پس از آنکه رافائل گروسی اعلام کرد توافق آژانس با وزیر خارجه جمهوری اسلامی مبتنی بر بازگشت بازرسان به همه تاسیسات اتمی و گزارش درباره مراکز مورد حمله خواهد بود، عباس عراقچی گفت که همکاریها دیگر نمیتواند مانند گذشته ادامه یابد و باید چارچوب جدیدی برای آن تعریف شود.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۱۹ شهریور در روایتی متفاوت از مدیرکل آژانس درباره توافقی که در قاهره امضا شد، گفت: «بر اساس این توافق باید تاکید کنم که هیچ دسترسی به بازرسین آژانس داده نمیشود؛ مگر در مورد نیروگاه بوشهر که بهدلیل تعویض سوخت و بنا به مصوبه شورای عالی امنیت ملی از قبل در جریان بوده و همچنان ادامه دارد.»
عراقچی افزود: «نفس این توافق هیچ دسترسی تازهای را ایجاد نمیکند.»
این در حالی است که گروسی پیشتر گفته بود که این توافق شامل همه تاسیسات و مراکز در ایران میشود و همچنین گزارشدهی الزامی درباره همه تأسیسات مورد حمله قرار گرفته، از جمله مواد هستهای موجود در آنها را نیز در نظر میگیرد.
مدیرکل آژانس گفته بود که برای این منظور، ایران از رویههای داخلی تازهتصویبشده خود پیروی خواهد کرد و این راه را برای بازرسیها و دسترسیهای لازم باز خواهد کرد.
از سوی دیگر، لارنس نورمن، خبرنگار والاستریتژورنال، با انتشار بخشهایی از توافق گروسی و عراقچی نوشت نهتنها هیچ ضربالاجل یا مهلتی برای بازگشت بازرسان به سایتهای هستهای آسیبدیده وجود ندارد، بلکه هیچ ضربالاجل یا جدول زمانیای نیز برای ارائه گزارشهای ویژه ایران درباره نطنز، فردو، اصفهان و ذخایر اورانیوم تعیین نشده است.
خبرنگار والاستریتژورنال به نقل از منبعی نوشت که روشن نیست که توافق عراقچی و گروسی ایران را متعهد به انجام کاری مورد توجه کرده باشد.
همزمان یک دیپلمات ارشد اروپایی گفت مگر آنکه ضربالاجلهای روشنی برای اقدامات جمهوری اسلامی در جهت اجازه بازگشت بازرسان تعیین شود، بعید است این اقدامات برای قانع کردن دولتهای اروپایی به عدم بازاعمال تحریمها کافی باشد.
یک دیپلمات فرانسوی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت که جمهوری اسلامی باید با بازرسی از تاسیسات هستهای خود موافقت کند.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ۱۸ شهریور پس از مذاکره با مدیرکل آژانس از رسیدن به توافق با این نهاد خبر داد و با اشاره به محدودیتهایی که مجلس برای همکاری با آژانس مشخص کرده، اعلام کرد: «گامهای عملی توافقشده کاملا با قانون مجلس منطبق است، به نگرانیهای امنیتی ما پاسخ میدهد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میکند.»
واکنشهای داخلی در ایران
با وجود اظهارات عباس عراقچی، بهنظر میرسد طیفی از نیروهای مخالف توافق با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در جمهوری اسلامی، روایت مدیرکل آژانس از توافق امضاشده در قاهره را پذیرفتهاند و نسبت به آن واکنش نشان دادهاند.
محمود نبویان، نماینده مجلس، با انتقاد از هرگونه توافق میان عراقچی و گروسی، گفت این توافق به هیچوجه مورد قبول نیست.
او در اظهاراتش گروسی را «جاسوس» و «منحوس» توصیف کرد و او را مسبب کشتهشدن صدها تن از «فرماندهان، دانشمندان و هموطنان» دانست و بدون ارائه جزئیات بیشتر، بر رد هر نوع توافق احتمالی با آژانس تاکید کرد.
حمید رسایی، نماینده مجلس، نیز با بیان اینکه توافق عراقچی با آژانس قاعدتا بر اساس چارچوبهای تعیین شده شورای عالی امنیت ملی است، نوشت: «پیش از این توافق، باید اطلاعرسانی لازم توسط نهادهای داخلی صورت میگرفت تا روایت اول در اختیار دشمنان ما نباشد!»
گروسی ۱۷ شهریور در نشست شورای حکام آژانس هشدار داد وقت زیادی برای همکاری هستهای با تهران باقی نمانده است.
او در عین حال اظهار امیدواری کرد با از سرگیری بازرسیها از سایتهای اتمی جمهوری اسلامی، امکان حملات نظامی به ایران هم از بین برود.
در این شرایط دو روایت متفاوت از یک تفاهم، یکی با تاکید بر بازگشت بازرسیها و گزارشدهی درباره همه تاسیسات و دیگری با نفی هرگونه دسترسی تازه، پرونده روابط جمهوری اسلامی با آژانس را در هالهای از ابهام فرو برده است.
رافائل گروسی چهارشنبه ۱۹ شهریور در این جلسه اعلام کرد این سند فنی شامل همه تاسیسات و مراکز در ایران میشود و همچنین گزارشدهی الزامی درباره همه تاسیسات مورد حمله قرار گرفتهشده، از جمله مواد هستهای موجود در آنها را نیز در نظر میگیرد.
مدیرکل آژانس افزود برای این منظور، ایران از رویههای داخلی تازهتصویبشده خود پیروی خواهد کرد و این راه را برای بازرسیها و دسترسیهای لازم باز خواهد کرد.
گروسی گفت: «بگذارید بگویم که امید صادقانه من این است که از سرگیری فعالیتهای بازرسی ما در ایران بتواند نشانهای مثبت باشد؛ نشانهای که یادآور شود توافقها و تفاهمها ممکن است و اینکه هیچ چیز جایگزین گفتوگو نمیشود، اگر کسی خواهان راهحلهای پایدار و بادوام برای چالشهای بینالمللی همچون این مورد باشد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ۱۸ شهریور پس از مذاکره با مدیرکل آژانس از رسیدن به توافق با این نهاد خبر داد.
او در یک کنفراس خبری مشترک با گروسی و بدر عبدالاطی، وزیر امور خارجه مصر ، با اشاره به محدودیتهایی که مجلس شورای اسلامی برای همکاری با آژانس مشخص کرده، اعلام کرد: «گامهای عملی توافقشده کاملا با قانون مجلس منطبق است، به نگرانیهای امنیتی ما پاسخ میدهد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میکند.»
گروسی چهارشنبه در ادامه سخنانش گفت مشاهده تمایل ایران برای عدم خروج از انپیتی و ادامه همکاری در چارچوب رژیم بینالمللی عدم اشاعه تسلیحات هستهای، برای ما دلگرمکننده بود.
حمید رسایی، نماینده مجلس شورای اسلامی، توافق عراقچی با آژانس را «قاعدتا بر اساس چارچوبهای تعیین شده شورای عالی امنیت ملی» دانست. او نوشت: «پیش ازاین توافق، باید اطلاعرسانی لازم توسط نهادهای داخلی صورت میگرفت تا روایت اول دراختیار دشمنان ما نباشد!»
گروسی ۱۷ شهریور در نشست شورای حکام آژانس هشدار داد وقت زیادی برای همکاری هستهای با تهران باقی نمانده است و در عین حال اظهار امیدواری کرد با از سرگیری بازرسیها از سایتهای اتمی جمهوری اسلامی، امکان حملات نظامی به ایران هم از بین برود.
عراقچی: همکاری با آژانس مثل قبل نیست
رسانههای ایران چهارشنبه گزارش دادند عراقچی در پایان سفر به مصر درباره توافق جدید با آژانس گفت مهمترین مشخصه سند امضا شده با آژانس این است که تایید میکند همکاری تهران مثل سابق نیست و باید در قالبی جدید باشد. همچنین پذیرفته شده که نگرانیهای امنیتی جمهوری اسلامی مشروع است.
او افزود مذاکرات با آژانس و جزئیات آن در شورای عالی امنیت ملی بحث و تصویب شده بود و توافق به طور دقیق در راستای قانون مجلس است.
دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی تاکید کرد در توافق جدید هیچگونه دسترسی به بازرسان آژانس داده نمیشود مگر با مصوبه شورای عالی امنیت ملی.
عراقچی گفت ادامه حیات این سند منوط به آن است که هیچ اقدام خصمانهای علیه جمهوری اسلامی صورت نگیرد، اگر مکانیسم ماشه عملیاتی شود، اجرای این سند نیز متوقف خواهد شد و ما واکنشهایی خواهیم داشت
وزیر خاجه جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کرده که توافق صورت گرفته با آژانس بینالمللی انرژی اتمی یک «سازوکار عملی» برای همکاری ایجاد میکند که هم شرایط استثنایی امنیتی جمهوری اسلامی و هم الزامات فنی آژانس را بازتاب میدهد اما تاکید کرد که فعالسازی مکانیسم ماشه این توافق را از بین خواهد برد.
در پی تن ندادن جمهوری اسلامی به خواستههای غرب، سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه، با فعال کردن مکانیسم ماشه در پی بازگرداندن تمامی تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی هستند.
وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که از از سرگیری نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی استقبال میکند. پکن افزود این یک گام مثبت در جهت تسهیل حل و فصل مسئله هستهای ایران است.
عربستان سعودی هم از توافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی استقبال کرد.
وزارت خارجه استرالیا در بیانیه خود اعلام کرد: «دولت استرالیا پس از یافتههای سازمان امنیت و اطلاعات استرالیا مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی حملات جنایی علیه جامعه یهودیان استرالیا را هدایت کرده است، اقدامات قاطعانهای انجام داد.»
این بیانیه همچنین تاکید کرد که کانبرا «هیچگونه تلاش از سوی دولتهای خارجی برای بهکارگیری خشونت در استرالیا را تحمل نخواهد کرد».
واکنش وزارت خارجه استرالیا پس از آن ابراز شد که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفتوگو با کانال ۹ تلویزیون استرالیا گزارشها را درباره آزار و رصد ایرانیان معترض در استرالیا رد کرد.
او در واکنش به گزارش کمیته تحقیق سنای استرالیا درباره اقدامات جمهوری اسلامی در خاک این کشور گفت: «ما هر گونه گزارش یا ادعایی درباره نظارت یا کنترل بر شهروندان خود در استرالیا را بهطور قاطع رد میکنیم.»
بقایی همچنین اخراج احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی از کانبرا را «نتیجه توطئه موساد» دانست.
سفیر جمهوری اسلامی که از سوی دولت استرالیا «عنصر نامطلوب» اعلام شد، هفتم شهریور و هنگام ترک این کشور اتهامات مطرحشده مبنی بر نقش تهران در آتشسوزی عمدی در سیدنی و ملبورن را «سوءتفاهم و بیاساس» خواند.
از سوی دیگر بقایی گفت که تهران در واکنش به اقدام استرالیا، «خویشتنداری» کرده است.
تصمیم به اخراج سفیر حکومت ایران پس از تحقیقات سازمان اطلاعات و امنیت استرالیا اتخاذ شد و این نخستین بار در ۸۰ سال گذشته بود که دولت استرالیا یک سفیر را از این کشور اخراج کرد.
در پی اخراج سفیر حکومت ایران از استرالیا بهدلیل ارتباط سپاه پاسداران با حملات اخیر در این کشور، روزنامه گاردین نوشت که جامعه ایرانیان استرالیا ضمن استقبال از این اقدام، نگرانی عمیق خود را نسبت به امنیت خانوادههایشان در ایران، ابراز کردند.
بقایی اما نقش تهران در حملات یهودستیزانه در استرالیا را «بیاساس» توصیف کرد و تصمیم دولت استرالیا را «تأسفبرانگیز» خواند.
چهارم شهریور، آنتونی آلبانیز، نخستوزیر استرالیا اعلام کرد که در پی اثبات نقش جمهوری اسلامی در دستکم دو حمله یهودستیزانه، سفیر جمهوری اسلامی را از این کشور اخراج کرده، فعالیت سفارت استرالیا در تهران را به حالت تعلیق درآورده و قصد دارد سپاه پاسداران را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهد.
او دو «حمله تروریستی» علیه کنیسه آداس اسرائیل در ملبورن و رستوران لوئیس کانتیننتال در سیدنی را «تجاوزهایی خارقالعاده و خطرناک» خواند و گفت: «جمهوری اسلامی احتمالا حملات بیشتری در خاک استرالیا پیاده کرده است.»
