در پی توافق جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر سر سازوکار تازهای برای اجرای تعهدات پادمانی و تداوم همکاری، مدیرکل آژانس در جلسه شورای حکام گفت تهران و آژانس همکاری خود را به روشی «محترمانه و جامع» از سر خواهند گرفت و این گامهای عملی «باید همین حالا اجرا شوند».
رافائل گروسی چهارشنبه ۱۹ شهریور در این جلسه اعلام کرد این سند فنی شامل همه تاسیسات و مراکز در ایران میشود و همچنین گزارشدهی الزامی درباره همه تاسیسات مورد حمله قرار گرفتهشده، از جمله مواد هستهای موجود در آنها را نیز در نظر میگیرد.
مدیرکل آژانس افزود برای این منظور، ایران از رویههای داخلی تازهتصویبشده خود پیروی خواهد کرد و این راه را برای بازرسیها و دسترسیهای لازم باز خواهد کرد.
گروسی گفت: «بگذارید بگویم که امید صادقانه من این است که از سرگیری فعالیتهای بازرسی ما در ایران بتواند نشانهای مثبت باشد؛ نشانهای که یادآور شود توافقها و تفاهمها ممکن است و اینکه هیچ چیز جایگزین گفتوگو نمیشود، اگر کسی خواهان راهحلهای پایدار و بادوام برای چالشهای بینالمللی همچون این مورد باشد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ۱۸ شهریور پس از مذاکره با مدیرکل آژانس از رسیدن به توافق با این نهاد خبر داد.
او در یک کنفراس خبری مشترک با گروسی و بدر عبدالاطی، وزیر امور خارجه مصر ، با اشاره به محدودیتهایی که مجلس شورای اسلامی برای همکاری با آژانس مشخص کرده، اعلام کرد: «گامهای عملی توافقشده کاملا با قانون مجلس منطبق است، به نگرانیهای امنیتی ما پاسخ میدهد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میکند.»
گروسی چهارشنبه در ادامه سخنانش گفت مشاهده تمایل ایران برای عدم خروج از انپیتی و ادامه همکاری در چارچوب رژیم بینالمللی عدم اشاعه تسلیحات هستهای، برای ما دلگرمکننده بود.
حمید رسایی، نماینده مجلس شورای اسلامی، توافق عراقچی با آژانس را «قاعدتا بر اساس چارچوبهای تعیین شده شورای عالی امنیت ملی» دانست. او نوشت: «پیش ازاین توافق، باید اطلاعرسانی لازم توسط نهادهای داخلی صورت میگرفت تا روایت اول دراختیار دشمنان ما نباشد!»
گروسی ۱۷ شهریور در نشست شورای حکام آژانس هشدار داد وقت زیادی برای همکاری هستهای با تهران باقی نمانده است و در عین حال اظهار امیدواری کرد با از سرگیری بازرسیها از سایتهای اتمی جمهوری اسلامی، امکان حملات نظامی به ایران هم از بین برود.
عراقچی: همکاری با آژانس مثل قبل نیست
رسانههای ایران چهارشنبه گزارش دادند عراقچی در پایان سفر به مصر درباره توافق جدید با آژانس گفت مهمترین مشخصه سند امضا شده با آژانس این است که تایید میکند همکاری تهران مثل سابق نیست و باید در قالبی جدید باشد. همچنین پذیرفته شده که نگرانیهای امنیتی جمهوری اسلامی مشروع است.
او افزود مذاکرات با آژانس و جزئیات آن در شورای عالی امنیت ملی بحث و تصویب شده بود و توافق به طور دقیق در راستای قانون مجلس است.
دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی تاکید کرد در توافق جدید هیچگونه دسترسی به بازرسان آژانس داده نمیشود مگر با مصوبه شورای عالی امنیت ملی.
عراقچی گفت ادامه حیات این سند منوط به آن است که هیچ اقدام خصمانهای علیه جمهوری اسلامی صورت نگیرد، اگر مکانیسم ماشه عملیاتی شود، اجرای این سند نیز متوقف خواهد شد و ما واکنشهایی خواهیم داشت
وزیر خاجه جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کرده که توافق صورت گرفته با آژانس بینالمللی انرژی اتمی یک «سازوکار عملی» برای همکاری ایجاد میکند که هم شرایط استثنایی امنیتی جمهوری اسلامی و هم الزامات فنی آژانس را بازتاب میدهد اما تاکید کرد که فعالسازی مکانیسم ماشه این توافق را از بین خواهد برد.
در پی تن ندادن جمهوری اسلامی به خواستههای غرب، سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه، با فعال کردن مکانیسم ماشه در پی بازگرداندن تمامی تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی هستند.
وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که از از سرگیری نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی استقبال میکند. پکن افزود این یک گام مثبت در جهت تسهیل حل و فصل مسئله هستهای ایران است.
عربستان سعودی هم از توافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی استقبال کرد.
عراقچی سهشنبه ۱۸ شهریور پس از مذاکره با مدیرکل آژانس در یک کنفراس خبری مشترک با گروسی و بدر عبدالاطی، وزیر امور خارجه مصر ، با اشاره به محدودیتهایی که مجلس شورای اسلامی برای همکاری با آژانس مشخص کرده، اعلام کرد: «گامهای عملی توافقشده کاملا با قانون مجلس منطبق است، به نگرانیهای امنیتی ما پاسخ میدهد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میکند.»
او تاکید کرد این تفاهم همزمان حقوق مسلم ایران را تضمین و الزامات فنی آژانس را تامین میکند.
به گفته عراقچی، این توافق تضمین میکند که همکاری «با رعایت حاکمیت ملی ایران» ادامه یابد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی هشدار داد: «اگر هرگونه اقدام خصمانه علیه ایران از جمله بازگرداندن قطعنامههای لغوشده شورای امنیت صورت گیرد، ایران این گامهای عملی را پایانیافته تلقی خواهد کرد.»
مالک شریعتی، نماینده تهران در مجلس ۱۶ شهریور گفته بود: «مردم ایران شرایطی سختتر از مکانیسم ماشه را هم پشت سر گذاشتهاند.»
او اضافه کرد: «قطعنامههایی که الان دارند ما را از بازگشت آنها میترسانند، یکدهم تاثیر تحریمهای آمریکا را نخواهند داشت و ما سختتر از این شرایط را هم تجریه کردهایم.»
گروسی: بازرسیهای آزانس ضروری است
در ادامه این کنفرانس خبری، گروسی گفت: «سند فنی تازه بر نحوه ازسرگیری فعالیتهای بازرسی ضروری در ایران تمرکز دارد.»
او تاکید کرد: «وظیفه یک سازمان بینالمللی این است که گوش دهد و ما درک میکنیم که پس از وقایع خرداد، شرایط پیش روی ایران دشوار و پیچیده است.»
گروسی این توافق را «گامی در مسیر درست» توصیف کرد و افزود: «این دری است که ما باز میکنیم. کارهای زیادی باید انجام شود و باید با هم به دست آید.»
پیشتر اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره نحوه تعامل در شرایط جدید پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران به تفاهم رسیدهاند.
لارنس نورمن خبرنگار وال استریت ژورنال، نیز نوشت که توافقی میان جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی حاصل شده است.
بر اساس گزارش رسانههای ایران، عراقچی در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، از میزبانی قاهره برای نشست مشترک ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی قدردانی کرده است.
عراقچی سهشنبه با اشاره به جنگ ۱۲ روزه گفت: «جمهوری اسلامی ایران هرگز میز مذاکره را ترک نکرده و همواره آماده گفتوگوهای شرافتمندانه و عادلانه بوده است.»
گفتوگو درباره شیوهنامه جدید تعامل
شامگاه دوشنبه ۱۷ شهریور، بقائی ضمن تایید قرار دیدار عراقچی و گروسی، گفت که در این دیدار، «مذاکرات مربوط به شیوهنامه جدید تعامل ایران و آژانس جمعبندی خواهد شد».
بقائی تایید کرد که متن شیوهنامه تعامل با آژانس برای اجرای تعهدات پادمانی طی سه دور مذاکرات بین نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و آژانس تدوین شده و در آخرین مراحل جمعبندی نهایی است.
پیشتر چند منبع آگاه به ایراناینترنشنال خبر دادند که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، از پزشکیان خواسته است از امیر قطر برای میانجیگری با غرب کمک بگیرد.
این اقدام پس از آن صورت میگیرد که در پی تن ندادن جمهوری اسلامی به خواستههای غرب، سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه، با فعال کردن مکانیسم ماشه در پی بازگرداندن تمامی تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی هستند.
گروسی ۱۷ شهریور در نشست شورای حکام آژانس هشدار داد وقت زیادی برای همکاری هستهای با تهران باقی نمانده است و در عین حال اظهار امیدواری کرد با از سرگیری بازرسیها از سایتهای اتمی جمهوری اسلامی، امکان حملات نظامی به ایران هم از بین برود.
گروسی در جلسه مطبوعاتی خود در این نشست در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره وضعیت سایت اصفهان پیش و پس از بمباران آمریکا گفت نمیتوان در این زمینه حدس و گمانهزنی داشت و باید به این سایتها دسترسی وجود داشته باشد.
سخنگوی دولت پزشکیان: به اورانیومهای غنیشده دسترسی نداریم
همزمان با سفر وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به مصر، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان گفت که مقامات حکومت ایران پس از جنگ ۱۲ روزه به اورانیومهایی که تاکنون غنیشده، دسترسی ندارند.
فاطمه مهاجرانی سهشنبه در نشست خبری هفتگی خود گفت: «در مورد اورانیوم، ما به آنها دسترسی نداریم و در مکانی است که عدم دسترسی به آنها وجود دارد.»
او درباره ادعای دیگر جمهوری اسلامی مبنی بر خارج شدن اسناد محرمانه هستهای از ایران به وسیله آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز گفت: «در اوایل ماه می دو مورد از اسنادی که مورد دسترسی بازرسان بود از فردو به وین منتقل شد و پس از اینکه اعتراض کتبی ایران به آژانس منتقل شد، مجوز آن دو نفر لغو شد و خاتمه همکاری آنها با ایران اعلام شد.»
به گزارش خبرگزاریها در ایران، عراقچی روز شنبه در «همایش ملی توانمندیها و فرصتهای سرمایهگذاری مناطق آزاد» گفت: «با آمریکا از طریق واسطهها گفتگوها ادامه دارد و آن روزی که آمادگی داشته باشند بر اساس احترام متقابل مذاکره کنند، ایران نیز آماده است.»
او افزود که روند مذاکرات برای رفع تحریمها پیش از جنگ وارد دور ششم شده بود اما با آغاز درگیریها و «دفاع قهرمانانه ملت ایران»، شرایط تغییر کرد. به گفته او، «اینطور نیست که با وجود شهدا به میز مذاکره با شرایط قبل بازگردیم. حتماً شکل و ابعاد جدید دارد و مؤلفههای تازهای وارد شده که باید برای آنها طراحی داشته باشیم.»
عراقچی در بخش دیگری از سخنانش به رابطه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد و گفت: «تاسیسات ما مورد حمله قرار گرفته و طبیعتاً مراودات با آژانس مثل گذشته نمیتواند باشد. همین امروز همکاران من در وین مذاکرات خوبی داشتند و نزدیک هستیم به یک چارچوب جدید با آژانس برسیم.»
در همین رابطه اما خبرنگار والاستریت ژورنال در پستی شبکه اجتماعی ایکس در واکنش به سخنان عراقچی درباره «مذاکرات بسیار خوب وین» نوشت: «نسبت به آنچه من از وین دریافت میکنم، این برداشتی بسیار خوشبینانهتر از آخرین تحولات است.»
لارنس نورمن، خبرنگار روزنامه والاستریت ژورنال، به نقل از منابع آگاه گزارش داد مذاکرات میان نمایندگان جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین تنها پیشرفتی «بسیار جزئی» داشته است. نورمن شنبه ۱۵ شهریور در پست خود در ایکس نوشت: «آنچه از وین و گفتوگوهای میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی به گوش میرسد، چندان مثبت و امیدوارکننده نیست.» او افزود «در بهترین حالت»، تاکنون تنها پیشرفتهای جزئی میان دو طرف حاصل شده است.
با این وجود، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی از سخنان خود از تداوم گفتگوها با سه کشور اروپایی خبر داد و اظهار داشت: «چند دور تلفنی با وزرای خارجه این کشورها و همچنین با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، داشتم. فکر میکنم درک بهتری از اوضاع در حال شکلگیری است.» او در عین حال از اقدام اروپا در فعالسازی مکانیسم ماشه انتقاد کرد و آن را «اشتباه بزرگ» خواند.
فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
در پی این اقدام، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
همزمان با این تحولات، تعدادی از نمایندگان مجلس ۱۵ شهریور اظهارات ضدونقیضی درباره بررسی طرح سهفوریتی خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) مطرح کردند.
رضا نجفی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمانهای بینالمللی در وین، پیش از این اعلام کرد دور سوم مذاکرات با آژانس طی روزهای جمعه و شنبه، ۱۴ و ۱۵ شهریور، برگزار شده است.
این بیانیه از تهران خواسته است به تعهدات پادمانی خود پایبند بماند، دسترسی کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بازگرداند، نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و روند غنیسازی را برطرف کند و به میز مذاکرات بازگردد.
در این بیانیه، هدف اصلی دو کشور «اطمینان از آنکه ایران هرگز بهدنبال دستیابی، تملک یا توسعه سلاح هستهای نباشد» عنوان شده است.
در واکنش به این موضعگیری، سفارت جمهوری اسلامی در توکیو بیانیه مشترک وزرای خارجه و دفاع ژاپن و استرالیا را «غیرقابل قبول» توصیف کرد.
این سفارت استرالیا را متهم کرد که پس از کاهش سطح روابط دیپلماتیک، «ریاکارانه» از گفتوگو و دیپلماسی سخن میگوید. همچنین در بیانیه سفارت تاکید شده که آمریکا و اسرائیل با حملات خود به تاسیسات هستهای ایران، مسئول وضعیت کنونی و بنبست دیپلماتیک هستند.
اخراج سفیر جمهوری اسلامی توسط استرالیا تنش دیپلماتیک را به اوج رساند
هفته گذشته دولت استرالیا پس از ماهها فشار امنیتی، احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی، و سه دیپلمات دیگر ایرانی را از این کشور اخراج کرد؛ اقدامی که به گفته مقامهای اطلاعاتی، در پی شواهد روشن درباره نقش مستقیم تهران در چند حمله یهودستیزانه اتخاذ شد.
بهنوشته نشریه اسپکتیتور، این تصمیم پس از اثبات دخالت ایران در دو حمله آتشسوزی به اهداف یهودی در سیدنی و ملبورن صورت گرفت. اطلاعات امنیتی نشان میدهد عوامل جمهوری اسلامی از طریق شبکههای جنایتکار محلی عمل کردهاند. در یکی از این حملات، مهاجمان به اشتباه یک کارخانه آبجوسازی را هدف قرار دادند در حالی که ماموریت اصلی آنها یک کافه کوشر متعلق به جامعه یهودیان بود.
صادقی، سفیر اخراجشده، پیشتر حمله هفتم اکتبر حماس را «مقاومت خودجوش» نامیده و از حسن نصرالله بهعنوان «رهبر استثنایی» یاد کرده بود. او هنگام ترک استرالیا اتهامات دخالت ایران در این حملات را «بیاساس» خواند و مدعی شد این اتهامات برای ضربهزدن به روابط دوستانه دو کشور مطرح شده است.
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، اما تاکید کرد سپاه پاسداران پشت این حملات بوده و دولت در حال بررسی قرار دادن این نهاد در فهرست سازمانهای تروریستی است. در مقابل، وزارت خارجه جمهوری اسلامی اخراج سفیر را «ناموجه» خواند و از اقدام متقابل علیه سفارت استرالیا در تهران خبر داد.
این بحران تازه، روابط تهران و کانبرا را به پایینترین سطح در دهههای اخیر رسانده است و احتمال میرود در ماههای آینده فشارها بر سپاه پاسداران در عرصه بینالمللی تشدید شود.
او در اظهارات خود تاکید کرد: «تحریمها قرار است بخشهای بانکداری، حملونقل دریایی، نفت و تسلیحات ایران را در بر بگیرند، اما بازگرداندن آنها به تنهایی کافی نیست؛ باید این تحریمها بهطور جدی اجرا شوند و آمریکا باید در این زمینه پیشگام باشد.»
اظهارات او روز پنجشنبه ۱۳ شهریور در وبسایت رسمی کندی منتشر شده است.
کندی هشدار داد که روسیه و چین احتمالا مانع تشکیل کمیتهای در سازمان ملل برای نظارت بر اجرای این تحریمها خواهند شد، اما گفت واشینگتن همراه با لندن، برلین و پاریس باید تضمین کند که «دنیا بفهمد این تحریمها واقعی هستند».
محمد کشاورززاده، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در چین ۱۰ شهریور گفته بود که چینیها مخالف فعال شدن مکانیسم ماشه هستند و به طرق مختلف در تلاشند تا جلوی فعال شدن آن را بگیرند. او افزود: «فعال شدن مکانیسم ماشه بر روابط ایران و چین اثر خواهد گذاشت، بالاخره بازگشت تحریمها مشکلاتی را ایجاد خواهد کرد.»
کندی با اشاره به سوابق جمهوری اسلامی در «پیمانشکنی» و حمایت از حملات تروریستی در خارج از ایران، تاکید کرد: «ما ناچاریم رژیم را از نظر اقتصادی خفه کنیم. من برای مردم ایران متاسفم اما هیچ همدلیای با آیتالله ندارم.»
این سناتور جمهوریخواه در ادامه گفت نباید موضوع ایران در سایه جنگ اوکراین نادیده گرفته شود: «آنچه اجازه دهید ادامه خواهد یافت. اگر تحریمها جدی گرفته نشوند، رفتار ایران تغییر نخواهد کرد.»
این اظهارات در حالی بیان شده است که وزارت خزانهداری آمریکا ۱۲ شهریور اعلام کرد شرکت بینالمللی حملونقل فراخت (Fracht) که دفتر مرکزی آن در هیوستون تگزاس قرار دارد، با پرداخت یک میلیون و ۶۱۰ هزار دلار برای حلوفصل اقدامهایش در ارتباط با نقض چندین برنامه تحت تحریم از جمله علیه ونزوئلا و ایران، موافقت کرده است.
به گفته دولت آمریکا، این شرکت با یک هواپیمایی دولتی ونزوئلا که در فهرست تحریمها قرار دارد قرارداد بسته بود تا کالاهایی را از مکزیک به آرژانتین منتقل کند. این شرکت هواپیمایی از هواپیمایی استفاده میکرد که تحت بهرهبرداری ماهانایر ایران بود؛ شرکتی که طبق قوانین آمریکا بهدلیل ارتباط با تروریسم و فعالیتهای مرتبط با اشاعه تسلیحات کشتارجمعی تحریم شده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ۱۱ شهریور تلاش کرد تا پیامدهای آغاز روند فعال شدن مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران را ناچیز جلوه دهد.
او گفت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی نسبت به تحریمهای فعلی علیه تهران «گستردگی و نهاد ناظر و ضامن ندارد» و «بسیار کماثرتر» از تحریمهای آمریکاست.
