چرا حزب اصلی مخالف ترکیه با سرکوب قانونی مواجه شده است؟
دادگاهی در آنکارا دوشنبه ۲۴ شهریور درباره ابطال کنگره سال ۲۰۲۳ حزب جمهوریخواه خلق ترکیه، بزرگترین حزب مخالف این کشور، تصمیم خواهد گرفت که این تصمیم میتواند ساختار این حزب را دگرگون کند.
دادگاهی در آنکارا دوشنبه ۲۴ شهریور درباره ابطال کنگره سال ۲۰۲۳ حزب جمهوریخواه خلق ترکیه، بزرگترین حزب مخالف این کشور، تصمیم خواهد گرفت که این تصمیم میتواند ساختار این حزب را دگرگون کند.
بر اساس گزارش جمعه ۲۱ شهریور خبرگزاری رویترز، این تصمیم در راستای بررسی ادعاهای تقلب در رایگیری و بینظمیهای رویهای در کنگره سال ۲۰۲۳ حزب جمهوریخواه خلق اتخاذ خواهد شد.
در آن کنگره، اوزگور اوزل، جایگزین کمال قلیچدار اوغلو به عنوان رهبر حزب شد.
این تصمیم میتواند ساختار اصلیترین حزب اپوزیسیون ترکیه را تغییر دهد و بر بازارهای مالی و زمانبندی انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۸ ترکیه تاثیر بگذارد.
سرکوب گسترده
این پرونده قضایی بخشی از سرکوب گسترده یکساله علیه حزب جمهوریخواه خلق بر اساس «اتهامات فساد» است.
این حزب که از سوی مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار سکولار ترکیه مدرن تاسیس شد، این اتهامات را سیاسی و هدفمند خوانده است.
دولت ترکیه با تاکید بر استقلال قوه قضاییه، انگیزه سیاسی پشت این تحقیقات را رد میکند.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، این شبکه را به «اختاپوسی» تشبیه کرده که «بازوهایش به سایر نقاط ترکیه و خارج از آن» کشیده شده است.
طی تحقیقات دستگاه قضایی ترکیه، بیش از ۵۰۰ نفر از جمله ۱۶ شهردار در استانبول و سایر شهرداریهای تحت کنترل حزب جمهوریخواه خلق در یک سال گذشته بازداشت شدهاند. این حزب اتهامات فساد را رد کرده و آن را تلاشی برای حذف جایگزین دمکراتیک برای ترکیه خوانده است.
اکرم اماماوغلو در کانون توجه
اکرم اماماوغلو، شهردار سابق استانبول، از سوی حزب جمهوریخواه خلق و اصلیترین رقیب سیاسی اردوغان، در کانون توجه قرار دارد. زندانی شدن او در ماه مارس به اتهام فساد، بزرگترین اعتراضات بیش از یک دهه اخیر ترکیه و کاهش شدید ارزش لیر را به همراه داشت.
اکنون کل ساختار حزب جمهوریخواه خلق در تیررس قرار گرفته است. رییس شاخه استانبول این حزب اوایل این ماه پس از آن که دادگاه اعلام کرد رای نمایندگان در کنگره استانی اکتبر ۲۰۲۳ تحت تاثیر پرداخت پول بوده، از سمت خود برکنار شد.
دادگاه، گورسل تکین، معاون سابق رییس کل حزب جمهوریخواه خلق را بهعنوان رییس موقت استانی منصوب کرد.
حزب جمهوریخواه خلق در واکنش به این اقدام، تکین را از عضویت حزب اخراج و از ملاقات با او خودداری کرد.
احتمالات پیشرو
دادگاه مدنی آنکارا میتواند کنگره عمومی نوامبر ۲۰۲۳ حزب جمهوریخواه خلق را باطل اعلام کند و متولیان دولتی یا قلیچدار اوغلو را برای اداره موقت حزب قبل از رایگیری مجدد، منصوب کند.
همچنین ممکن است دادگاه پرونده را رد کند یا تصمیمگیری را برای بررسی بیشتر به تعویق بیندازد.
حزب جمهوریخواه خلق نیز برای ۳۰ شهریور کنگره فوقالعادهای را برنامهریزی کرده است.
حملات قضایی یک سال اخیر تاکنون نتوانسته محبوبیت این حزب را کاهش دهد و در نظرسنجیهای اخیر، همچنان در کنار حزب عدالت و توسعه، حزب حاکم، قرار دارد.
دور بعدی انتخابات ریاستجمهوری ترکیه برای سال ۲۰۲۸ در نظر گرفته شده اما اگر اردوغان بخواهد دوباره کاندیدا شود، مجبور است انتخابات را زودتر برگزار کند که چنین تصمیمی نیازمند کسب رای اکثریت نمایندگان مجلس ترکیه خواهد بود.
یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا جمعه ۲۱ شهریور در مصاحبه با شبکه خبری العربیه گفت ایالات متحده در انتظار روشن شدن جزییات توافق تهران و آژانس است.
او افزود: «ضروری است توافقی به دست آید که در چارچوب آن، ایران از جاهطلبی برای ساخت سلاح هستهای دست بکشد و غنیسازی را متوقف کند. اقدامی که به سود مردم ایران، منطقه و جهان خواهد بود.»
او تاکید کرد: «اگر این هدف محقق نشود، ایالات متحده به پاسخگو کردن ایران بابت اقداماتش ادامه خواهد داد.»
در گزارش العربیه به نام این مقام آمریکایی اشاره نشده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ شهریور در قاهره بر سر سازوکاری تازه برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
گروسی در همین رابطه گفت این توافق درباره «راهکارهای عملی برای ازسرگیری بازرسیها در ایران» است و رویههای بازرسی از تاسیسات اتمی هدف قرار گرفته جمهوری اسلامی را تشریح میکند.
در روایتی متناقض، عراقچی ۱۹ شهریور اعلام کرد در چارچوب این توافق، «هیچ دسترسیای به بازرسان آژانس داده نمیشود؛ مگر در مورد نیروگاه بوشهر».
از تهران گامهای عملی میخواهیم نه تحرکات نمایشی
مقام وزارت خارجه ایالات متحده در ادامه مصاحبه خود با العربیه تاکید کرد آنچه از تهران در مورد پرونده هستهای انتظار میرود، «اقدامهای عملی و ملموس» است، نه «تحرکات نمایشی».
العربیه در همین رابطه گزارش داد اگرچه در ابتدا تصور میشد با توافق اخیر در قاهره، پرونده هستهای ایران در مسیر حلوفصل قرار گرفته، اما این توافق بسیاری از مسائل را میان تهران و آژانس بلاتکلیف گذاشته و واشینگتن نیز از نتیجه به دستآمده رضایت ندارد.
العربیه با اشاره به اظهارات این مقام آمریکایی و مواضع اخیر دولت دونالد ترامپ گزارش داد هفتههای آینده نقشی تعیینکننده در مسیر روابط جمهوری اسلامی و غرب خواهند داشت.
بر اساس این گزارش، این دوره یا به توافقی جدید میان تهران و قدرتهای غربی ختم میشود، یا سرآغاز مرحلهای از فشارهای شدید اقتصادی علیه ایران خواهد بود. مرحلهای که طی آن آمریکا با حمایت اروپا از تحریمهای گسترده برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی استفاده خواهد کرد.
اتحادیه اروپا و آمریکا ۱۹ شهریور در نشست شورای حکام آژانس در وین هشدار دادند تهران باید فورا همکاری با این نهاد را از سر بگیرد.
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی خبر دادند.
بدین ترتیب، جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
اداره ملی سایبری اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد این بازیگران ایمیلی دریافت کردهاند که ظاهرا به فرآیند انتخاب بازیگر برای فیلمی از یک کارگردان مشهور مرتبط بوده است.
در این ایمیل از بازیگران خواسته شده بود علاوه بر ارسال ویدیوی تست بازیگری، مدارکی مانند کارت شناسایی، گذرنامه و نشانی محل سکونت خود را نیز ارائه دهند.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، دهها بازیگر پس از ارسال این مدارک برای فرستندگان ایمیل، پیامهای تهدیدآمیزی دریافت کردند که این عملیات را به جمهوری اسلامی نسبت میداد.
اداره ملی سایبری اسرائیل به بازیگرانی که قربانی این حمله سایبری شدهاند، توصیه کرد اسناد هویتی خود را تعویض کنند و این رخداد را به مراجع دولتی گزارش دهند.
جمهوری اسلامی طی سالهای اخیر کوشیده است با بهکارگیری روشهای مختلف، در داخل اسرائیل شبکههای جاسوسی به وجود آورد و به اطلاعات طبقهبندیشده و حساس این کشور دسترسی پیدا کند.
شرکت امنیت سایبری اسرائیلی «دریم» ۱۳ شهریور گزارش داد گروه «عدالت میهنی»، وابسته به وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، با استفاده از بیش از ۱۰۰ حساب ایمیل هکشده، کارزار فیشینگی علیه سفارتها، وزارتخانهها و سازمانهای بینالمللی در شش قاره جهان اجرا کرده است.
مقامهای اسرائیلی ۲۷ مرداد اعلام کردند ماموران امنیتی حکومت ایران دهها شهروند این کشور را از طریق تماس و ارتباطات اینترنتی برای خرابکاری و جاسوسی جذب کردهاند.
۲۳ مرداد، کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داد عوامل جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه گوشی تلفن همراه آیلت شاکد، وزیر دادگستری پیشین اسرائیل را هک کردند.
روزنامه فایننشالتایمز ۱۹ مرداد نوشت حملات سایبری حکومت ایران به اسرائیل پس از جنگ ۱۲ روزه همچنان ادامه دارد و مقامهای اسرائیلی انبوهی از پیامکهای مشکوک حاوی لینکهای مخرب دریافت کردهاند.
هکرهای وابسته به سپاه پاسداران پیش از این روزنامهنگاران و چهرههای دانشگاهی اسرائیلی را هدف حملات خود قرار داده بودند.
همچنین برخی گزارشها حاکی از آن است که جمهوری اسلامی با نفوذ به دوربینهای مداربسته خصوصی در اسرائیل، از این تجهیزات برای دستیابی به اطلاعات لحظهای درباره تحرکات در این کشور استفاده میکند.
بر اساس این بیانیه که جمعه ۲۱ شهریور منتشر شد، اعضای «هستههای تروریستی» که در ماههای اخیر دستگیر شدهاند، از سوی واحد ۸۴۰ نیروی قدس، ماموریت داشتند حملاتی علیه اسرائیل انجام دهند.
در جریان عملیات ارتش اسرائیل در ماههای مارس و آوریل، دو نفر به نامهای زیدان الطویل و محمد القریان در سوریه بازداشت شدند.
ارتش اسرائیل افزود طی هفتههای اخیر، اعضای چند گروه دیگر نیز که تحت هدایت دو شهروند لبنانی به نامهای قاسم صلاحالحسینی و محمد شعیب فعالیت میکردند، بازداشت شدند.
به گفته مقامهای اسرائیلی، این دو عامل وابسته به سپاه پاسداران که نقش مهمی در قاچاق سلاح از ایران به کرانه باختری رود اردن، لبنان و سوریه ایفا میکردند، ماه گذشته در حمله هوایی اسرائیل به لبنان کشته شدند.
این نخستین بار نیست که اسرائیل از بازداشت عوامل مسلح وابسته به جمهوری اسلامی در سوریه خبر میدهد.
ارتش اسرائیل ۱۶ تیر اعلام کرد تیمی عملیاتی از نیروی قدس سپاه پاسداران را در جنوب سوریه دستگیر کرده است.
اورشلیم پست، ۲۲ تیر در گزارشی اختصاصی فاش کرد نیروهای ارتش اسرائیل در ماه ژوئن طی عملیاتی بیسابقه، تا عمق ۱۰ کیلومتری خاک سوریه نفوذ کردند تا شماری از نیروهای سپاه قدس را که به این کشور اعزام شده بودند، بازداشت کنند.
جذب افراد از طریق تطمیع مالی
ارتش اسرائیل ۲۱ شهریور در ادامه بیانیه خود اعلام کرد بازجوییها نشان میدهد شماری از بازداشتشدگان در جنوب سوریه حتی از هویت واقعی عواملی که آنها را هدایت میکردند، اطلاعی نداشتند.
در این بیانیه آمده است: «جذب آنها برای همکاری با یگان ۸۴۰ در بسیاری موارد بدون افشای اهداف واقعی این یگان و عمدتا از طریق تطمیع مالی انجام شده است.»
ارتش اسرائیل واحد ۸۴۰ نیروی قدس را مسئول «هدایت و پشتیبانی عملیات علیه اسرائیلیها و یهودیان در داخل و خارج از اسرائیل» معرفی کرد و افزود اقدامات اخیر این کشور در جنوب سوریه، بخشی از کارزار مستمری است که علیه این یگان اجرا میشود.
این کارزار شامل اقداماتی از جمله «خنثیسازی قاچاق تسلیحات ایرانی» و «حمله به پایگاههای ارتش سوریه» است که به گفته ارتش اسرائیل، محل فعالیت یگان ۸۴۰ سپاه پاسداران بودند.
ارتش اسرائیل در پایان بیانیه خود تاکید کرد در کنار سازمان امنیت داخلی (شاباک)، به فعالیتهای خود علیه نیروی قدس و گروههای وابسته به جمهوری اسلامی ادامه خواهد داد.
سوریه در دوران حکومت بشار اسد یکی از مهمترین متحدان جمهوری اسلامی در منطقه به شمار میرفت و تهران از خاک این کشور به منظور ارسال محمولههای تسلیحاتی برای حزبالله استفاده میکرد.
با این حال، پس از سقوط حکومت اسد در آذرماه سال گذشته، نفوذ نظامی و تسلیحاتی حکومت ایران در سوریه بهطور چشمگیری کاهش یافت.
احمد الشرع، رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه، ۳۰ آذر ۱۴۰۳ گفت مخالفان با ساقط کردن اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
بر اساس این آمار که جمعه ۲۱ شهریور منتشر شد، در میان قربانیان درگیریهای نپال دستکم ۲۱ معترض دیده میشوند. اکثر این افراد در جریان سرکوب اعتراضات ۱۷ شهریور کشته شدند.
سه نیروی پلیس نیز جان خود را در درگیریهای اخیر از دست دادند.
سخنگوی پلیس نپال خبر داد حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ زندانی در جریان ناآرامیها از چندین زندان در سراسر کشور گریختند که از این تعداد ۱۲ هزار و ۵۳۳ نفر همچنان متواری هستند.
بخشی از کشتهشدگان را زندانیانی تشکیل میدهند که در جریان فرار یا پس از آن در درگیری با نیروهای امنیتی نپال جان باختند.
گزارشها حاکی از آن است شماری از زندانیان کوشیدهاند با عبور از مرز وسیع و نفوذپذیر نپال به هند، خود را به این کشور برسانند که دهها تن از آنان به دست نیروهای مرزی هند دستگیر شدهاند.
نپال در روزهای اخیر شاهد موجی از تظاهرات گسترده بوده است. اعتراضاتی که در واکنش به تصمیم دولت برای محدودسازی دسترسی به شبکههای اجتماعی، فساد سیاستمداران و ضعف در حکمرانی شکل گرفتند.
معترضان ۱۸ شهریور ساختمان پارلمان نپال را به آتش کشیدند و با اوجگیری ناآرامیها، کیپی شارما اولی، نخستوزیر این کشور، از مقام خود کنارهگیری کرد.
از آن زمان، ارتش نپال حکومت نظامی اعلام کرده و اداره امور و کنترل خیابانها را به دست گرفته است.
خبرگزاری فرانسه ۲۱ شهریور گزارش داد گفتوگوها میان رییسجمهوری نپال، نمایندگان معترضان، فرماندهان ارتش و چهرههای مطرح برای تشکیل دولت موقت همچنان ادامه دارد.
سوشیلا کارکی، رییس پیشین دادگاه عالی نپال، بهعنوان گزینه اصلی نخستوزیری موقت محسوب میشود و شماری از رهبران معترضان نام او را برای این سمت پیشنهاد کردهاند.
کارکی نخستین زن در تاریخ نپال است که در سال ۲۰۱۶ به ریاست دادگاه عالی این کشور منصوب شد.
ارتش نپال ۲۱ شهریور اعلام کرد بیش از ۱۰۰ قبضه سلاحی را که در جریان ناآرامیهای اخیر به غارت رفته بود، پس گرفته است.
پیشتر گزارشهایی از حضور برخی معترضان با سلاحهای خودکار در تظاهرات منتشر شده بود.
موج اعتراضات اخیر در نپال به نمادی از خشم جوانان، بهویژه نسل زد، علیه فساد ساختاری و سبک زندگی اشرافی نخبگان سیاسی تبدیل شده است. خشم فروخفتهای که با حمله به ساختمانهای دولتی و هتلهای لوکس مورد استفاده مقامها، به نمایش گذاشته شد.
نیروی دریایی چین جمعه ۲۱ شهریور در بیانیهای اعلام کرد این سفر با هدف انجام تحقیقات علمی و ماموریتهای آموزشی صورت گرفته است.
فوجیان که نخستینبار در سال ۲۰۲۲ رونمایی شد، سومین ناو هواپیمابر چین به شمار میرود و از سال گذشته وارد مرحله آزمایشهای دریایی شده اما هنوز بهطور رسمی به خدمت ارتش درنیامده است.
نیروی دریایی چین افزود آزمایش و تمرین اخیر ناو هواپیمابر فوجیان بخشی از «روند عادی ساخت» این شناور است و «هدف مشخصی را نشانه نمیگیرد».
این اقدام همزمان با برگزاری رزمایش دو هفتهای تفنگداران دریایی آمریکا و نیروهای ژاپن در جزیره اوکیناوا انجام میشود. رزمایشی که با استفاده از سامانه موشکی «تایفون» و دیگر تسلیحات پیشرفته ضدکشتی، تا سوم مهر ادامه خواهد داشت.
شامگاه پنجشنبه ۲۰ شهریور، وزارت دفاع ژاپن اعلام کرد ناو فوجیان وارد دریای چین شرقی شده و همراه با دو ناوشکن موشکانداز چینی به سمت جنوب غرب و در جهت تایوان در حال حرکت است.
چین تایوان را بخشی از قلمروی خود میداند و بارها تهدید کرده در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد.
تایوان در تیرماه رزمایش ۱۰ روزهای را با هدف افزایش آمادگی در برابر حمله احتمالی چین برگزار کرد.
تایوان: تحرکات چین را رصد میکنیم
وزارت دفاع تایوان ۲۱ شهریور اعلام کرد با استفاده از سامانههای مشترک اطلاعاتی و نظارتی، تحرکات ناو فوجیان را رصد کرده و اقدامات لازم را صورت داده است.
یک مقام ارشد امنیتی تایوان در همین رابطه به خبرگزاری رویترز گفت ناو فوجیان که نامش برگرفته از استانی در چین در مقابل جزیره تایوان است، احتمالا راهی دریای چین جنوبی شده تا برای مراسم الحاق رسمی به ناوگان آماده شود.
وزارت دفاع چین تاکنون درباره این تحولات اظهار نظر نکرده است.
چین در پنج سال گذشته حضور نظامی خود را در اطراف تایوان تقویت کرده و با برگزاری مانورهای نظامی کوشیده است ادعای حاکمیت خود را بر این جزیره به نمایش بگذارد.
در سوی دیگر، دولت تایوان حاکمیت پکن را رد میکند و میگوید تنها مردم این جزیره میتوانند درباره آینده خود تصمیم بگیرند.
چین تنگه تایوان را آبهای سرزمینی خود میداند، در حالی که تایوان، آمریکا و بسیاری از متحدانشان آن را آبراهی بینالمللی تلقی میکنند.
دریای چین جنوبی نیز به یکی از کانونهای اصلی حضور فزاینده نظامی چین تبدیل شده است.
پکن مدعی مالکیت بر بخش اعظم این دریاست اما کشورهایی مانند فیلیپین و ویتنام با این ادعا مخالفت میکنند.
چه چیزی ناو هواپیمابر فوجیان را از دو ناو دیگر چین متمایز میکند؟
ناو فوجیان که بهطور کامل در داخل چین طراحی و ساخته شده، از نظر ابعاد و سطح فناوری نسبت به ناو «شاندونگ» که در سال ۲۰۱۹ به خدمت ناوگان دریایی چین درآمد و ناو «لیائونینگ» که در سال ۱۹۹۸ بهصورت دستدوم از اوکراین خریداری شد، پیشرفتهتر است.
رویترز نوشت این ناو با عرشه صاف و سامانه پرتاب الکترومغناطیسی هواپیما طراحی شده و قادر خواهد بود شمار و انواع بیشتری از هواپیماها، از جمله هواپیماهای «هشدار زودهنگام» و در آینده، جنگندههای رادارگریز را میزبانی کند.
چییه چونگ، پژوهشگر انجمن «آیندهپژوهی استراتژیک» مستقر در تایپه، گفت با الحاق ناو فوجیان به ناوگان چین، پکن میتواند سه گروه ضربت ناو هواپیمابر را در موقعیتهای تاکتیکی مختلف در غرب اقیانوس آرام مستقر کند.
