دولت دونالد ترامپ نام «جبهه النصره» را که با عنوان «هیئت تحریر الشام» نیز شناخته میشود، از فهرست سازمانهای تروریستی خارجی خارج کرد. این اقدام در راستای تلاشهای واشینگتن برای کاهش تحریمها علیه سوریه انجام میشود.
تصمیم خارج کردن نام جبهه النصره از لیست گروههای تروریستی خارجی از سوی مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، اتخاذ شده و پیشنویس آن پیش از انتشار رسمی در سهشنبه ۱۷ تیر، در نشریه رسمی دولت آمریکا (فدرال رجیستر) منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این اقدام تنها یک هفته پس از آن صورت میگیرد که ترامپ یک فرمان اجرایی را امضا کرد که طی آن بخشی از برنامه تحریمهای ایالات متحده علیه سوریه پایان مییابد.
هدف از این اقدام کمک به پایان دادن به انزوای سوریه از نظام مالی جهانی و تحقق وعده واشینگتن برای یاری رساندن به بازسازی این کشور پس از جنگ داخلی ویرانگر است.
روبیو در یادداشت خود نوشت: «با مشورت با دادستان کل و وزیر خزانهداری، بدین وسیله نام جبهه النصره را که با عنوان هیئت تحریر الشام (و دیگر نامهای مستعار) نیز شناخته میشود، از فهرست سازمانهای تروریستی خارجی حذف میکنم.»
وزیر خارجه ایالات متحده دوشنبه در بیانیهای نوشت که لغو برچسب «سازمان تروریستی خارجی» برای هیئت تحریر الشام، از سهشنبه ۱۷ تیر اجرایی میشود.
هیئت تحریر الشام، پیشتر شاخه القاعده در سوریه بود که با نام جبهه النصره شناخته میشد.
احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه در دوره انتقال قدرت، رهبری تحریر الشام را بر عهده داشت و این گروه، همراه با سایر نیروهای مسلح اسلامگرا، در یک عملیات نظامی، بشار اسد، رییسجمهور پیشین سوریه را از قدرت به زیر کشیدند.
اسد از سوریه به روسیه گریخت.
تحریر الشام به رهبری الشرع، سالها پیش روابط خود را با القاعده قطع و اعلام کرد هدفش «ساختن سوریهای فراگیر و دموکراتیک» است.
وزارت خارجه سوریه تاکنون واکنشی به این تصمیم نشان نداده است.
ترامپ و الشرع دو ماه پیش در ریاض دیدار کردند و در این دیدار، ترامپ بهطور غیرمنتظرهای اعلام کرد تحریمهای ایالات متحده علیه سوریه را لغو خواهد کرد.
این تصمیم موجب شد واشینگتن سیاستهای محدودکنندهاش در قبال دمشق را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
شنبه ۱۴ تیر نیز بریتانیا پس از ۱۴ سال، روابط دیپلماتیک خود را با سوریه از سر گرفت.
همچنین گزارشهایی از مذاکرات صلح میان سوریه و اسرائیل منتشر شده است.
شبکه البیسیآی لبنان ۹ تیر به نقل از منابع آگاه گزارش داد سوریه در مذاکرات مربوط به توافق صلح با اسرائیل، بازپسگیری بلندیهای جولان را بهعنوان پیششرط عادیسازی روابط میان دو کشور مطرح نکرده است.
اسرائیل از سال ۱۹۶۷ کنترل بخشهایی از این منطقه را در اختیار دارد.
رییسجمهوری ایالات متحده هشتم تیر اعلام کرد برخی کشورها تمایل خود را برای پیوستن به پیمان ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل ابراز کردهاند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مهر ماه ۱۴۰۲ عادیسازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرطبندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.
در حکم برکناری این وزیر از سوی پوتین که دوشنبه ۱۶ تیر منتشر شد، دلیلی برای برکناری استاروویت ذکر نشده است.
او کمتر از یک سال در این سمت بود.
تحلیلگران سیاسی بهسرعت احتمال ارتباط این برکناری با تحقیقاتی درباره فساد در منطقهای که استاروویت پیشتر اداره میکرد، مطرح کردند.
یک منبع آگاه در صنعت حملونقل روسیه که نامش فاش نشده، به خبرگزاری رویترز گفت موقعیت استاروویت از چند ماه پیش به دلیل همان پرونده فساد در وضعیت نامطمئنی قرار داشت: «این پرونده بر سر بودجههایی بود که برای تقویت مرز روسیه با اوکراین در منطقه کورسک تخصیص یافته بود.»
گزارشهای ضد و نقیض درباره مرگ استاروویت
گزارشهای ضد و نقیضی درباره زمان مرگ استاروویت منتشر شدهاند.
کمیته تحقیق روسیه که مسئول رسیدگی به جرائم مهم است، در بیانیهای اعلام کرد در حال بررسی دقیق شرایط وقوع حادثه است.
رسانههای مختلف روسیه به نقل از منابع امنیتی گزارش دادند تپانچهای متعلق به استاروویت در کنار جسدش در خودرو پیدا شده است.
استاروویت پیش از آن که در ماه می ۲۰۲۴ به عنوان وزیر حملونقل منصوب شود، نزدیک به پنج سال فرماندار منطقه کورسک بود.
سه ماه پس از آن که او وزیر شد، نیروهای اوکراینی از مرز عبور کردند و وارد کورسک شدند.
این حمله اوکراین، بزرگترین تهاجم خارجی به خاک روسیه از زمان جنگ جهانی دوم بود.
نیروهای اوکراین اوایل سال جاری و پس از نبردهای سنگین و ویرانی گسترده از این منطقه بیرون رانده شدند.
آوریل امسال، الکسی اسمیرنوف، جانشین استاروویت در سمت فرمانداری، به اختلاس بودجههای تخصیص یافته برای مقاصد دفاعی متهم شد. اتهامات شامل سرقت بودجه مربوط به استحکامات مرزی بود که منجر به آسیبپذیری بیشتر کورسک در برابر حملات اوکراین شد.
مرگهای مشکوک در روسیه
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، دوشنبه درباره این که آیا این برکناری به معنی از دست رفتن اعتماد پوتین به استاروویت بهدلیل وضعیت کورسک بوده، گفت: «وقتی بیاعتمادی مطرح میشود، در فرمان (ریاستجمهوری) بهوضوح به آن اشاره میشود.»
او افزود: «در این فرمان چنین عبارتی وجود ندارد.»
این اولین بار نیست که مرگی مشکوک در این سطح در روسیه اتفاق میافتد. این گونه مرگها با تهاجم روسیه به اوکراین نیز ادامه داشت. به عنوان نمونه، اردیبهشت ۱۴۰۱، جنازه الکساندر ساببوتین، مدیر ارشد سابق شرکت لوک اویل روسیه، در یک خانه واقع در شمال شرقی مسکو پیدا شد.
او یکی از چند الیگارش روس بود که از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، به طرز مشکوکی جانشان را از دست دادند.
چالشهای بخش حملونقل روسیه
در حالی که جنگ در اوکراین وارد چهارمین سال خود شده، بخش حملونقل روسیه با چالشهای جدی مواجه است. به عنوان نمونه، بخش هوانوردی روسیه با کمبود قطعات یدکی مواجه است و شرکت راهآهن روسیه، بزرگترین کارفرمای کشور، با هزینههای بالای بهره بانکی روبهروست.
کرملین اعلام کرد آندری نیکیتین، فرماندار سابق منطقه نووگورود، به عنوان وزیر موقت حملونقل منصوب شده و عکسهایی از دست دادن او با پوتین در کرملین را منتشر کرد.
پسکوف درباره این انتصاب گفت: «در حال حاضر، از نظر رییسجمهور، توانمندیها و تجربه حرفهای نیکیتین بیش از دیگران میتواند به این وزارتخانه - که رییسجمهور آن را بسیار مهم توصیف کرده - کمک کند تا وظایفش را انجام دهد.»
دو منبع در صنعت حملونقل به رویترز گفتند برنامهریزی برای جایگزینی استاروویت با نیکیتین از پیش از مجمع اقتصادی بینالمللی سنپترزبورگ در ماه گذشته آغاز شده بود.
حمله روز یکشنبه به کشتی مجیک سیز (Magic Seas) در سواحل جنوب غربی یمن باعث آتشسوزی شد و در نتیجه آن تمام ۱۹ خدمه کشتی و سه نگهبان مسلح آن مجبور شدند کشتی را ترک کنند. همه خدمه به سلامت به کشور جیبوتی رسیدند.
چند ساعت پس از حمله به مجیک سیز، کشتی دیگری به نام اترنیتی سی در نزدیکی بندر حدیده هدف حمله با پهپادهای دریایی و قایقهای تندروی حوثیها قرار گرفت.
شرکت «کازموشیپ منجمنت» که مدیریت این کشتی را بر عهده دارد، به خبرگزاری رویترز گفت که در این حمله، دو نفر از خدمه بهشدت زخمی شدند و دو نفر دیگر مفقود هستند. به گفته شرکت، نگهبانان مسلح نیز در کشتی حضور داشتند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، پس از حمله اول گفته بود که کشتی مجیک سیز به شرکتی تعلق داشته که کشتیهایش همچنان به پهلو گرفتن در بنادر اسرائیل ادامه میدهند.
او افزود که حوثیها این کشتی با پرچم لیبریا و مالکیت یونانی را یکشنبه با استفاده از قایقهای انفجاری بدون سرنشین و موشک، هدف قرار دادند.
گزارشهای اولیه از نشت آب در کشتی مجیک سیز و احتمال غرق شدن سریع آن حکایت داشت. با این حال، مایکل بودوروگلو، نماینده شرکت استم شیپینگ که مدیریت اجرایی این کشتی را بر عهده دارد گفت تاکنون هیچ تائیدیه مستقلی درباره غرق شدن کشتی دریافت نکردهاند.
از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه، حوثیها حمله به کشتیهای عبوری از دریای سرخ را شدت بخشیدند؛ حملاتی که به گفته آنها در همبستگی با فلسطینیها صورت میگیرد.
نیمه اردیبهشت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد که آمریکا بمباران حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف خواهد کرد و گفت این گروه توافق کرده است که حملات به کشتیهای آمریکایی را متوقف کند.
همان زمان حوثیها اعلام کردند این توافق شامل کشتیهای اسرائیلی نمیشود. با این وجود، در دو ماه گذشته حمله حوثیها به کشتیهای باری بهطور چشمگیری کاهش یافته بود.
حملات اسرائیل به یمن پس از چندین هفته
تقریبا همزمان با حمله به کشتی مجیک سیز، ارتش اسرائیل از رهگیری و انهدام یک موشک شلیک شده از یمن خبر داد و همچنین اعلام کرد به اهداف حوثیها در این کشور حمله کرده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۵ تیر اعلام کرد ارتش این کشور در حال انجام حملاتی گسترده به اهدافی در یمن است.
ارتش اسرائیل پیشتر دستور تخلیه برخی مناطق یمن را صادر کرده بود.
کاتز گفت: «ارتش اسرائیل در حال انجام حملات گسترده به اهداف تروریستهای حوثی در بنادر الحدیده، رأس عیسی و صلیف است.»
شروع حملات به کشتیها در دریای سرخ و خلیج عدن میتواند بار دیگر باعث انجام عملیات آمریکا و دیگری کشورهای غربی علیه حوثیها شود.
این حمله همزمان با تلاشها برای دستیابی به آتشبس در جنگ اسرائیل و حماس انجام شد؛ در زمانی که جمهوری اسلامی بهدنبال از سر گذراندن جنگی ۱۲ روزه با اسرائیل و آمریکا اکنون در حال بررسی بازگشت به مذاکرات با ایالات متحده است.
به گزارش روزنامه تایمز اسرائیل، باراک دوشنبه ۱۶ تیر پس از دیدار با ژوزف عون، رییسجمهوری لبنان در کاخ ریاستجمهوری این کشور، خطاب به لبنانیها گفت: «باقی منطقه با سرعت در حال حرکت است و شما عقب خواهید ماند.»
او افزود: «همانطور که گفتوگو میان سوریه و اسرائیل آغاز شده، لبنان نیز باید روند گفتوگو را بازتعریف کند.»
باراک درباره حزبالله گفت: «حزبالله یک حزب سیاسی است که شاخه نظامی نیز دارد. این گروه باید ببیند که آیندهای برایش وجود دارد؛ مسیری که فقط علیه آن طراحی نشده بلکه تلاقیای از صلح و رفاه نیز برای آن متصور است.»
سخنان این مقام آمریکایی در چارچوب تاکید بر ضرورت حرکت لبنان به سوی مشارکت در روندهای صلح و ثبات منطقهای مطرح شد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، یکشنبه ۱۵ تیر اعلام کرد این گروه در برابر تهدیدهای اسرائیل تسلیم نخواهد شد و علیرغم فشارهایی که برای خلع سلاح وارد میشود، حزبالله در حمایت جمهوری اسلامی، سلاحهای خود را زمین نخواهد گذاشت.
قاسم گفت: «تهدید [اسرائیل] باعث نخواهد شد ما تسلیم را بپذیریم.»
او اضافه کرد: «ما هم برای صلح و هم برای رویارویی با اسرائیل آمادهایم. از ما نخواهید که قبل از عقبنشینی اسرائیل، سلاحهایمان را زمین بگذاریم.»
قاسم که پس از کشته شدن حسن نصرالله در حمله اسرائیل جایگزین او شد، تاکید کرد برای خلع سلاح حزبالله ابتدا باید «تجاوزگری اسرائیل» متوقف شود.
رویترز ۱۳ تیر به نقل از سه منبع آگاه از مسائل داخلی حزبالله گزارش داد که این گروه بازنگری استراتژیک بزرگی را آغاز کرده و در حال بررسی کاهش نقش خود بهعنوان یک گروه مسلح است؛ هرچند هنوز تصمیم به خلع سلاح کامل خود نگرفته است.
منابع آگاه پیشتر به شبکه العربیه گفته بودند با وجود اظهارات مکرر قاسم درباره بازسازی ساختار داخلی این گروه، حزبالله با کاهش چشمگیر توان نظامی و انسانی روبهرو شده است.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «هر کشوری که با سیاستهای ضدآمریکایی بریکس همراهی کند، مشمول تعرفه اضافی ۱۰ درصدی خواهد شد. هیچ استثنایی در این سیاست وجود نخواهد داشت. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!»
او در پیام خود هیچ توضیحی درباره منظورش از «سیاستهای ضدآمریکایی» ارائه نکرد.
در واکنش به این موضع، ماو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، دوشنبه ۱۶ تیر در پکن گفت: «تعرفهها نباید بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار و اجبار به کار گرفته شوند.»
او افزود که گروه بریکس از «همکاری برد-برد» حمایت میکند و «علیه هیچ کشوری نیست».
آفریقای جنوبی که با تعرفههای ۳۰ درصدی آمریکا مواجه شده اما اجرای آنها در انتظار مذاکرات تجاری به تعویق افتاده است، بار دیگر تاکید کرد که «ضدآمریکایی نیست».
سخنگوی وزارت تجارت این کشور گفت که گفتوگوها با دولت آمریکا «همچنان سازنده و ثمربخش» است.
سخنگوی کرملین نیز اعلام کرد همکاری روسیه با بریکس مبتنی بر «نگاهی مشترک به جهان» است و «هرگز علیه کشورهای ثالث جهتگیری نخواهد داشت».
هند و برزیل که میزبانی نشست جاری بریکس را بر عهده دارد، بلافاصله به تهدید تعرفهای ترامپ واکنشی رسمی نشان ندادند.
لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رییسجمهوری برزیل، به خبرنگاران گفت که تنها پس از پایان نشست درباره این موضوع اظهار نظر خواهد کرد.
سخنان آغازین او در جمع رهبران بریکس در ریودوژانیرو در روز دوشنبه، بر مسائل زیست محیطی و سلامت عمومی متمرکز بود که در دستور کار رسمی نشست قرار دارند.
یک دیپلمات برزیلی که مجاز به اظهار نظر رسمی نبود، به رویترز گفت که تهدید ترامپ اهمیت گروه بریکس را برجسته میکند، چرا که: «این گروه به کشورهای در حال توسعه امکان میدهد تا برای وضع قواعد منصفانه و کارآمد جهانی در موضوعاتی چون تجارت، استدلال و چانهزنی کنند.»
بسیاری از اعضای بریکس و کشورهای نزدیک این گروه، وابستگی بالایی به تجارت با ایالات متحده دارند.
گروه اولیه بریکس در سال ۲۰۰۹ با حضور رهبران برزیل، چین، روسیه و هند شکل گرفت. این بلوک بعدا آفریقای جنوبی را نیز دربر گرفت و سال گذشته کشورهای اتیوپی، امارات متحده عربی، اندونزی، ایران، عربستان سعودی و مصر نیز به عضویت آن درآمدند.
امکان بازگشت تعرفههای سنگین
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در مصاحبه با شبکه سیانان هشدار داد در صورت عبور از ضربالاجل ۱۸ تیر، نرخهای تعرفهای به سطوح بسیار سنگینی برمیگردند که ترامپ پیشتر در ۱۳ فروردین فهرست آن را اعلام کرده بود.
رییسجمهوری آمریکا نیز ۱۵ تیر به خبرنگاران گفت حدود ۱۲ نامه را برای اطلاعرسانی به کشورهای مختلف درباره افزایش نرخ تعرفهها امضا کرده که قرار است دوشنبه ۱۶ تیر ارسال شوند.
ترامپ افزود: «فکر میکنم تا ۹ جولای (۱۸ تیر) یا با بیشتر کشورها به توافق میرسیم یا برایشان نامه میفرستیم.»
او تاکید کرد برخی توافقها هماکنون نهایی شدهاند.
هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا هم که در کنار ترامپ ایستاده بود، تایید کرد تعرفهها از ۱۰ مرداد اجرایی خواهند شد.
او در عین حال اضافه کرد: «در حال حاضر این رییسجمهور [ترامپ] است که نرخها و توافقها را مشخص میکند.»
نتایج راهبرد فشار حداکثری ترامپ در سیاستهای تعرفهای
ترامپ اواسط فروردین تعرفهای ۱۰ درصدی بر کالاهای تقریبا تمامی شرکای تجاری آمریکا وضع کرد و گفت در عرض چند روز این نرخها را برای برخی کشورها افزایش خواهد داد.
او کمی بعد و به سرعت طرح افزایش تعرفهها را بهمدت حدود سه ماه به حالت تعلیق درآورد تا فرصت برای مذاکرات تجاری فراهم شود. در این مدت کشورها تلاش کردهاند با دستیابی به توافقی با واشینگتن، از تعرفههای سنگین ترامپ در امان بمانند.
تاکنون دولت ترامپ از دستیابی به توافق با بریتانیا و ویتنام خبر داده است. همچنین واشینگتن و پکن توافق کردهاند بهطور موقت تعرفههای سنگین وضعشده علیه کالاهای یکدیگر را کاهش دهند.
وزیر خزانهداری آمریکا در ادامه مصاحبه خود با سیانان گفت واشینگتن به توافق تجاری با چند کشور نزدیک شده است: «فکر میکنم طی یکی دو روز آینده چند اعلامیه مهم خواهیم داشت.»
بسنت مشخص نکرد این توافقها با کدام کشورهاست و گفت: «نمیخواهم فعلا خیالشان را راحت کنم.»
او تاکید کرد راهبرد دولت ترامپ اعمال «فشار حداکثری» است و به اتحادیه اروپا بهعنوان نمونهای از پیشرفت در این مسیر اشاره کرد: «بعد از یک شروع کُند، حالا دارند خیلی خوب پیش میروند.»
مذاکرهکنندگان اتحادیه اروپا و ایالات متحده در حال حاضر مشغول گفتوگو هستند.
وزیر دارایی فرانسه ۱۴ تیر ابراز امیدواری کرد که بهزودی توافقی تجاری میان دو طرف حاصل شود.
با این حال، سایر کشورها همچنان نگرانی خود را از سیاستهای تعرفهای دولت ترامپ ابراز میکنند.
شینزو ایشیبا، نخستوزیر ژاپن، ۱۵ تیر گفت در مذاکرات تجاری با واشینگتن «بهراحتی کوتاه نخواهد آمد».
رهبران کشورهای عضو سازمان بریکس که در ریو دو ژانیرو برزیل گرد هم آمدهاند نیز نسبت به اعمال تعرفههای وارداتی «غیرمتمایز» ابراز «نگرانی جدی» کردند. تعرفههایی که بدون در نظر گرفتن تفاوت میان کشورها یا شرایط خاص هر یک اعمال میشوند.
آنها هشدار دادند این تعرفههای «غیرقانونی» خطر آسیب به تجارت جهانی را در پی دارند.
