترضان

گزارش تازه هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل تاکید می‌کند فعالان حقوق زنان و معترضان با احکام سنگین زندان، جریمه‌های مالی و حتی مجازات اعدام روبه‌رو هستند و شواهد گسترده‌ای از شکنجه، تجاوز جنسی - از جمله تجاوز گروهی - و اعدام‌های مرتبط با اعتراضات وجود دارد: «تاکنون ۱۰ مرد در این رابطه اعدام شده‌اند و دست‌کم ۱۴ نفر دیگر (۱۱ مرد و سه زن) در خطر اعدام قرار دارند.»

افراد اعدام‌شده در دادگاه‌هایی بدون رعایت حداقل استانداردهای دادرسی عادلانه و بدون دسترسی به وکیل محاکمه شدند. آنان تحت شکنجه‌های جسمی و روانی وادار به اعتراف شده و بر اساس اتهاماتی مانند «محاربه» و «افساد فی‌الارض» به اعدام محکوم شده‌اند.

این یافته‌ها پیش‌تر در فراخوان سازمان ملل برای جمع‌آوری اطلاعات درباره سرکوب اعتراضات ایران نیز مورد تایید و تاکید قرار گرفته بود.

نقش نهادهای امنیتی و قضایی در سرکوب مخالفان

هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل نقش نهادهای امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی را در سرکوب شهروندان بررسی و تاکید کرده است که سپاه پاسداران، بسیج، وزارت اطلاعات، فرماندهی انتظامی (فراجا)، گشت ارشاد و قوه قضاییه، همگی در این روند نقش محوری دارند.

بر اساس این گزارش، دولت ایران مسئولیت نقض‌های گسترده حقوق بشر را نپذیرفته و قربانیان و خانواده‌های آنان را تحت فشار قرار داده است تا از پیگیری عدالت و دادخواهی منصرف شوند.

در مواردی نادر، برخی ماموران امنیتی به دلیل عملکردشان محاکمه شده‌اند اما این اقدامات «محدود و ناکافی» بوده و هیچ تغییری در ساختار سرکوب حکومتی ایجاد نکرده است.

سرکوب اقلیت‌های قومی، مذهبی و بازداشت گسترده کودکان

گزارش هیات حقیقت‌یاب نشان می‌دهد اقلیت‌های قومی و مذهبی، به‌ویژه کردها، بلوچ‌ها و اعضای جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو پلاس (LGBTQ+)، به‌طور خاص هدف سرکوب قرار گرفته‌اند.

در استان‌های مرزی ایران نیز گزارش‌هایی از اعدام‌های فراقضایی، بازداشت‌های گسترده و خشونت بیش از حد نیروهای امنیتی منتشر شده است.

از سوی دیگر کودکان معترض همچون بزرگسالان بازداشت شده و در برخی موارد تحت شکنجه و خشونت قرار گرفته‌اند.

مستنداتی وجود دارد که نشان می‌دهند تعدادی از این کودکان در بازداشتگاه‌های غیررسمی نگهداری شده و بدون دسترسی به وکیل یا حق دفاع، محاکمه شده‌اند.

مصداق جنایت علیه بشریت و ارائه فهرست ناقضان حقوق بشر

هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل با جمع‌آوری بیش از ۳۸ هزار سند و مصاحبه با ۲۸۵ قربانی و شاهد، تاکید کرده است بخشی از نقض‌های حقوق بشر در ایران می‌تواند «مصداق جنایت علیه بشریت» باشد.

در همین راستا، فهرستی محرمانه از مقامات امنیتی و قضایی مسئول این سرکوب‌ها تهیه شده و به کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل تحویل داده خواهد شد.

انتظار می‌رود که انتشار این فهرست، زمینه‌ساز تحریم‌های هدفمند بیشتری علیه مقامات ایرانی شود.

نیاز به ایجاد نهاد مستقل برای بررسی نقض‌های حقوق بشر در ایران

هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل خواستار ایجاد یک نهاد مستقل بین‌المللی برای ادامه بررسی نقض‌های حقوق بشر در ایران شده است. هدف از فعالیت این نهاد، «مستندسازی جنایات، پیگیری عدالت، جلوگیری از تکرار خشونت و فراهم کردن مسیر جبران خسارت برای قربانیان» خواهد بود.

در گزارش جامع هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران که پیش از این منتشر شده است نیز بر اهمیت ادامه نظارت بین‌المللی بر وضعیت حقوق بشر در ایران تاکید شد.

ارائه این گزارش در شورای حقوق بشر سازمان ملل می‌تواند به افزایش اقدامات بین‌المللی علیه نقض‌های سیستماتیک حقوق بشر در ایران منجر شود.

رسول‌اف، ۲۳ اسفند ماه در گفت‌وگو با هالیوود ریپورتر، گفت که هنرمندان و فیلمسازان جوان در ایران در موقعیتی بی‌سابقه و بسیار خاص قرار دارند. با این‌که آن‌ها از سوی جمهوری اسلامی گروگان گرفته شده‌اند اما چون با محتوای تولید شده در سراسر جهان تغذیه می‌شوند، آثاری که خلق می‌کنند با دنیای بیرونی مرتبط است - جهانی بسیار بزرگ‌تر از دنیایی که در آن محبوس هستند.

رسول‌اف، فیلمساز معترض ایرانی که سال گذشته برای گریز از یک حکم هشت‌ساله زندان به آلمان رفت، در ادامه گفت: «فکر می‌کنم سینمای جهان و به‌طور کلی جامعه جهانی باید متوجه شوند که این هنرمندان تا چه حد مهم و منحصربه‌فرد هستند و چگونه آثاری که خلق می‌کنند، متفاوت است و از دل یک وضعیت متناقض بیرون می‌آید.»

با وجود حدود نیم قرن تسلط جمهوری اسلامی بر ایران و انحصار گسترده در حوزه فرهنگ و هنر در جهت پروپاگاندای جمهوری اسلامی، هنر و فرهنگ ایرانی همچنان در جهان تولیداتی برای عرضه دارد.

۱۳ اسفند ماه، هنرمندان ایرانی سومین جایزه اسکار خود را کسب کردند: انیمیشن کوتاه «در سایه سرو» ساخته شیرین سوهانی و حسین ملایمی، برنده جایزه اسکار در بخش بهترین انیمیشن کوتاه شد.

رسول‌اف که آخرین ساخته او با عنوان «دانه انجیر معابد» در جشنواره فیلم کن ۲۰۲۴ موفق به کسب جایزه ویژه هیات داوران شد، در توصیف هنرمندان ایرانی گفت که آن‌ها در یک دنیای زیرزمینی و آلترناتیو رشد می‌کنند و سانسور را نادیده می‌گیرند. اقدامی که به اعتقاد رسول‌اف، در ذات خود اقدامی جسورانه است.

این کارگردان ایرانی تاکید کرد با وجود این موانع، هنرمندان ایرانی اجازه نمی‌دهند این شرایط بر روایت‌هایشان تاثیر بگذارد.

او تاکید کرد از آنجا که بسیاری از هنرمندان ایرانی «به معنای مستقیم سیاسی نیستند» از سوی جشنواره‌های غربی یا کشورهای دیگر چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند چرا که این جشنواره‌ها انتظار دارند فیلمسازان ایرانی حتما به شرایطی بپردازند که در آن کار می‌کنند.

او با اظهار تاسف از نادیده گرفتن این جوانان از سوی جهان تاکید کرد هنرمندانی که تحت سلطه جمهوری اسلامی فعالیت می‌کنند، فراتر از فضای کار خود، به‌سادگی وضعیت را نادیده می‌گیرند و خواسته‌ها، آرزوها و علایق شخصی خود را بیان می‌کنند.

دموکراسی تهدید می‌شود، حتی در آمریکا

رسول‌اف در پاسخ به سوالی در رابطه با آغاز دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ در آمریکا، تاکید کرد فارغ از کشور یا نظام حاکم، همیشه خطر تمامیت‌خواهی و زیر سوال رفتن حقوق بشر وجود دارد.

از نظر او، دموکراسی خواهی، مبارزه‌ای دائمی است که در هر نقطه‌ای از جهان ادامه دارد و شباهت‌هایی میان ایران تحت سلطه جمهوری اسلامی و سایر کشورها، به‌ویژه کشورهایی که «سیاست‌های انزواطلبانه مغرورانه‌ای» اتخاذ کردند، وجود دارد.

با این‌ حال، این کارگردان ایرانی ساکن آلمان تاکید کرد: «اگر به‌عنوان یک هنرمند به اصولی چون انسان‌گرایی و حقوق بشر پایبند باشید، همیشه حرفی برای گفتن و انگیزه‌ای برای مبارزه دارید. مهم نیست در کجا قرار گرفته‌اید چون همیشه کاری برای انجام دادن وجود دارد.»

جداافتادگی دیاسپورای ایرانی از فضای داخل کشور

رسول‌اف در پاسخ به این‌ سوال که «آیا فکر می‌کنید دیاسپورای ایرانی [جامعه ایرانیان خارج از کشور]، رهبری جریان اعتراض به وضعیت کشور را بر عهده دارد»، گفت که از نظر او ایرانیانی که خارج از کشور هستند، لزوما نمی‌توانند به‌طور دقیق آنچه را در داخل کشور می‌گذرد، ببینند.

او تاکید کرد: «مردمی که در ایران هستند، لزوما نمی‌خواهند به وسیله کسانی که از کشور خارج شده‌اند، نمایندگی شوند.»

رسول‌اف گفت ایرانیان به طرز گسترده‌ای در جهان پراکنده شده‌اند، بدون این‌که «لزوما ارتباط نزدیک با وطن خود را حفظ کنند».

او در ادامه تاکید کرد چیزی که این جمعیت گسترده از ایرانیان مهاجر - فارغ از جایی که در آن زندگی می‌کنند - را به هم پیوند داده است «ریشه‌های عمیق فرهنگی و بستری مشترک» است که امروزه، «به لطف دنیای دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی آسان‌تر شده» است.