سازمان غیردولتی عفو بینالملل با انتشار نامهای نسبت به خطر جدی اجرای حکم اعدام دستکم ۱۵ زندانی در ارتباط با اعتراضات سراسری در ایران هشدار داد. به نوشته عفو بینالملل، هشت تن از این افراد در رابطه با خیزش «زن، زندگی، آزادی» بازداشت و به اعدام محکوم شدهاند.
این نهاد حقوق بشری بینالمللی در نامهای که خطاب به غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی نوشته و روز سوم خرداد منتشر کرده، از فاضل بهرامیان، مهران بهرامیان، محمود مهرابی، محمد خضرنژاد، منوچهر مهماننواز، مجاهد کورکور، رضا رسایی و توماج صالحی، بهعنوان کسانی که در رابطه با خیزش «زن، زندگی، آزادی» به اعدام محکوم شدهاند، نام برده است.
عفو بینالملل با اشاره به اینکه اتهامات این افراد «محاربه، افساد فیالارض و بغی» عنوان شده در نامه خود تاکید کرده که آنها پس از محاکمههای بهشدت ناعادلانه به اعدام محکوم شدهاند.
در این نامه با اشاره به اینکه این ۱۵ زندانی، تحت شکنجه و دیگر بدرفتاریها از طریق ضربوشتم، شوک الکتریکی و خشونت جنسی قرار گرفتهاند، تاکید شده که نگرانیها از اعدامهای مرتبط با اعتراضات در حال افزایش است.
سازمان عفو بینالملل روز چهارشنبه پنجم اردیبهشت در گزارش سال ۲۰۲۳ خود درباره ایران نوشت جمهوری اسلامی همچنان از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی مخالفان، معترضان و اقلیتهای قومی استفاده میکند.
پیشتر و در روز ۱۶ فروردین، این سازمان از اعدام ۸۵۳ نفر در ایران در سال ۲۰۲۳ خبر داد و آن را در هشت سال گذشته بیسابقه دانست.
سعید شیرازی، ابوالفضل مهریحسینحاجیلو، دیگر زندانیانی هستند که عفو بینالملل در نامه روز سوم خرداد خود درباره وضعیت آنها ابراز نگرانی کرده و نوشته دستکم پنج نفر دیگر نیز در جریان اعتراضات سراسری بازداشت و در معرض صدور حکم اعدام قرار دارند.
عفو بینالملل همچنین از اژهای خواسته فورا تمامی احکام اعدام مرتبط به اعتراضات سراسری در ایران را لغو کند و پروندههای این افراد را مطابق با استاندارهای دادرسی بینالمللی و بدون توسل به مجازات اعدام بازبینی کند.
این سازمان حقوق بشری در بخش پایانی نامه خود از رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی خواسته از بازداشتشدگان در برابر شکنجههای بیشتر و دیگر بدرفتاریها محافظت کند و فورا با هدف لغو مجازات اعدام در ایران یک تعلیق رسمی برای اعدامها اعلام کند.
از زمان آغاز اعتراضات سراسری «زن، زندگی، آزادی» در شهریور ۱۴۰۱، سرکوب فعالان مدنی، سیاسی و معترضان از سوی حکومت شدت گرفته و همچنان ادامه دارد.
این اعتراضات به یک خیزش سراسری در ایران تبدیل شد و جمهوری اسلامی تاکنون دستکم ۹ معترض از جمله محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، محمد حسینی، محمدمهدی کرمی، مجید کاظمی، سعید یعقوبی، صالح میرهاشمی، میلاد زهرهوند و محمد قبادلو را در ارتباط با آن اعدام کرده است.
این دیدار در حاشیه مراسم تشییع جنازه ابراهیم رئیسی در تهران صورت گرفته است.
رئیسی و هیات همراهش روز ۳۰ اردیبهشت در سانحه سقوط بالگرد در آذربایجان شرقی جان خود را از دست دادند و تشییع جنازه آنها در تهران روز دوم خرداد انجام گرفت.
خبرگزاری ایسنا نوشت «سران گروههای مقاومت» در حاشیه این مراسم با فرماندهان ارشد سپاه دیدار کردند. به گزارش ایسنا، اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس، نعیم قاسم، معاون دبیرکل حزبالله لبنان، و محمد عبدالسلام، سخنگوی حوثیهای یمن در این دیدار حاضر بودند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران هم از شرکت نمایندگانی از جهاد اسلامی فلسطین، جبهه مردمی برای آزادی فلسطین و «گروههای مقاومت عراق» در این جلسه خبر داد.
«جبهه مقاومت» عنوانی است که مقامهای جمهوری اسلامی برای گروههای شبهنظامی مورد حمایت تهران در خاورمیانه، نظیر حماس، حزبالله، حشدالشعبی و حوثیهای یمن استفاده میکنند.
ایسنا نوشت: «در این جلسه، آخرین وضعیت سیاسی، اجتماعی و نظامی غزه و عملیات طوفان الاقصی و نقش جبهه مقاومت بحث و بررسی و بر استمرار جهاد و مبارزه تا پیروزی کامل مقاومت فلسطین در غزه با مشارکت همه گروهها و جبهههای مقاومت در منطقه تاکید شد.»
حماس و حامیانش تهاجم مرگبار هفتم اکتبر به جنوب اسرائیل را «طوفان الاقصی» نامگذاری کردهاند.
شبهنظامیان حماس در این حمله حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۴۰ نفر را به گروگان گرفتند که از این تعداد تاکنون ۱۱۲ نفر آزاد شدهاند.
اسرائیل نیز در پاسخ عملیات گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که به گفته وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۳۵ هزار و ۸۰۰ کشته و ۸۰ هزار مجروح بر جای گذاشته است.
خبر دیدار رهبران گروههای نیابتی جمهوری اسلامی و فرماندهان ارشد سپاه در رسانههای وابسته به این گروهها از جمله المنار، المیادین و مرکز اطلاعرسانی حوثیهای یمن نیز پوشش داده شده است.
از زمان آغاز مناقشه کنونی خاورمیانه، گروههای شبهنظامی مورد حمایت حکومت ایران بارها به اهداف اسرائیل و آمریکا در منطقه حمله کردهاند.
در روزهای اخیر آتشباری متقابل در مرز لبنان و اسرائیل شدت گرفته است.
اسرائیل روز پنجشنبه سوم خرداد در حملهای هوایی به جنوب لبنان، یک فرمانده ارشد حزبالله را با نام محمد علی ناصر فران از پا درآورد.
اسرائیل فران را یکی از اعضای «برجسته» حزبالله معرفی کرد که در ساخت و تهیه سلاح برای این گروه نقش داشت.
در پی این حمله، حزبالله نیز با دهها راکت شمال اسرائیل را هدف قرار داد.
حوثیهای یمن نیز در ماههای گذشته، با حمله به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن، امنیت دریانوردی را در منطقه به خطر انداختهاند.
سازمان دریانوردی بریتانیا ساعتی پیش از وقوع حادثه برای یک کشتی در نزدیکی جنوب بندر حدیده یمن واقع در حاشیه دریای سرخ خبر داد.
پنجشنبه هفته آینده، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳، ثبت نام نامزدهای انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری آغاز خواهد شد. این چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری برای انتخاب نهمین رییس جمهوری در نظام جمهوری اسلامی است. آنطور که وزارت کشور اعلام کرده، شورای نگهبان صلاحیت نامزدها را از ۱۵ تا ۲۱ خرداد بررسی خواهد کرد. فهرست نامزدهای تایید شده توسط شورای نگهبان روز ۲۲ خرداد اعلام خواهد شد و در نهایت روز جمعه هشتم تیرماه ۱۴۰۳ انتخابات در سراسر کشور برگزار خواهد شد. در صورتی که انتخابات به مرحله دوم کشیده شود، دور دوم روز ۱۵ تیرماه ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد.
سناریوهای انتخاباتی
برخی رسانهها با اشاره به دورههای گذشته انتخابات به گمانهزنی درباره کم و کیف انتخابات پیش از موعد هشتم تیر پرداختند. بر اساس این تحلیلها انتخابات پیش رو یا مثل انتخابات ۱۴۰۰ خواهد بود که به نوشته این رسانهها، شورای نگهبان با قلع و قمع رقبای رئیسی، مسیر پیروزی او را به بهای کاهش نرخ مشارکت هموار کرد. یا مثل انتخابات ۱۳۹۲ و ۱۳۹۶، با چراغ سبز به نامزدهای طیف اصلاحطلب و اعتدالگرا، نرخ مشارکت بالا خواهد رفت. هرچند هفتهنامه امید جوان، نزدیک به جریان اصلاحطلبی مدعی شده براساس شنیدهها، قرار نیست انتخابات پیش رو رقابتی باشد.
تفاوت انتخابات ۱۴۰۳ با ۱۴۰۰
جمعیتی که به حسن روحانی در انتخابات ۱۳۹۲ رای دادند، و در انتخابات ۱۳۹۶ هم به واسطه تصویب برجام و حمایت همه طیفهای اصلاحات، از جمله حمایت میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی، دوباره به روحانی رای دادند، از شرایط موجود سال ۱۴۰۰ رضایت نداشتند.
به خصوص بعد از وقایع آبان خونین ۱۳۹۸ و افزایش قیمت ناگهانی بنزین، افزایش نرخ دلار و تورم، از دست رفتن دارایی بسیاری از سرمایهگذاران تازهکار در بازار بورس و سایر فعالیتهای اقتصادی پایگاه رای اصلاحطلبان شدیدا متزلزل شد.
روحانی نامزد جریان اصلاحطلب در انتخابات سال ۱۳۹۶ حدود ۲۴ میلیون رای داشت، اما ناصر همتی، نامزد جریان اصلاحطلب در انتخابات ۱۴۰۰ تنها حدود دو و نیم میلیون رای گرفت.
جناح رقیب یعنی اصولگرایان هم با تمرکز روی کلیدواژه «عاملان وضع موجود» هرچند تنها با ۱۸ میلیون رای، در نهایت توانستند کاخ ریاستجمهوری را تسخیر کنند.
با این حال سه سال از آن انتخابات گذشته. در بهار سال ۱۴۰۰، قیمت دلار در محدوده ۲۵ هزار تومان بود و حالا نرخ دلار به ۵۷ هزار تومان رسیده و رکورد ۷۰ هزار تومان را هم ثبت کرده است. نرخ تورم رکورد ۸۰ ساله را زده و علاوه بر این سایه حمله نظامی به کشور، اعتراضات سال ۱۴۰۱، اصرار دولت به افزایش درآمد مالیاتی، بالا بردن سن بازنشستگی و موارد مشابه همه در همین سه سال اتفاق افتاده است.
بنابراین اصلاحطلبان در صورت دریافت اجازه حضور در این انتخابات، شاید بتوانند پایگاه رای خود را بهبود ببخشند.
خاتمی: وقتی شما نامزد مطلوب خود را ندارید طبعا زمینهای برای شرکت نمیبینید
وبسایتهای نزدیک به اصلاحطلبان جزئیات یک جلسه با حضور سیدمحمد خاتمی را با تاکید بر این موضوع که جلسه پیش از کشته شدن رئیسی برگزار شده بود، منتشر کردند. در این جلسه خاتمی با اشاره به سخنان علی خامنهای گفته: «رهبری در باب انتخابات گفتند که همه جریانها باید نامزد خود را داشته باشند… ولی وقتی شما نامزد مطلوب خود را ندارید طبعا زمینهای هم برای شرکت نمیبینید.»
انتشار این سخنان حالا، بعد از مرگ رئیسی و انتشار فایل صوتی خاتمی نشان میدهد خود اصلاحطلبان هم امید چندانی ندارند که بتوانند جواز حضور در انتخابات پیش رو را کسب کنند.
نامزدهای احتمالی اصلاحطلب
با فرض امکان حضور اصلاحطلبان، گمانهزنیهایی که تاکنون انجام شده نامزدهای جریان اصلاحطلبی و اعتدالگرا را چهرههایی مثل علیاکبر صالحی، محمدباقر نوبخت، عبدالناصر همتی، مجید انصاری، علی لاریجانی، اسحاق جهانگیری و مسعود پزشکیان معرفی میکنند.
محمدجواد آذری جهرمی هم میتواند نامزد جوان این جریان باشد. او بر اساس ابلاغیه شرط سنی شورای نگهبان نتوانسته بود در انتخابات سال ۱۴۰۰ شرکت کند. اما این نامزد متولد سال ۱۳۶۰، حالا ۴۳ ساله است و میتواند وارد گود انتخابات شود.
از بین اشخاصی که نامشان در بین نامزدهای بالقوه اصلاحطلب-اعتدالگرا مطرح است، تنها اسحاق جهانگیری و عبدالناصر همتی در انتخابات اخیر ریاست جمهوری تایید صلاحیت شدند.
نامزدهای احتمالی اصولگرایان
جنگ در جریان اصولگرایان واقعیتر است. آنها مثل اصلاحطلبان از سمت حاکمیت منزوی نشدهاند و هنوز عرق رقابت در کم رونقترین انتخابات تاریخ جمهوری اسلامی را خشک نکردهاند.
سه جریان عمده بین اصولگرایان با هم در حال رقابت هستند. یکی جریانی که از محمدباقر قالیباف حمایت میکند؛ یعنی چهرههایی مثل غلامعلی حداد عادل، محسن رضایی، صادق محصولی و مرتضی آقاتهرانی. این جریان از سوی پایداری و شانا (شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی) حمایت میشود.
جریان نوپا و جدید دیگر با حمایت پشت پرده سعید محمد، مصاف است. موسسهای به مدیریت علیاکبر رائفیپور که با لیست خود پدیده انتخابات اخیر مجلس هم شدند.
این جریان شمشیر را برای قالیباف از رو بسته و دو طرف علیه هم افشاگریهایی هم کردهاند. در آخرین نمونه، جریان مصاف، تلاش فرزند قالیباف برای تابعیت کانادایی را پیش کشید و جریان حامی قالیباف هم حسابهای بانکی موسسه مصاف و برادر رائفیپور را افشا کرد.
در بین نامزدهای احتمالی جریان اصولگرایی از چهرههایی مثل محمد مخبر، محمد باقر قالیباف، محمود احمدی نژاد، سعید جلیلی، حسین دهقان، غلامعلی حداد عادل، علیرضا زاکانی و پرویز فتاح نام برده میشود.
در میان این اسامی سعید جلیلی، غلامعلی حداد عادل، علیرضا زاکانی و محمدباقر قالیباف، قبلا بختشان را در انتخابات ریاست جمهوری آزمودهاند. هرچند شاید قالیباف به دلیل متزلزل شدن ریاستش در مجلس مایل باشد وارد این دور شود، اما سطح درگیریاش با سایر جریانهای اصولگرا احتمالا برایش دردسرساز شود و چند افشاگری دیگر علیهش منتشر شود.
محمود احمدینژاد قبلا رییسجمهوری بوده و حالا مغضوب است. علاوه بر اینکه طبق سنتی نانوشته روسای جمهوری پیشین معمولا شانس ریاست جمهوری مجدد را ندارند، هزینه محمود احمدینژاد، به خصوص در دور دوم ریاست جمهوریاش برای جمهوری اسلامی کم نبوده که حالا بخواهد دوباره شانس ریاست جمهوری را پیدا کند.
محمد مخبر هم با وجود نفوذی که در جمهوری اسلامی دارد، به دلیل دوران همهگیری کرونا چهره چندان خوشنامی نیست.
اما یک نام در این بین متفاوت است؛ پرویز فتاح.
پرویز فتاح، هم مثل مخبر رییس مراکز مهم اقتصادی زیرمجموعه علی خامنهای یعنی بنیاد مستضعفان و ستاد اجرایی بوده، هم مثل او متهم به فساد مالی خود یا اطرافیانش نیست.
سپاهی هم بوده؛ بنابراین میتواند مورد اعتماد سپاه هم باشد. زمانی که در دولت محمود احمدینژاد وزیر نیرو بود، و حتی بعد از وزارتش، قرارگاه خاتم سپاه همکاریهای خوبی با او در وزارت نیرو داشت.
از طرفی، او از سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۸، رییس کمیته امداد بوده و در دوره ریاستش در کمیته امداد سعی کرد روابط خوبی با مددجویان کمیته امداد -ولو نمایشی- برقرار کند. کمیته امدادی که همین حالا پنج میلیون و ۲۳۰ هزار و ۶۳۹ نفر مددجو در سراسر کشور دارد.