عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، اعلام کرد که گفتگوها با آمریکا از طریق واسطهها و همچنین با سه کشور اروپایی همچنان ادامه دارد. او تاکید کرد که پس از جنگ اخیر، شرایط مذاکرات تغییر کرده و ابعاد جدیدی به پرونده هستهای افزوده شده است.
به گزارش خبرگزاریها در ایران، عراقچی روز شنبه در «همایش ملی توانمندیها و فرصتهای سرمایهگذاری مناطق آزاد» گفت: «با آمریکا از طریق واسطهها گفتگوها ادامه دارد و آن روزی که آمادگی داشته باشند بر اساس احترام متقابل مذاکره کنند، ایران نیز آماده است.»
او افزود که روند مذاکرات برای رفع تحریمها پیش از جنگ وارد دور ششم شده بود اما با آغاز درگیریها و «دفاع قهرمانانه ملت ایران»، شرایط تغییر کرد. به گفته او، «اینطور نیست که با وجود شهدا به میز مذاکره با شرایط قبل بازگردیم. حتماً شکل و ابعاد جدید دارد و مؤلفههای تازهای وارد شده که باید برای آنها طراحی داشته باشیم.»
عراقچی در بخش دیگری از سخنانش به رابطه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد و گفت: «تاسیسات ما مورد حمله قرار گرفته و طبیعتاً مراودات با آژانس مثل گذشته نمیتواند باشد. همین امروز همکاران من در وین مذاکرات خوبی داشتند و نزدیک هستیم به یک چارچوب جدید با آژانس برسیم.»
در همین رابطه اما خبرنگار والاستریت ژورنال در پستی شبکه اجتماعی ایکس در واکنش به سخنان عراقچی درباره «مذاکرات بسیار خوب وین» نوشت: «نسبت به آنچه من از وین دریافت میکنم، این برداشتی بسیار خوشبینانهتر از آخرین تحولات است.»
لارنس نورمن، خبرنگار روزنامه والاستریت ژورنال، به نقل از منابع آگاه گزارش داد مذاکرات میان نمایندگان جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین تنها پیشرفتی «بسیار جزئی» داشته است. نورمن شنبه ۱۵ شهریور در پست خود در ایکس نوشت: «آنچه از وین و گفتوگوهای میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی به گوش میرسد، چندان مثبت و امیدوارکننده نیست.» او افزود «در بهترین حالت»، تاکنون تنها پیشرفتهای جزئی میان دو طرف حاصل شده است.
با این وجود، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی از سخنان خود از تداوم گفتگوها با سه کشور اروپایی خبر داد و اظهار داشت: «چند دور تلفنی با وزرای خارجه این کشورها و همچنین با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، داشتم. فکر میکنم درک بهتری از اوضاع در حال شکلگیری است.» او در عین حال از اقدام اروپا در فعالسازی مکانیسم ماشه انتقاد کرد و آن را «اشتباه بزرگ» خواند.
فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
در پی این اقدام، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
همزمان با این تحولات، تعدادی از نمایندگان مجلس ۱۵ شهریور اظهارات ضدونقیضی درباره بررسی طرح سهفوریتی خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) مطرح کردند.
رضا نجفی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمانهای بینالمللی در وین، پیش از این اعلام کرد دور سوم مذاکرات با آژانس طی روزهای جمعه و شنبه، ۱۴ و ۱۵ شهریور، برگزار شده است.
این بیانیه از تهران خواسته است به تعهدات پادمانی خود پایبند بماند، دسترسی کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بازگرداند، نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و روند غنیسازی را برطرف کند و به میز مذاکرات بازگردد.
در این بیانیه، هدف اصلی دو کشور «اطمینان از آنکه ایران هرگز بهدنبال دستیابی، تملک یا توسعه سلاح هستهای نباشد» عنوان شده است.
در واکنش به این موضعگیری، سفارت جمهوری اسلامی در توکیو بیانیه مشترک وزرای خارجه و دفاع ژاپن و استرالیا را «غیرقابل قبول» توصیف کرد.
این سفارت استرالیا را متهم کرد که پس از کاهش سطح روابط دیپلماتیک، «ریاکارانه» از گفتوگو و دیپلماسی سخن میگوید. همچنین در بیانیه سفارت تاکید شده که آمریکا و اسرائیل با حملات خود به تاسیسات هستهای ایران، مسئول وضعیت کنونی و بنبست دیپلماتیک هستند.
اخراج سفیر جمهوری اسلامی توسط استرالیا تنش دیپلماتیک را به اوج رساند
هفته گذشته دولت استرالیا پس از ماهها فشار امنیتی، احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی، و سه دیپلمات دیگر ایرانی را از این کشور اخراج کرد؛ اقدامی که به گفته مقامهای اطلاعاتی، در پی شواهد روشن درباره نقش مستقیم تهران در چند حمله یهودستیزانه اتخاذ شد.
بهنوشته نشریه اسپکتیتور، این تصمیم پس از اثبات دخالت ایران در دو حمله آتشسوزی به اهداف یهودی در سیدنی و ملبورن صورت گرفت. اطلاعات امنیتی نشان میدهد عوامل جمهوری اسلامی از طریق شبکههای جنایتکار محلی عمل کردهاند. در یکی از این حملات، مهاجمان به اشتباه یک کارخانه آبجوسازی را هدف قرار دادند در حالی که ماموریت اصلی آنها یک کافه کوشر متعلق به جامعه یهودیان بود.
صادقی، سفیر اخراجشده، پیشتر حمله هفتم اکتبر حماس را «مقاومت خودجوش» نامیده و از حسن نصرالله بهعنوان «رهبر استثنایی» یاد کرده بود. او هنگام ترک استرالیا اتهامات دخالت ایران در این حملات را «بیاساس» خواند و مدعی شد این اتهامات برای ضربهزدن به روابط دوستانه دو کشور مطرح شده است.
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، اما تاکید کرد سپاه پاسداران پشت این حملات بوده و دولت در حال بررسی قرار دادن این نهاد در فهرست سازمانهای تروریستی است. در مقابل، وزارت خارجه جمهوری اسلامی اخراج سفیر را «ناموجه» خواند و از اقدام متقابل علیه سفارت استرالیا در تهران خبر داد.
این بحران تازه، روابط تهران و کانبرا را به پایینترین سطح در دهههای اخیر رسانده است و احتمال میرود در ماههای آینده فشارها بر سپاه پاسداران در عرصه بینالمللی تشدید شود.
او در اظهارات خود تاکید کرد: «تحریمها قرار است بخشهای بانکداری، حملونقل دریایی، نفت و تسلیحات ایران را در بر بگیرند، اما بازگرداندن آنها به تنهایی کافی نیست؛ باید این تحریمها بهطور جدی اجرا شوند و آمریکا باید در این زمینه پیشگام باشد.»
اظهارات او روز پنجشنبه ۱۳ شهریور در وبسایت رسمی کندی منتشر شده است.
کندی هشدار داد که روسیه و چین احتمالا مانع تشکیل کمیتهای در سازمان ملل برای نظارت بر اجرای این تحریمها خواهند شد، اما گفت واشینگتن همراه با لندن، برلین و پاریس باید تضمین کند که «دنیا بفهمد این تحریمها واقعی هستند».
محمد کشاورززاده، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در چین ۱۰ شهریور گفته بود که چینیها مخالف فعال شدن مکانیسم ماشه هستند و به طرق مختلف در تلاشند تا جلوی فعال شدن آن را بگیرند. او افزود: «فعال شدن مکانیسم ماشه بر روابط ایران و چین اثر خواهد گذاشت، بالاخره بازگشت تحریمها مشکلاتی را ایجاد خواهد کرد.»
کندی با اشاره به سوابق جمهوری اسلامی در «پیمانشکنی» و حمایت از حملات تروریستی در خارج از ایران، تاکید کرد: «ما ناچاریم رژیم را از نظر اقتصادی خفه کنیم. من برای مردم ایران متاسفم اما هیچ همدلیای با آیتالله ندارم.»
این سناتور جمهوریخواه در ادامه گفت نباید موضوع ایران در سایه جنگ اوکراین نادیده گرفته شود: «آنچه اجازه دهید ادامه خواهد یافت. اگر تحریمها جدی گرفته نشوند، رفتار ایران تغییر نخواهد کرد.»
این اظهارات در حالی بیان شده است که وزارت خزانهداری آمریکا ۱۲ شهریور اعلام کرد شرکت بینالمللی حملونقل فراخت (Fracht) که دفتر مرکزی آن در هیوستون تگزاس قرار دارد، با پرداخت یک میلیون و ۶۱۰ هزار دلار برای حلوفصل اقدامهایش در ارتباط با نقض چندین برنامه تحت تحریم از جمله علیه ونزوئلا و ایران، موافقت کرده است.
به گفته دولت آمریکا، این شرکت با یک هواپیمایی دولتی ونزوئلا که در فهرست تحریمها قرار دارد قرارداد بسته بود تا کالاهایی را از مکزیک به آرژانتین منتقل کند. این شرکت هواپیمایی از هواپیمایی استفاده میکرد که تحت بهرهبرداری ماهانایر ایران بود؛ شرکتی که طبق قوانین آمریکا بهدلیل ارتباط با تروریسم و فعالیتهای مرتبط با اشاعه تسلیحات کشتارجمعی تحریم شده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ۱۱ شهریور تلاش کرد تا پیامدهای آغاز روند فعال شدن مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران را ناچیز جلوه دهد.
او گفت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی نسبت به تحریمهای فعلی علیه تهران «گستردگی و نهاد ناظر و ضامن ندارد» و «بسیار کماثرتر» از تحریمهای آمریکاست.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، ۹ شهریور اعلام کرد دو بازرس آژانس بینالمللی انرژی اتمی که برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران سفر کرده بودند، پس از پایان کار، کشور را ترک کردند.
بارزسان آژانس در شرایطی به ایران سفر کردند که مجلس شورای اسلامی چهارم تیر و یک روز پس از پایان جنگ ۱۲ روزه با اکثریت قاطع به طرحی رای داد که همکاری حکومت ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) را متوقف میکند.
اما چرا ایران برای تعویض سوخت هستهای نیروگاه بوشهر به حضور بازرسان آژانس وابسته است؟ چرا ایران نمیتواند از اورانیومی که تاکنون به بهانههای مختلف غنی کرده، در نیروگاه بوشهر استفاده کند؟
در این گزارش ابعاد گوناگون تامین سوخت نیروگاه اتمی بوشهر بررسی میشود.
پسماند سوخت هستهای به چه کار میآید؟
سوخت مصرفشده هستهای که معمولا بهعنوان «پسماند» شناخته میشود، در واقع ترکیبی از مواد ارزشمند و خطرناکی همچون اورانیوم باقیمانده، پلوتونیوم، ایزوتوپهای مفید و زبالههای با عمر طولانی است.
حدود ۹۶ درصد سوخت مصرفشده در نیروگاههای هستهای، همچنان اورانیوم است که میتواند دوباره غنیسازی شود.
پلوتونیوم برای تولید سوخت «موکس» (MOX مخلوط اکسید اورانیوم و پلوتونیوم) در نیروگاهها استفاده میشود و همچنین قابلیت استفاده در بمبهای اتمی را دارد؛ از همین رو تولید و بهکارگیری موکس بهشدت تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی است تا از انحراف آن به مصارف نظامی جلوگیری شود.
سزیم-۱۳۷ و استرانسیوم-۹۰ که از آنها به عنوان ایزوتوپهای مفید یاد میشود، در پزشکی و صنعت کاربرد دارند (مثلا منابع سزیم-۱۳۷ برای رادیوگرافی و درمان سرطان و استرانسیوم-۹۰ برای ژنراتورهای حرارتی).
و در نهایت به جز آنچه گفته شد، باقیمانده «زبالههای بلندعمر» نام دارند که نیازمند ذخیرهسازی ایمن هزاران سالهاند.
در کشورهای پیشرفته مانند فرانسه و ژاپن، سوخت مصرفشده بازفرآوری میشود تا پلوتونیوم و اورانیوم بازیابی شده و دوباره در چرخه انرژی استفاده شوند.
اما در بسیاری کشورها، بهویژه آنهایی که تازه وارد عرصه هستهای شدهاند، این فناوری وجود ندارد و پسماند صرفا در انبارهای موقت ذخیره میشود.
سیاست روسیه در صادرات سوخت هستهای
روسیه برای بسیاری از کشورهایی که تازه وارد چرخه انرژی هستهای میشوند، سیاست «اجاره و بازگرداندن سوخت» را اعمال میکند.
این الگو دو کارکرد اساسی دارد: اول کنترل عدم اشاعه که شامل جلوگیری از دسترسی مشتریان به پلوتونیوم و فناوری بازفرآوری آن است و دوم، حفظ وابستگی فنی و سیاسی کشور میزبان که همواره نیازمند سوخت روسیه خواهد بود و بدون همکاری مسکو قادر به ادامه کار نیروگاه نیست.
نمونههای مشابه این سیاست را میتوان در پروژه نیروگاه «آککویُو» ترکیه، «روپور» بنگلادش و «آستراوِتس» بلاروس دید. در همه این موارد، طرفهای قرارداد با روسیه متعهد شدهاند سوخت مصرفشده را بازگردانند.
کشورهای دریافتکننده سوخت روسیه
روسیه امروز بزرگترین صادرکننده خدمات چرخه سوخت است و کشورهای متعددی از شرق اروپا تا آسیا به آن وابستهاند.
برای نمونه در قراردادهای ایران، بلاروس، بنگلادش و ترکیه با روسیه، بازگرداندن کامل سوخت شرط اصلی است.
در ارمنستان، سوخت مصرفشده عمدتا در محل ذخیره میشود. در هند و چین، سوخت اولیه از روسیه تامین میشود اما مدیریت پسماند در داخل انجام میگیرد.
در اروپای شرقی (اسلواکی، بلغارستان، چک و مجارستان)، در گذشته بخشی از پسماند به روسیه بازگردانده میشد اما اکنون بیشتر کشورها خود انبارهای موقت و برنامه دفن نهایی دارند.
این تنوع نشان میدهد که سیاست بازگشت سوخت در درجه نخست برای کشورهایی اجرا میشود که فاقد تجربه یا مورد نگرانیهای اشاعهای هستند.
دفن زبالههای هستهای
ذخیرهسازی پسماندهای هستهای بهدلیل شدت پرتوزایی و ماندگاری طولانی آنها، نیازمند چند مرحله اساسی است.
در گام نخست، سوخت مصرفشده بهمدت چند سال در استخرهای خنککننده در محل نیروگاه نگهداری میشود. این کار هم گرمای زیاد پسماند را کاهش میدهد و هم شدت پرتوها را تا سطحی قابل کنترل، پایین میآورد.
در این مرحله، آب نقش محافظ تابش و خنککننده را ایفا میکند.
پس از آن، زبالهها به محفظههای خشک و مقاوم منتقل میشوند. این محفظهها معمولا از فولاد و بتن ساخته میشوند و میتوانند تشعشع را مهار کنند.
روشهایی مثل شیشهایسازی (Vitrification) یا تبدیل به سرامیک نیز به کار میرود تا مواد پرتوزا در قالبی پایدار محصور شوند. این مرحله ذخیرهسازی موقت است و در محوطه نیروگاه یا نزدیک آن انجام میشود.
در نهایت، راهکار بلندمدت و دائمی برای پسماندهای پرسطح و بلندعمر، دفن عمیق آنهاست.
این روش شامل انتقال زبالهها در محفظههای مقاوم به اعماق چند صد متر تا یک کیلومتر زیر زمین، در لایههای سنگی پایدار و دور از جریان آبهای زیرزمینی است.
چنین تاسیساتی مانند پروژه «اونکالو» در فنلاند، با هدف تضمین ایمنی برای دهها هزار سال طراحی میشوند و همراه با نظارت بینالمللی و سیستمهای پایش محیطی، مانع هرگونه نشت یا خطر زیستمحیطی میشوند.
چرخه سوخت و خودکفایی کشورها
از حدود ۳۰ کشوری که نیروگاه هستهای دارند، تنها نزدیک به ۱۰ کشور میتوانند تمام چرخه سوخت (از معدنکاری تا غنیسازی و تولید مجتمع سوخت) را انجام دهند.
این کشورها شامل آلمان، ایالات متحده، برزیل، بریتانیا، چین، روسیه، ژاپن، فرانسه، هلند (در قالب کنسرسیوم یورنکو) و تا حدی ایران و هند هستند.
یورنکو (Urenco) یک کنسرسیوم بینالمللی غنیسازی اورانیوم است که در سال ۱۹۷۰ از سوی آلمان، بریتانیا و هلند تاسیس شد. این گروه در مجموع حدود یکسوم ظرفیت غنیسازی جهان را در اختیار دارد و دومین تأمینکننده بزرگ پس از روسیه به شمار میرود.
برخی کشورها مانند رومانی، کانادا، هند و تا حدی کره جنوبی اصلا به غنیسازی نیاز ندارند چون راکتورهای «کندو» با اورانیوم طبیعی کار میکنند.
این رآکتورها با آب سنگین (D₂O) خنک و تعدیل میشوند. آب سنگین نسبت به آب سبک (H₂O) نوترونهای کمتری جذب میکند و همین ویژگی اجازه میدهد واکنش زنجیرهای حتی با اورانیوم طبیعی (که فقط حدود ۰/۷ درصد اورانیوم-۲۳۵ دارد) ادامه پیدا کند.
این مزیت، وابستگی آنها را به فناوری پیچیده و پرهزینه غنیسازی کاهش میدهد.
پیامدهای امنیتی و سیاسی قرارداد با روسیه
سیاست روسیه در بازگرداندن سوخت مصرفشده را میتوان در سه سطح فنی، سیاسی و بینالمللی تحلیل کرد.
در سطح فنی این سیاستها مانع جدی در برابر دستیابی کشورها به پلوتونیوم است و در سطح سیاسی وابستگی راهبردی کشورها به روسیه را تضمین میکند چرا که بدون همکاری مسکو، نیروگاهها نمیتوانند به کار ادامه دهند.
در سطح بینالمللی، قراردادهای روسیه در واقع پاسخی است به نگرانیهای غرب و البته تلاشی است برای تقویت تصویر مسکو بهعنوان بازیگر مسئول در حوزه گسترش سلاحهای هستهای.
چرا ایران نمیتواند سوخت نیروگاه بوشهر را تعویض کند؟
پروژه ساخت نیروگاه بوشهر در دهه ۱۹۷۰ از سوی آلمان غربی آغاز شد اما پس از انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق، نیمهکاره ماند.
از اوایل دهه ۱۹۹۰ ایران با روسیه برای تکمیل نیروگاه به توافق رسید.
یکی از بندهای کلیدی قرارداد ۲۰۰۵ میان تهران و مسکو این بود که سوخت تازه از سوی شرکت روسی «تولید سوخت هستهای» (TVEL) تامین شود و تمام سوخت مصرفشده نیز به روسیه بازگردد.
دیدهبان محیطزیستی «بلونا» دو سال پیش از آن در سال ۲۰۰۳ در گزارشی نوشت قرارداد میان روسیه و ایران «بازگرداندن تضمینی سوخت مصرفشده» را شامل میشود تا هرگونه بازفرآوری ایرانی برای تولید پلوتونیوم منتفی شود.
دلیل این شرط روشن بود: سوخت مصرفشده حاوی پلوتونیوم است که در صورت جداسازی شیمیایی میتواند در بمب اتمی استفاده شود.
ایالات متحده و کشورهای اروپایی بارها هشدار داده بودند که نگهداری این سوخت در ایران میتواند مسیر دوم برنامه تسلیحاتی را باز کند؛ مسیری که در نهایت به ساخت بمب پلوتونیومی منجر میشود.
در نتیجه، جمهوری اسلامی پذیرفت که هیچگاه این سوخت را بازفرآوری نکند و تمام آن را تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی به روسیه بفرستد.
ایران و گزینه پلوتونیوم
پرسش کلیدی این است: آیا ایران به دنبال بمب پلوتونیومی بوده یا هست؟
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش سال ۲۰۰۳ تایید کرد که ایران اوایل دهه ۱۹۹۰ آزمایشهایی در مقیاس آزمایشگاهی برای جداسازی مقدار کمی پلوتونیوم انجام داده است.
این فعالیتها در مرکز تحقیقات هستهای تهران صورت گرفت و شامل تابش حدود هفت کیلوگرم دیاکسید اورانیوم بود که از این میزان، سه کیلوگرم برای استخراج پلوتونیوم به کار رفت.
پلوتونیوم جداشده در آزمایشگاه جابر بن حیان نگهداری شد و باقیمانده سوختهای تابششده در اختیار آژانس قرار گرفت.
آژانس در همان گزارش اعلام کرد که ایران این فعالیتها را در سال ۲۰۰۳ آشکار و تحت پادمان قرار داد.
بازرسان بینالمللی تمام مواد مربوط، از جمله پلوتونیوم جداشده را دریافت و ثبت کردند.
پس از سال ۲۰۰۳، اصلیترین مسیر بالقوه پلوتونیوم در برنامه ایران، رآکتور آبسنگین ۴۰ مگاواتحرارتی (MW_th) اراک بود.
این رآکتور با سوخت اورانیوم طبیعی میتوانست برای تولید پلوتونیوم قابل توجه مناسب باشد؛ اگر در طرح اولیه تکمیل میشد.
کارشناسان غربی برآورد کردند طرح اولیه اراک اگر چند سال به کار گرفته میشد، میتوانست سالانه حدود هشت تا ۱۰ کیلوگرم پلوتونیوم در سوخت مصرفشده تولید کند. مقداری که برای یک تا دو سلاح هستهای کافی است.
این موضوع در اواسط دهه ۲۰۰۰ نگرانیهایی ایجاد کرد که ایران ممکن است به دنبال ظرفیت بمب پلوتونیومی بهعنوان یک گزینه جایگزین باشد.
هر چند بدون تاسیسات بازفرآوری، پلوتونیوم تولیدی رآکتور اراک به راحتی قابل استفاده در سلاح نبود؛ ایران در توافق برجام ۲۰۱۵ پذیرفت طراحی رآکتور آب سنگین اراک را تغییر دهد تا خروجی پلوتونیوم بسیار کاهش یابد. پس مجبور شد قلب رآکتور اراک را با بتن پر کند.
در برجام، ایران همچنین پذیرفت رآکتور اراک را با همکاری چین و غرب بازطراحی کند تا تولید پلوتونیوم آن بهشدت کاهش یابد.
در مجموع غرب تا امروز با مجموعه این اقدامات، توانسته مسیر دستیابی یا استفاده تسلیحاتی از پلوتونیوم را برای جمهوری اسلامی - نه فقط از نظر سیاسی و حقوقی بلکه حتی از نظر فنی - مسدود کند. اتفاقی که تهران را مجبور کرده تمام آرزوهای هستهای خود را به غنیسازی اورانیوم در سطوح نامتعارف معطوف کند.
به گفته این منابع، دو طرف توافق کردند رایزنیها برای ساماندهی مسائل هستهای از طریق مذاکره ادامه یابد.
روزنامههای داخلی همزمان نوشتند که این تماس در شرایطی انجام شده که تهران بر دریافت «تضمین امنیتی» پیش از آغاز دور تازه مذاکرات تاکید دارد. مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه، در گفتوگویی با یک رسانه ترکیهای تصریح کرد: «پیش از شروع دور جدید گفتوگوها با ایالات متحده باید مطمئن شویم دیگر با حملات مشابه مواجه نخواهیم شد.»
او با اشاره به حملات اخیر اسرائیل و آمریکا گفت این اقدامات «خیانت به دیپلماسی» بوده است. تختروانچی افزود: «ما نمیخواهیم همان نمایش دوباره اجرا شود. ایالات متحده باید ما را متقاعد کند که این بار چنین کاری نخواهد کرد.»
به نوشته ایسنا، معاون وزیر امور خارجه در توضیح مذاکرات اخیر با تروئیکای اروپایی گفت نشست در سطح معاونان وزیر برگزار شده و موضوعات فنی هستهای و لغو تحریمها در دستور کار بوده است.
او تاکید کرد: «غنیسازی بخش جداییناپذیر هر توافقی است و غنیسازی صفر برای ما غیرقابل قبول است.» تختروانچی گفت: «برنامه هستهای ما صلحآمیز است و آمادهایم جامعه بینالمللی را متقاعد کنیم که این روند ادامه خواهد داشت.»
رسانههای داخلی همچنین نقل کردند که او درباره خسارات حملات اخیر به تاسیسات هستهای ایران سخن گفته و تاکید کرده ارزیابی دقیق بر عهده سازمان انرژی اتمی است، اما میزان آسیب «جدی» بوده است. در عین حال، او تاکید کرده ایران توان دفاعی کافی دارد و «دشمن میداند پاسخ ایران ساده نخواهد بود.»
در بخش دیگری از سخنانش، تختروانچی با اشاره به شرایط غزه گفت اسرائیل به «نسلکشی» ادامه میدهد و آمریکا در شورای امنیت از این کشور حمایت میکند. او افزود: «اسرائیل احساس آزادی عمل نامحدودی دارد و کودکان فلسطینی را از غذا و دارو محروم میکند. این اقدامات باید توسط جامعه بینالمللی محکوم شود.»
به گزارش انتخاب، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی تاکید کرده است که مذاکرات با سه کشور اروپایی ادامه خواهد داشت، اما زمان و مکان دور بعدی هنوز مشخص نشده است. او ترکیه را «مکان ترجیحی» برای این گفتوگوها دانست و از نقش این کشور در میزبانی مذاکرات قدردانی کرد.
رسانههای داخلی در تحلیلهای خود نوشتند که بریتانیا بر «راهحل دیپلماتیک» و ادامه گفتوگوها تاکید دارد، در حالیکه تهران به دنبال تضمین برای جلوگیری از حملات آینده است. به نوشته این رسانهها، مواضع دو طرف همچنان فاصله زیادی دارد؛ تهران بر حق غنیسازی و لغو تحریمها پافشاری میکند و غرب خواستار شفافیت و محدودیت بیشتر است.
با وجود این اختلافات، رسانههای داخلی گزارش دادند که مقامهای حکومت ایران همچنان بر «امکانپذیری دستیابی به توافق از طریق دیپلماسی» تاکید میکنند، به شرط آنکه طرفهای غربی به تعهدات خود پایبند باشند و تضمین دهند روند مذاکرات با اقدامات نظامی مختل نخواهد شد.
