یک مقام کاخ سفید اعلام کرد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در تماس با رهبران اروپایی تاکید کرده اروپا باید خرید نفت از روسیه را متوقف کند زیرا این درآمدها جنگ مسکو علیه اوکراین را تامین مالی میکند. او همچنین خواستار فشار اقتصادی بر چین شد.
به گزارش رویترز از واشینگتن، ترامپ پنجشنبه ۱۳ شهریور در تماس ویدیویی با نشست کشورهای عضو «ائتلاف داوطلبان» به رهبری امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، گفت روسیه تنها در یک سال از محل فروش سوخت به اتحادیه اروپا ۱.۱ میلیارد یورو درآمد داشته است.
ترامپ در این تماس تاکید کرد رهبران اروپایی باید فشار اقتصادی بیشتری بر چین وارد کنند زیرا پکن در حال تامین مالی جنگ روسیه است.
رهبران حدود ۳۰ کشور غربی پنجشنبه در نشستی در کاخ الیزه در پاریس پس از گفتوگو با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، درباره تضمینهای امنیتی موثر برای کییف در صورت دستیابی به توافق صلح با روسیه، در نشست ویدیویی با ترامپ، شرکت کردند.
توافق برای افزایش فشار بیشتر بر روسیه
مکرون پس از نشست گفت اگر روسیه همچنان مذاکرات صلح را رد کند، تحریمهای جدیدی در هماهنگی با آمریکا وضع خواهد شد.
او افزود که در روزهای آینده حمایت آمریکا از تضمینهای امنیتی اوکراین نهایی خواهد شد و ۲۶ کشور متعهد شدهاند در قالب نیروی بازدارنده در نقشهای زمینی، دریایی یا هوایی مشارکت کنند.
آنتونیو کوستا، رییس شورای اروپا، نیز اعلام کرد کشورهای عضو ائتلاف برای تقویت تضمینهای امنیتی اوکراین از طریق هوا، دریا، زمین و بازسازی ارتش متحد شدهاند و این ائتلاف «نهتنها مایل به اقدام، بلکه قادر به اجرای آن است».
الکساندر استوب، رییسجمهوری فنلاند، گفت هدف همچنان فراهمسازی دیدار میان ترامپ، زلنسکی و پوتین است اما در عین حال «باید فشار بر روسیه افزایش یابد».
او تاکید کرد که تحریمها، نفت و گاز از محورهای اصلی گفتوگو با ترامپ بوده است.
زلنسکی تصریح کرد همه متفقالقولند که روسیه هرگونه ابتکار صلح را رد کرده است.
او افزود اسناد مربوط به سهم هر کشور در تضمینهای امنیتی در حال آمادهسازی است و ارتش قدرتمند اوکراین بخش محوری این تعهدات خواهد بود.
زلنسکی از شرکتهای تسلیحاتی اروپایی خواست خطوط تولید خود را با تمام ظرفیت فعال کنند و گفت بخشی از این تضمینها به تقویت دفاع هوایی مربوط میشود.
به گفته زلنسکی، همچنین توافقی کلی درباره آمادگی برخی کشورها برای اعزام نیرو به اوکراین حاصل شده است. او تاکید کرد که تضمینهای امنیتی تنها زمانی معتبر خواهند بود که ارتش اوکراین در قلب آن قرار داشته باشد.
این رهبران امیدوارند بتوانند ایالات متحده را برای پشتیبانی از تلاشهایشان متقاعد کنند.
نشست پاریس - با حضور اعضای «ائتلاف داوطلبان» - رهبران کشورهای اروپایی، استرالیا، ژاپن و کانادا را گرد هم آورده و برخی کشورها نیز بهصورت ویدیوکنفرانس به آن پیوستهاند.
مکرون در ابتدای این نشست گفت رهبران ائتلاف طرح تضمینهای امنیتی اوکراین را که از سوی ارتش کشورهای عضو تدوین شده، تایید خواهند کرد.
او تاکید کرد: «ما اروپاییها آمادهایم پس از آنکه یک توافق صلح به امضا رسید، تضمینهای امنیتی به اوکراین ارائه دهیم.»
رییسجمهوری فرانسه افزود اکنون باید دید روسیه تا چه حد در این زمینه صادق است.
رهبران اروپایی: تضمینهای امنیتی واقعی برای اوکراین ضروری است
میشل مارتین، نخستوزیر ایرلند، در بیانیهای اعلام کرد که گفتوگوهای پاریس «بر پیشبرد تضمینهای امنیتی برای اوکراین متمرکز بود؛ تضمینهایی که برای پشتیبانی از هر آتشبس یا توافق صلح ضروری خواهد بود.»
او افزود این تضمینها میتواند «اشکال مختلفی داشته باشد، از یک نیروی تضمینکننده که برخی کشورها آماده پیوستن به آن هستند تا آموزشهای بیشتر برای نیروهای دفاعی اوکراین.»
به گفته نخستوزیر ایرلند، این سازوکار میتواند شامل «نقش نیروهای حافظ صلح برای نظارت بر اجرای آتشبس یا توافق صلح» نیز باشد و ایرلند «آمادگی دارد در صورت وجود ماموریتی با مجوز مناسب، در آن مشارکت کند.»
آندره پلنکوویچ، نخستوزیر کرواسی، نیز بر ضرورت ادامه ارائه «کمکهای جامع به اوکراین» تأکید کرد و حمایت از تلاش این کشور برای پیوستن به اتحادیه اروپا را ضروری دانست.
کریستن میخال، وزیر امور خارجه استونی، گفت: «پوتین امیدوار است بازیهایش دنیای دموکراتیک را خسته کند، اما اتحاد و اراده ما خلاف این را ثابت کرده است. تضمینهای امنیتی باید توسط کسانی تعریف شود که آن را طلب میکنند و آن را ارائه میدهند. روسیه هیچ نقشی در آینده اوکراین – یا آینده اروپا و ناتو – ندارد.»
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، که به دلیل نقص فنی هواپیمایش در مادرید ماند، نیز خواستار «وحدت فراآتلانتیکی» شد و تاکید کرد که این وحدت «بیش از هر زمان دیگری ضروری است» و شرکا باید در برابر تجاوز روسیه هیچ امتیازی ندهند.
گیتاناس ناوسدا، رییسجمهوری لیتوانی، نیز تاکید کرد که «تضمینها باید بازدارندگی واقعی ایجاد کنند، نه آنکه همچون توافق بوداپست به سندی بیاثر تبدیل شوند.»
چشمانداز مبهم برای دستیابی به توافق
اعضای «ائتلاف داوطلبان» ماههاست در سطوح مختلف گفتوگو میکنند تا در صورت برقراری آتشبس نهایی، به طرحی برای حمایت نظامی از اوکراین جهت اعمال بازدارندگی در برابر حمله احتمالی مجدد روسیه دست یابند.
با این حال، چشمانداز رسیدن به چنین توافقی همچنان دور به نظر میرسد، زیرا دولتهای حاضر در این ائتلاف تاکید دارند که هرگونه نقش نظامی اروپا نیازمند تضمینهای امنیتی واشینگتن بهعنوان «پشتیبان» است.
ایالات متحده عضو این ائتلاف نیست و ترامپ تاکنون هیچ تعهد صریحی در این زمینه نداده است.
دیدار فرستاده ترامپ با اروپاییها و زلنسکی
خبرگزاری رویترز به نقل از دو دیپلمات گزارش داد استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، ۱۳ شهریور در پاریس با چند مقام ارشد اروپایی دیدار کرد.
همچنین به گفته یک منبع آگاه، انتظار میرود زلنسکی در همین روز در پاریس دیداری دوجانبه با ویتکاف داشته باشد.
دو مقام اروپایی گفتند «طرحهای فنی» مربوط به تضمینهای امنیتی اوکراین نهایی شدهاند اما جزییاتی از محتوای آنها ارائه نکردند.
طبق دستور کار ارسالشده به شرکتکنندگان، قرار بود فرماندهان ارتشهای بریتانیا و فرانسه ۱۳ شهریور رهبران حاضر در نشست پاریس را در جریان طرحهای موجود قرار دهند.
ارسال پیام سیاسی به ترامپ
رویترز همچنین به نقل از دو مقام اروپایی نوشت هدف از نشست پاریس، ارسال پیامی سیاسی به ترامپ است.
به گزارش رویترز، این پیام با تاکید بر نبود پیشرفت در گفتوگوهای مستقیم میان ولادیمیر پوتین و زلنسکی از زمان سفر رییسجمهوری روسیه به آلاسکا و دیدار با ترامپ، واشینگتن را به افزایش فشار بر مسکو ترغیب میکند.
پس از آنکه رهبران سه کشور چین، روسیه و کره شمالی در پکن در مراسم بزرگداشت پایان جنگ جهانی دوم، نمایش وحدت برگزار کردند، ترامپ ۱۲ شهریور پوتین را به «تبانی با پکن و پیونگیانگ» متهم کرد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، ۱۲ شهریور گفت انتظار دارد ائتلاف بهزودی درباره تضمینهای امنیتی به جمعبندی برسد و زمینه را برای بحثهای جدیتر با واشینگتن درباره حمایت از این تضمینها فراهم آورد.
واینت پنجشنبه ۱۳ شهریور نوشت مایکل ادلشتاین، معاون ارشد راهبردی شرکت «اِلبیت سیستمز»، بهتازگی در نشستی برای بررسی فناوریهای دفاعی در شهر حیفا اعلام کرد پیشرفت مورد نیاز برای رهگیری موشکی با لیزر به دست آمده و در حال حاضر تمرکز بر انتقال از مرحله آزمایش به تولید انبوه است.
ادلشتاین افزود: «ما کار را برای سازگاری [فناوری لیزری] با جنگندهها آغاز کردهایم. پیشرفت فناورانه پیش از این به دست آمده و اکنون مساله، رسیدن به مرحله تولید است.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که در روزهای اخیر، استفاده حوثیهای یمن از کلاهکهای خوشهای در حملات موشکی به اسرائیل، به نگرانیها درباره توان دفاعی این کشور در برابر چنین حملاتی دامن زده است.
برخلاف کلاهکهای متعارف، مهمات خوشهای در میانه پرواز متلاشی میشوند و دهها تا صدها بمب کوچک را آزاد میکنند.
فناوری لیزری کمهزینهتر از «گنبد آهنین»
واینت در ادامه گزارش خود نوشت که شرکت البیت سیستمز در حال توسعه سامانه دفاع لیزری است که قادر خواهد بود موشکهای ورودی، از جمله موشکهای بالستیک شلیکشده از ایران را با هزینهای بسیار کمتر از سامانههای کنونی مانند «گنبد آهنین» و «پیکان» رهگیری کند.
به گفته تحلیلگران امور دفاعی، این فناوری میتواند برای اسرائیل راهکاری پایدارتر در مقابله با حملات گسترده موشکی و راکتی از سوی کشورهای متخاصم و گروههای شبهنظامی فراهم سازد.
در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال رویارویی نظامی مجدد جمهوری اسلامی و اسرائیل بالا گرفته است.
ژاک نریا، مقام پیشین سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، سوم شهریور هشدار داد دور دوم جنگ این کشور و جمهوری اسلامی در راه است.
پیشتر و در ۲۳ مرداد نیز دنیس سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اداره اطلاعات ارتش اسرائیل، پیشبینی کرد جنگ جدید با ایران با شدت بالایی در خواهد گرفت.
بهکارگیری هوش مصنوعی در صنایع دفاعی اسرائیل
ادلشتاین در ادامه اظهارات خود گفت بزرگترین بخش شرکت البیت سیستمز در حیفا فعالیتهای خود را در حوزه هوش مصنوعی گسترش داده و قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی، ۱۰۰ نظامی زخمی ارتش اسرائیل را برای آموزش و بهکارگیری در صنعت دفاعی جذب کند.
او افزود اگرچه اسرائیل با تحریمهای تسلیحاتی از سوی برخی کشورها مواجه بوده، اما تقاضای جهانی برای فناوریهای دفاعی این کشور همچنان بالاست و بخشی از آن از «درسهای آموختهشده در میدان نبرد» ناشی میشود.
واینت ۱۲ شهریور خبر داد اسرائیل با سامانهای پیشرفته از هوش مصنوعی به نام «هورایزن لاین» برای دوران بیثباتی جهان آماده میشود.
۳۰ مرداد، رضا تقیپور، عضو شورای عالی فضای مجازی، گفته بود اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه «عمده ترورها را با کمک هوش مصنوعی انجام داد».
البیت سیستمز، یک شرکت خصوصی اسرائیلی در حوزه فناوریهای نظامی و امنیتی است که مقر اصلی آن در حیفا قرار دارد.
این شرکت از بزرگترین پیمانکاران دفاعی اسرائیل به شمار میرود و محصولاتش شامل پهپاد، سامانههای پدافندی، جنگ الکترونیک و تجهیزات پیشرفته زمینی است.
رییس دولت جمهوری اسلامی در دولتهای یازدهم و دوازدهم، در سخنانی در جمع مشاورانش که متن کامل آن پنجشنبه ۱۳ شهريور منتشر شد، گفت: «تا جایی که میتوانیم ما نباید بگذاریم این قطعنامهها برگردند.»
فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
در پی این اقدام، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
روحانی تاکید کرد: «هنوز هم فرصت هست که با سه کشور اروپایی یا با ۱+۴ مذاکره کنیم تا موضوع اسنپبک از دستور کار شورای امنیت خارج شود و پس بگیرند. این به نفع آنها، به نفع ما و به نفع انپیتی خواهد بود.»
او افزود: «اگر در سال ۱۴۰۰ یک عده مانع نمیشدند و ما در دوره جو بایدن به برجام برمیگشتیم، امروز نه تنها چیزی به نام مکانیسم ماشه نداشتیم بلکه در این مدت حدود ۵۰۰ میلیارد هم ضرر نمیکردیم.»
ناکامی مذاکرات در اواخر دوران روحانی
در اواخر دوره دوم ریاستجمهوری روحانی که با پیروزی بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا همزمان شد، مذاکراتی برای احیای برجام صورت گرفت که ناکام ماند.
مقامات دولت وقت آمریکا اعلام کردند ابتدا جمهوری اسلامی باید به تعهدات خود بازگردد.
در یک مورد، ند پرایس، سخنگوی وقت وزارت خارجه آمریکا در واکنش به گزارش منتشر شده در مورد اقدام تهران در آغاز غنیسازی اورانیوم با سومین آبشار سانتریفیوژهای پیشرفته آیآر-۲-ام گفت که صبر ایالات متحده در برخورد با چالش هستهای ایران نامحدود نیست.
روحانی پیشتر از مذاکرهکنندگان ارشد برنامه هستهای جمهوری اسلامی بود و توافق برجام در دوران ریاستجمهوری او به امضا رسید.
تاکید او بر مذاکره با آمریکا در حالی صورت میگیرد که بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه، پیش از این در جلسهای خصوصی به مدیران رسانههای چاپی و آنلاین گفته است کاخ سفید پیامهای تهران را برای از سرگیری مذاکرات، نادیده میگیرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم شهریور با انتقاد از مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
رییسجمهوری پیشین جمهوری اسلامی در سخنرانی اخیر خود تاکید کرد در صورت بازگشت به توافق هستهای، هم منافع برجام به دست میآمد، هم توافق تثبیت میشد و هم «بهانهای برای جنگ ۱۲ روزه» وجود نداشت.
او «تندروها» را متهم کرد که با «توهمات» خود در سال ۱۴۰۰ «مانع منافع ملی شدند» و مشکلاتی ایجاد کردند. مسائلی که به گفته روحانی، دولت بعدی نیز از نیمه همان سال نتوانست آنها را حل کند.
اشاره روحانی به مخالفت اروپا با حمایت جمهوری اسلامی از روسیه
روحانی با اشاره به شرایط کنونی هشدار داد: «اروپا نباید بهخاطر مسئله اوکراین از ما انتقام بگیرد. این کار درستی نیست.»
این اظهارات او در شرایطی است که کشورهای اروپایی بارها از جمهوری اسلامی خواستهاند از حمایت روسیه در تهاجم به اوکراین دست بکشد.
تهران با ارسال تجهیزات نظامی به ویژه پهپادهای شاهد به روسیه، در تشدید جنگ اوکراین نقش داشته است.
روحانی همچنین تاکید کرد بهترین راهحل، بازگشت به میز مذاکره است: «امروز هم آمادگی هست و هنوز فرصت باقی است که با سه کشور اروپایی یا با ۱+۴ مذاکره کنیم تا موضوع اسنپبک از دستور کار شورای امنیت خارج شود.»
بر اساس این گزارش که پنجشنبه ۱۳ شهریور منتشر شد، نماینده ارتش اسرائیل این اظهارات را در جلسه غیرعلنی کمیسیون سیاست خارجی و دفاعی پارلمان اسرائیل (کنست) مطرح کرده است.
کان افزود یکی از نمایندگان حزب حاکم لیکود ۱۲ شهریور در جلسه این کمیسیون پرسید چرا باید اشغال شهر غزه حماس را به تغییر موضع وادارد که این مقام نظامی پاسخ داد: «من نگفتم باعث خواهد شد حماس تغییر موضع دهد. این اصلا قطعی نیست.»
نماینده ارتش اسرائیل همچنین تاکید کرد شهر غزه «اهمیتی نمادین» دارد.
طبق تازهترین برآورد ارتش اسرائیل، تا چهارشنبه ۱۲ شهریور حدود ۸۰۰ هزار نفر از اهالی شهر غزه همچنان در این منطقه حضور دارند.
ارتش اسرائیل شهر غزه در شمال این باریکه را منطقه جنگی اعلام کرده و در چارچوب عملیاتی برای تسلیم کردن حماس، طرحهایی را برای تصرف این شهر به اجرا گذاشته است.
بخشهایی از غزه نیز بهعنوان «مناطق قرمز» تعیین شدهاند و ارتش اسرائیل به اهالی آن دستور داده است محل سکونت خود را ترک کنند.
مخالفت رییس ستاد ارتش با طرح تصرف شهر غزه
تلویزیون اسرائیل ۱۲ شهریور گزارش داد ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش این کشور، قصد دارد به دولت بنیامین نتانیاهو هشدار دهد در صورت پیشبرد طرح تصرف شهر غزه، راهی جز تحمیل حکومت نظامی بر این باریکه وجود نخواهد داشت.
بر اساس این گزارش، زمیر همچنین با تصرف شهر غزه مخالفت کرده و از کابینه اسرائیل خواسته است به توافقی برای برقراری آتشبس و آزادی گروگانهای در بند حماس دست یابد.
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل تاکید کرده دستورات مربوط به تصرف شهر غزه را اجرا خواهد کرد اما همزمان درباره پیامدهای نظامی و دیپلماتیک این اقدام، به دولت هشدار داده است.
هشدار وزیر دفاع اسرائیل در پی ادامه حملات حوثیها
حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن برای سومین بار طی ۲۴ ساعت گذشته، بهسوی اسرائیل موشک شلیک کردند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد دو موشک حوثیها از سوی سامانههای دفاعی رهگیری شدند و موشک سوم خارج از خاک اسرائیل فرود آمد.
به گفته ارتش اسرائیل، یکی از این موشکها مجهز به کلاهک خوشهای بوده است.
روزنامه جروزالم پست سوم شهریور گزارش داد استفاده حوثیها از مهمات خوشهای در حمله موشکی بالستیک به اسرائیل، نشانگر «تحولی مهم و بهشدت نگرانکننده» در درگیریهای منطقهای و توانمندیهای عملیاتی این گروه است.
بر اساس این گزارش، تهران دریافته که برای رویارویی با اسرائیل، باید بر سامانههای پدافند هوایی این کشور غلبه کند و مجهز کردن حوثیها به کلاهک خوشهای یکی از شیوههایی است که میتواند در این مسیر موثر باشد.
این مهمات، در اثر یک انفجار اولیه تعداد زیادی مهمات کوچکتر را در منطقه انفجار پخش میکنند تا با یک فاصله زمانی پس از انفجار اول منفجر شوند.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۳ شهریور در واکنش به ادامه حملات حوثیها، با استناد به داستانی از تورات به این گروه هشدار داد.
کاتز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «حوثیها بار دیگر موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کردند ... ما تمام ۱۰ بلا را [علیه این گروه] کامل خواهیم کرد.»
۱۰ بلای مصر، مجموعهای از رویدادهای معجزهآسا در روایت کتاب «سفر خروج» تورات است که بهعنوان مجازات فرعون و مردم مصر برای رها نکردن بنیاسرائیل نازل شدند. طبق روایت تورات، پس از دهمین بلا، فرعون سرانجام بنیاسرائیل را آزاد کرد.
به گزارش روزنامه میامی هرالد، ونزوئلا نخستین کشور در آمریکای جنوبی است که از پهپادهای مسلح استفاده میکند؛ تحول مهمی که نتیجه نزدیک به دو دهه همکاری مستمر با تهران است.
بر اساس این گزارش، ونزوئلا طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ از کشوری بدون توان پهپادی به کشوری دارای زرادخانهای متنوع از پهپادها برای شناسایی، دیدهبانی و رزم تبدیل شده.
این جهش حاصل برنامهای محرمانه بوده که از زمان هوگو چاوز، رییسجمهوری سابق و از دنیا رفته این کشور آغاز شده و با قراردادی ۲۸ میلیون دلاری و ارسال کیتهای مونتاژ «مهاجر-۲» از ایران، کلید خورده است.
این همکاری سرانجام به صنعتی گسترده منجر شده که اکنون علاوه بر پهپادهای شناسایی، مدلهای رادارگریز و پهپادهای انتحاری الهامگرفته از طراحیهای ایرانی را نیز تولید میکند.
معاملات نظامی در قالب پروژههای غیرنظامی
میامی هرالد با بررسی دهها سند رسمی دولت ونزوئلا نوشت که میلیاردها دلار در این همکاری سرمایهگذاری شده و این معاملات اغلب در پوشش پروژههایی نظیر کارخانه دوچرخه یا تراکتور صورت گرفته اما در واقع اهداف نظامی داشته است.
از سوی دیگر بر اساس گزارشها، واشینگتن طی هفتههای گذشته سه ناوشکن موشکانداز و چهار هزار تفنگدار دریایی را به کارائیب اعزام کرد.
در واکنش، ونزوئلا ناوهای جنگی در سواحل خود مستقر کرده و از «حضور چشمگیر» پهپادها در طول مرزها خبر داده است.
همچنین حدود ۱۵ هزار سرباز به مرز کلمبیا اعزام شدهاند.
ونزوئلا چه پهپادهایی دارد؟
ونزوئلا در دو دهه گذشته زرادخانهای متنوع از پهپادها ساخته است.
بر اساس گزارش میامی هرالد، «آرپیا-۱» بر پایه مهاجر-۲ ایرانی طراحی و در داخل مونتاژ شده است.
این پهپاد برای گشتزنی مرزی و پایش زیرساختها بهکار میرود.
«آنتونیو خوزه دِ سوکره-۱۰۰» با حمایت ایران مدرنسازی شده و قابلیت شناسایی آنی و حملات دقیق با مهمات هدایتشونده روسی دارد.
مدل پیشرفتهتر آن، «سوکره-۲۰۰»، رادارگریز و چندمنظوره است و هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد.
«مهاجر-۶» ایرانی از سال ۲۰۲۰ وارد خدمت شده و برای شناسایی و حمله با موشکهای قائم استفاده میشود.
«اورلان-۱۰» روسی نیز از همان سال در اختیار ونزوئلا قرار گرفته و برای شناسایی تاکتیکی و تصحیح آتش توپخانه به کار میرود.
به نوشته میامی هرالد، ونزوئلا همچنین پروژه آزمایشی «گاویلان» را برای شناسایی سبک و آموزش، اجرا کرده است.
آخرین نمونه، «زامورا وی-۱» است؛ پهپادی انتحاری بر پایه شاهد-۱۳۶ ایران که پس از یافتن هدف به آن برخورد میکند و منفجر میشود.
