تعداد زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات که پس از آزادی به بیماریهای خودایمنی مبتلا میشوند رو به افزایش است. در جدیدترین نمونه، بهار خنیابپور از ابتلای خود به بیماری پسوریازیس پس از آزادی از زندان خبر داد.
زینب (بهار) خنیابپور، شهروند ساکن بهبهان، در استوری اینستاگرام خود خبر داد پس از آزادی از زندان سپیدار اهواز به بیماری خودایمنی مبتلا شده است.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که خنیابپور پس از آزادی متوجه بروز لکههایی کوچک روی پوست خود میشود و بعد از چند ماه، با افزایش لکهها و مراجعه به پزشک، ابتلای او به بیماری خودایمنی پسوریازیس مشخص و تایید میشود.
یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت یک روز پس از انتقال خنیابپور به زندان سپیدار اهواز، درمانگاه زندان او را فراخوانده و برایش قرصهایی تجویز میکند.
در پاسخ به سوال این زندانی سیاسی درباره قرصها، بهداری به او میگوید که «برای جلوگیری از حساسیت و آلرژی» است.
حدود یک هفته قبل، ساسان چمنآرا، از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۱ و مطهره گونهای، فعال سابق دانشجویی نیز از ابتلای خود به نوعی بیماری خودایمنی و اماس خفیف خبر دادند.
انتشار خبر بیماری این دو نفر، موضوع بیماریها و مرگهای مشکوک برخی زندانیان سیاسی را مجددا به بحث روز تبدیل کرد.
سینا یوسفی، وکیل دادگستری، همان زمان از این سلسله رویدادها با عنوان «ترور بیولوژیک معترضین» یاد کرد و مرگ مشکوک مریم آروین که داوطلبانه و رایگان وکالت معترضان را بر عهده داشت، به همین دلیل دانست.
پیش از آن در سوم اردیبهشت امسال، خبر بیماری ناشناخته ترانه علیدوستی، بازیگر مخالف حجاب اجباری، تنها چند ماه پس از آزادی از زندان منتشر شد.
همان زمان خبرهایی درباره ابتلای مصطفی آلاحمد، کارگردان سینما به نوعی بیماری خودایمنی پس از آزادی از زندان منتشر شد.
جدیدترین نمونه از این سلسله رویدادها مربوط به خنیابپور است که در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» دستگیر و یک هفته در زندان سپیدار اهواز زندانی شد.
فروشگاه پوشاک او هنگام اعتراضات و در چهاردهم آذر ۱۴۰۱ به دلیل پیوستن به اعتصاب سراسری پلمب و خودش هنگامی که برای انجام مراحل اداری فک پلمب به دادسرا مراجعه کرده بود بازداشت شد.
او یک سال بعد و در آبان ۱۴۰۲ به اتهام تبلیغ علیه نظام به سه ماه و یک روز زندان محکوم شد.
دی سال گذشته نیز خنیابپور در پروندهای دیگر، به دلیل انتشار تصاویر بدون حجاب در فضای مجازی از سوی دادگاه کیفری بهبهان به دو سال حبس محکوم شد.
جمال عاملی، جعفر ابراهیمی، لیلا حسینزاده، مسعود محمودی و مهدی رجبیان، شماری از زندانی سیاسی فعلی و سابق هستند که به بیماری خودایمنی مبتلا شدهاند.
از زمان آغاز خیزش انقلابی ۱۴۰۱ موارد مشکوکی از بیماری و مرگ شهروندان بازداشتشده پس از آزادی از زندان مشاهده شد.
برخی زندانیان سیاسی سابق پیش از این در واکنش به مرگهای مشکوک بازداشتیها و زندانیان، با یادآوری خاطرات خود گفتند در بازداشتگاهها و زندانهای جمهوری اسلامی، آنان را وادار به خوردن داروهای مشکوک، مخرب و روانگردان کردهاند.
به گفته این افراد، آمپولهایی به زندانیان تزریق میشده که وضعیت جسمی و روانی آنان را مخدوش میکرده است.
روزنامه پیام ما روز چهارشنبه ۱۶ خرداد و همزمان با روز جهانی محیط زیست به چندین بحران زیستمحیطی اشاره کرد که هماکنون ایران با آنها درگیر است.
این روزنامه در مطلبی به تلفات آتشسوزیهای سالهای اخیر پرداخت و نوشت این وقایع ۱۷ کشته و صدها آسیب به دنبال داشته است.
طی روزهای گذشته مراتع و جنگلهای مناطقی از کهگیلویه، باشت و گچساران دچار حریق شده است.
این منطقه هر سال دچار آتشسوزی میشود و به دلیل نبود مدیریت و مسائلی مانند کمبود امکانات اطفای حریق، آسیب میبیند.
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، گزارش داد از ابتدای سال جاری تاکنون ۱۰ مورد آتشسوزی در مراتع و جنگلهای استان کهگیلویه و بویراحمد رخ داده است و بیش از ۱۰۰ هکتار جنگل و مراتع این استان بهدلیل نبود برنامهریزی بههنگام در آتش سوختهاند.
بر اساس گزارش پیام ما، پارک ملی کرخه نیز از دو شب قبل درگیر آتشسوزی شده است و با وجود اینکه یک بار خبر مهار آن منتشر شده اما داود میرشکار، مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان، خبر از حریق مجدد در این پارک ملی داد.
میرشکار گفت در پی آتشسوزی پارک ملی کرخه، حدود ۲۵ هکتار از این جنگل در آتش سوخت.
بر اساس گزارش رسانهها، سالانه صدها هکتار از اراضی جنگلی پارک ملی کرخه بر اثر عواملی مانند خشکسالی، عوامل انسانی و آتش زدن کاه و کلش مزارع گندم به دست کشاورزان، طعمه حریق میشود.
پیش از حریق روز دوشنبه و در آتشسوزی روز ۱۰ خرداد، قسمتی از جنگلهای کرخه در جنوب غربی شوش واقع در استان خوزستان طعمه حریق شده بود.
علاوه بر حریقهای فعلی، میرشکار روز چهارشنبه در گفتوگو با ایسنا از احتمال وقوع آتشسوزی در بخش عراقی تالاب هورالعظیم با آغاز گرمای شدید هوا و سرایتش به بخش ایرانی خبر داد.
علی ملکی آهنگران، فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی کشور در آستانه روز جهانی محیط زیست گفت سال گذشته ۹۸ درصد حریقها «عوامل انسانی» داشت که ۹۴ درصد آنها سهوی و چهار درصدشان عمدی بوده است.
او در این باره هشدار داد که ۷۶ درصد آتشها در منطقه زاگرس اتفاق میافتد.
خشکسالی و بحران حقابه رودها و تالابها
علاوه بر آتشسوزیهای گسترده و تکراری، محیط زیست ایران سالهاست با بحرانهای دیگری مانند خشکسالی و نابودی رودها و تالابها درگیر است.
روزنامه پیام ما روز چهارشنبه در گزارشی به نقل از احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی ایران نوشت پنج استان تهران، قزوین، البرز، سمنان و خراسان رضوی وارد پنجمین سال خشکی شدهاند.
وظیفه اواخر بهمن ۱۴۰۲ نیز با هشدار درباره تجربه چهارمین سال خشکسالی در ایران گفته بود ۳۰ درصد منابع آبی نسبت به سال قبل از آن کمتر و از میزان بارشها نیز کاسته شده است.
او در گفتوگوی جدیدش، از «تابستانی با خشکی نسبتا ضعیف تا متوسط» برای سایر نقاط ایران به جز پنج استان خشک خبر داد و گفت بهبود بارشها به معنای عبور از خشکسالی هیدرولوژیکی و بهبود شرایط ذخایر زیرزمینی آب کشور نیست.
به گفته وظیفه، خشکسالی هیدرولوژیکی در ایران طولانیمدت شده است و برای همین، چرخه آب بارش نمیتواند در بازه زمانی شش ماه، یک یا دو سال شرایط را بهبود ببخشد، سفرههای زیرزمینی را پر کند یا میزانی را که از منابع تجدیدشونده برداشت شده است، جبران کند.
این مقام مسئول با تاکید بر اینکه از «ترسالی و پر آبی خبری نیست» گفت بخش اعظمی از بارشهای اخیر که ناشی از تغییر اقلیم است و بهشکل سیلآسا نیز باریده، به دریا روانه شد.
بحران کمآبی باعث شده است در سالهای اخیر شماری از شهرها و روستاهای ایران برای روزها یا هفتههای متوالی از دسترسی به آب لولهکشی محروم بمانند.
فیروز قاسمزاده، سخنگوی شرکت مدیریت منابع آب ایران به تازگی گفته بود از ابتدای سال آبی جاری تا ۱۰ خرداد، درصد پرشدگی سدهای کشور ۶۷ درصد و در تهران، ۳۴ درصد است.
او همزمان هشدار داده بود با توجه به توقف بارشها و کاهش روانآب رودخانهها، روند ورود آب به مخازن سدها متوقف شده است.
اوایل فروردین امسال شماری از رسانهها و کارشناسان هشدار دادند از ابتدای مهر تا ۲۶ اسفند سال گذشته ۳۳ سد مهم کشور کمتر از سال ۱۴۰۱ آب داشتند و حجم مخازن سدها نسبت به مدت مشابه همان سال، بیش از ۱۰ درصد کاهش یافته بود.
اواخر بهمن سال ۱۴۰۲ خبرگزاری تسنیم با اشاره به خودداری شرکت آب منطقهای از ارائه آمار سدهای تهران به دلیل کاهش بارندگی، گزارش داده بود در روز ۲۱ بهمن، ۸۷ درصد ظرفیت مخازن سدهای پنجگانه تهران خالی بوده است.
از افزایش تقاضا برای آب و فقیرتر شدن منابع آبی بهعنوان دلایل اصلی کمبود آب و خشکسالی سالهای اخیر ایران یاد میشود.
عیسی کلانتری، رییس پیشین سازمان محیط زیست روز چهارشنبه درباره وضعیت حقابهها به رکنا گفت تمام تالابهای ایران خشکیدهاند؛ در حالی که فقط یکسوم حقابه آنها از خارج از مرزها تامین میشود.
او دعوای آب در ایران را «داخلی» خواند و گفت ۶۰ میلیارد متر مکعب حقابه داخلی است که وزارت نیرو نمیدهد و فقط دو میلیارد متر مکعب آب حقابه در خارج از مرزها داریم که تاثیر چندانی در حفظ تالاب ها ندارد.
کلانتری تاکید کرد: «ما زمانی میتوانیم حقابه هیرمند را از طالبان و حقابه هامون و هورالعظیم را از عراق و ترکیه طلب کنیم که حقابه هیرمند، جازموریان، ارومیه، دشت ارژن و گاوخونی، شادگان و بختگان را از وزارت نیرو گرفته باشیم.»
به گفته این مقام سابق سازمان محیط زیست، منابع طبیعی و آب ایران با «مدیریت و سیاستهای غلط» از بین میرود.
علاوه بر این بحرانها، هشدارها درباره گستردگی فرونشست زمین در ایران و تبعات آن ادامه دارد.
محمد درویش، کارشناس محیطزیست روز پنجم خرداد گفت که فرونشست ناشی از برداشت بیرویه از آبخوانها به گستردهای به وسعت دستکم ۵۷ هزار کیلومتر مربع رسیده است.
اوایل اردیبهشت امسال مرکز تحقیقات وزارت راه و شهرسازی هشدار داد ۴٩ درصد جمعیت ایران روی گسترههای فرونشست و مجاور آن سکونت دارد و به زودی «زونهای مجاور» نیز به پهنه اصلی فرونشست تبدیل خواهند شد.
کارشناسان هشدار دادهاند عواملی چون خشکسالیهای پی در پی و بهرهبرداری بیرویه از منابع آب زیرزمینی بدون مدیریت مسئولانه، تمامی کشور را در مرحله فوق بحرانی قرار داده و اکنون پدیده فرونشست، تبدیل به «تهدیدی سرزمینی برای ایران» شده است.
در صورت بروز زمینلرزه، فرونشست ۳۸۰ شهر و ۹ هزار و ۲۰۰ روستا را در سراسر ایران در معرض خطر قرار میدهد.
ایراناینترنشنال در اردیبهشت ۱۴۰۲ در گزارشی خبر داد همزمان با بحرانیتر شدن فرونشستها در کشور، جمهوری اسلامی به عمد اطلاعات در این زمینه را از دید مردم پنهان کرده است.
عباس شنبهزاده، برادر این زندانی سیاسی سابق، که سهشنبه ۱۵ خرداد ابتدا در پستی در شبکه اجتماعی ایکس از احتمال بازداشت برادرش حسین خبر داده بود، ساعاتی بعد و پس از انتشار گسترده خبر بازداشت احتمالی برادرش، در پستی دیگر نوشت: «حسین تماس گرفت. بازداشت شده و میگوید دو سه روز دیگر میآید.»
همزمان با تایید خبر بازداشت حسین شنبهزاده، حساب او در شبکه اجتماعی ایکس از دسترس خارج شد، اقدامی که به نظر میرسد از سوی شرکت ایکس صورت گرفته تا مانع سواستفاده نهادهای امنیتی از حساب کاربری این فعال زندانی شود.
اما همزمان با انتشار خبر احتمال بازداشت حسین شنبهزاده و سپس تایید خبر بازداشت او، نام این زندانی سیاسی سابق برای ساعاتی به یکی از ترندهای فضای فارسی شبکه اجتماعی ایکس بدل شد و کاربران زیادی با یادآوری این نکته که حسین شنبهزاده درباره همه نوشته است، درباره او نوشتند.
شمار قابلتوجهی از کاربران در ایکس، در واکنش به خبر بازداشت حسین شنبه زاده نوشتند که جمهوری اسلامی از نقطهای که او زیر یکی از پستهای حساب کاربری رسمی علی خامنهای در شبکه اجتماعی ایکس گذاشته بود و دو برابر بیشتر از پست رهبر جمهوری اسلامی لایک گرفت و بیش از صد هزار بار بیشتر دیده شد، خشمگین است و این بازداشت به خاطر انتقامگرفتن از آن نقطه است.
اما در مقابل، عدهای هم با اشاره به نوشتههای انتقادی بسیار پرمخاطب حسین شنبهزاده، از جمله مطلبی درباره اجرای مجازات بیرحمانه قطع دست در بهداری زندان اوین، یادآوری کردهاند که بازداشت این فعال فضای مجازی، نتیجه خشم حکومت از نوشتههای انتقادی بسیار صریح اوست که در فضای مجازی با اقبال بسیار کاربران مواجه شده است.
او در آن نوشته خود پس از توصیف آنچه در بهداری اوین اتفاق افتاده، نوشته بود: «هر جا میتونم داد میزنم آهای مردم، تو زندان اوین دست قطع میکنن! گیوتین میارن، چشای طرف رو میبندن، صدای ترقِ خرد شدن و قطع شدنِ انگشتاش و تق تقِ افتادنشون رو زمین با صدای عربدهش در هم میپیچه. تو تکتک بازداشتگاهها شلاق میزنن! با نوار سرب پرده.»
بنا به خبرهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، شاهین طیار، هنرمند نقاش و یکی از دوستان حسین شنبهزاده که او را در سفر اردبیل همراهی میکرده، همزمان با شنبهزاده بازداشت شده است.
پیشتر، حسین شنبهزاده در واکنش به اظهار نگرانی شماری از کاربران، از احتمال بازداشتش به خاطر نوشتههای صریحش در نقد حکومت و برخی از طنزنوشتههای او درباره باورهای مذهبی سنتی، نوشته بود آن کسی باید بترسد که حتی برای رفتن نزد نزدیکترین آدمهایش هم ده تا بادیگارد با خود میبرد.
«به من میگن نمیترسی؟ چرا بترسم؟ من دستمو میذارم تو جیبم و راحت از اینور شهر میرم اونور، اونی میترسه که حتی بین نزدیکترین آدمهاش با ده تا بادیگارد میره!»
شماری از کاربران ارزشی از جمله علیاکبر رائفیپور با بازنشر دو پست آخر حساب ایکس حسین شنبهزاده، که سبک نوشتن آن نشان میدهد نوشته این ویراستار نیست و بازجویانش با کم سوادی آن را نوشته و از حساب شنبهزاده منتشر کردهاند، او را متهم کردهاند در قابل دریافت پول، توئیت زده است.
نکته قابل توجه اینکه در یکی از اسکرینشاتها، که قرار است تصویر چت حسین شنبهزاده با یک منبع سفارشدهنده توئیت باشد، شماره تماس صاحب اکانت سفارشدهنده توئیت مشخص است و بر اساس بررسی یکی از کاربران شبکه ایکس، این شماره به مرکز نظارت همگانی فراجا در اردبیل تعلق دارد.
به این ترتیب، به نظر میرسد نیروهای امنیتی از طریق حسابهای کاربری اداری در واتساپ، یکی سری پیام نوشتهاند تا برای پروندهسازی علیه حسین شنبهزاده از آن استفاده کنند، اما کم دقتی ماموران در جعل پیامها، موجب شده است ردی از ناشیگری و پروندهسازی خود به جا بگذارند.
حسین شنبهزاده، پیشتر به صورت ناشناس و با اسم «اسب شاخدار ویراستار» در ایکس فعالیت میکرد و از جمله کارهای منتشر شده او ویراستاری «میراث و مرگ و زندگی با اوست» نوشته «نجیب محفوظ» است.
این ویراستار ادبی پس از شناسایی از سوی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی و با اتهامات امنیتی در سال ۱۳۹۸ بازداشت شد و مدتی را در انفرادی گذارند.
شنبهزاده پس از آزادی موقت، در اردیبهشت ۱۴۰۰، در مجموعه توئیتی در ایکس، ماجرای هشتاد ضربه شلاقی را که به اتهام «نوشیدن مشروبات الکلی» به او زده بودند روایت کرد که بسیار دیده شد.
حسین شنبهزاده بعدتر در شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران با اتهامهای توهین به مقدسات و رهبر جمهوری اسلامی و تبلیغ علیه نظام به ۵ سال و ۱۰ ماه زندان محکوم شد که ۳ سال و ۶ ماه آن قابل اجرا بود.
او ۹ تیر ۱۴۰۱ به زندان رفت و پیش از موعد و پس از نزدیک به ۱۰ ماه حبس، ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ با نوشتن توئیتی خبر از آزادی زودهنگامش داد و نوشت که او مشمول عفو شده است اما اینکه رهبر هم مشمول عفو شده است یا نه، حکایت دیگری است.
