احمدرضا حائری، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان قزلحصار کرج از کسانی که به گفته او «امروز پرچم شعار فریبنده "برای ایران" را دوباره در دست گرفتهاند»، خواست با مشارکت در «انتصاب رییس دولت جدید جمهوری اسلامی»، به غاصبان آزادی و حق تعیین سرنوشت ملت مشروعیت دوباره ندهند.
حائری در این نامه که نسخهای از آن به دست ایراناینترنشنال رسیده است، نوشت مردم دیگر بهتر میدانند قدرت حاکمه در جمهوری اسلامی، رای مردم را «فقط به عنوان زینتالمجالس حاکمیت استبداد دینی» میخواهد و رییسجمهوری در ساختار تحت امرش، تنها نقش «تدارکاتچی برای اجرای اوامر» را دارد.
این زندانی سیاسی با بیان روایتهایی از شکنجه خود و دیگر همبندیهایش در زندانهای جمهوری اسلامی و یادآوری «روز جهانی منع شکنجه» در تقویم سازمان ملل نوشت: «مشی اصلاحطلبی سیاسی نتوانست این دستآورد را برای ما داشته باشد که دستکم شکنجه نشویم.»
او با گرامیداشت یاد قربانیان شکنجه در سالهای اخیر نوشت: «از خانمها و آقایانی که امروز پرچم شعار فریبنده برای ایران را دوباره در دست گرفتهاند، خاضعانه میخواهم با مردمان ستمدیده و آگاه این سرزمین صادق باشند و انتظار نداشته باشند آنها با مشارکت در انتصاب رییس دولت جدید جمهوری اسلامی، به غاصبان آزادی و حق تعیین سرنوشت این ملت مشروعیت مجدد بدهند.»
حائری که از اردیبهشت ۱۴۰۲ دوران محکومیت سه سال و هشت ماه حبس خود را در زندان قزلحصار کرج میگذراند، تیر ماه سال گذشته به دلیل فعالیتهای حقوق بشریاش در ایام حبس، با پروندهسازی دیگری مواجه و به سه ماه و یک روز حبس محکوم شد.
این زندانی سیاسی که مهر ماه ۱۳۹۹ پس از تحمل حبس و اجرای حکم ۷۴ ضربه شلاق از زندان تهران بزرگ آزاد شده بود، از اسفند ماه سال گذشته به دلیل نوشتن نامههایی علیه مجازات اعدام، انتخابات فرمایشی و نقض حق دادرسی منصفانه زندانیان، با پروندهسازی تازه مواجه شد و خرداد ماه امسال مدتی را در سلول انفرادی گذراند.
حائری اکنون در نامهاش با شرح شکنجههایش در سلولهای انفرادی بازداشتگاههای نهادهای امنیتی نوشت: «۱۰ سال پیش در انفرادی دو-الف سپاه پاسداران به بازجو گفتم شما مگر از امام علی دم نمیزنید؟! این شکنجه کجا از عدل علی نشان دارد!؟ بازجو در پاسخی صادقانه و هولناک گفت او علی بود.»
این زندانی سیاسی گفت که بازجو در ادامه گفته است: «ما اگر میخواستیم چون او با مخالفین رفتار کنیم مثل [حکومت] او عمر جمهوری اسلامی به پنج سال نمیرسید.»
این زندانی سیاسی در ادامه با اشاره به اینکه «حماسه بزرگ مردم ایران در اسفند ۱۴۰۲ و اریبهشت ۱۴۰۳ برای بازپسگیری حق تعیین سرنوشت چنان سترگ و مهم بود که آرای منصوبان مجلس و خبرگان در ایران ۸۵ میلیونی کنونی، کمتر از یکسوم آرای کسانی بود که در ایران ۳۶ میلیونی، ۴۴ سال پیش از راهیابی به مجلس اول بازماندند»، نوشت: «شکوه این حماسه بزرگ پس از سالها مبارزه مستمر خشونتپرهیز مردم برای دستیابی به حق تعیین سرنوشت، معادلات صحنه سیاسی کشور را برای همیشه تغییر داد.»
حائری با بیان اینکه از سال ۷۶ تا ۹۶ این مردمان ستمدیده ایران بودند که «از سر ترس و استیصال» برای ایجاد تغییر پای صندوق رای میرفتند، تاکید کرد که حضور آنها هیچ دستاورد پایداری برایشان نداشته و این «برای نخستین بار بود که ترس و استیصال را اینبار نه مردم آگاه بلکه حاکمیت استبدادی» تجربه کرد.
در روزهای گذشته بسیاری از دانشجویان، فرهنگیان، فعالان سیاسی و مدنی و زندانیان سیاسی در ایران با نوشتن نامه و امضای بیانیههای مختلف از مردم خواستهاند از شرکت در انتخابات نظام پرهیز کنند.
حائری در نامهاش با اشاره به اینکه سازمان ملل حدود چهار دهه پیش کنوانسیونی بینالمللی را برای مقابله با انواع شکنجه روحی و جسمی تصویب کرد، نوشت: «آن زمان که ما رای اولی بودیم نمایندگانی را انتخاب کردیم که همچون این آقایان از ایجاد تغییرات و اصلاحات برای ایران دم میزدند و اتفاقا در آن مجلس (مجلس ششم) پیوستن جمهوری اسلامی به کنوانسیون منع شکنجه به تصویب رسید؛ اما میدانید سرنوشت آن چه شد؟! دو بار توسط شورای نگهبان منصوب رهبر جمهوری اسلامی رد شد و به مجمع تشخیص مصلحت منصوب رهبر فرستاده و آنجا برای همیشه بایگانی شد.»
پیش از این و در روز شنبه دوم تیر، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی، در نامهای از زندان اوین اعلام کرد «در انتخابات غیرقانونی حکومت سرگوبگر و نامشروع» شرکت نخواهد کرد.
روز ۲۷ خرداد نیز گلرخ ایرایی، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان اوین، اصلاحطلبان را برای تشویق مردم به شرکت در انتخابات شماتت کرد و این رویکرد را خیانت نامید.
او در متنی که در حسابهایش در رسانههای اجتماعی منتشر شد، نوشت: «اصلاحطلبان بدانند ما مردم ایران خیانتشان را از روز نخست به خاطر داریم و از یاد نمیبریم.»
پس از آن محبوبه رضائی، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان اوین با بیان اینکه اگر در حکومتهای دیکتاتوری و توتالیتر انتخابات تاثیرگذار بود، قطعا حق انتخاب به مردم داده نمیشد، تاکید کرد جمهوری اسلامی هیچ مشروعیتی ندارد و انتخابات شرطبندی روی اسب بازنده حکومت و تکرار اشتباهات پیشین است.
چهاردهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری در ایران روز هشتم تیر برگزار میشود.
بیشتر بخوانید: تاکید فعالان مدنی و خانوادههای دادهخواه بر تحریم انتخابات
پیشتر گزارشهایی در خصوص شنیده شدن صدای یک انفجار قوی در نزدیکی یک فرودگاه در این منطقه منتشر شده بود.
به گفته مقامهای اوکراینی، تعدادی از مربیان و کارآموزانی که در حال کار بر روی نحوه عملکرد پهپادهای شاهد ساخت ایران بودند، در این حمله کشته شدند.
زمان وقوع این حمله شامگاه جمعه یکم تیر عنوان شده است.
جمهوری اسلامی یکی از متحدان اصلی ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، در کارزار جنگی این کشور علیه اوکراین به شمار میرود.
حکومت ایران متهم است که پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶ را به روسیه ارسال کرده تا در جریان عملیات نظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گیرند.
شبکه اسکاینیوز ۲۰ دیماه ۱۴۰۲ گزارش داد حکومت ایران یک پهپاد تهاجمی جدید به نام شاهد ۱۰۷ طراحی کرده که قرار است در جنگ روسیه علیه اوکراین به کار گرفته شود.
ایالات متحده، بریتانیا و کانادا روز ششم اردیبهشت در اقدامی هماهنگ، تحریمهای جدیدی را علیه صنعت پهپادی جمهوری اسلامی وضع کردند.
مسکو هنوز در خصوص خسارات حمله اوکراین به انبار پهپادهای شاهد در کراسنودار اظهار نظر نکرده و تنها گفته چندین پهپاد اوکراینی شامگاه جمعه از سوی سامانههای دفاعی روسیه رهگیری و ساقط شدند.
این انبار در ساحل دریای آزوف و روبهروی شهر بندری ماریوپل اوکراین قرار دارد. این شهر از اردیبهشت ۱۴۰۱ به دست نیروهای روسیه اشغال شده است.
در رویدادی دیگر، روسیه اعلام کرد حمله موشکی اوکراین به شهر بندری سواستوپول در کریمه اشغالی، پنج کشته بر جای گذاشت که در میان آنان دو کودک نیز دیده میشوند.
این حادثه پس از آن رخ داد که سامانههای دفاعی روسیه پنج موشک اوکراینی را در آسمان منطقه سرنگون کردند و سقوط ضایعات این موشکها تلفات به بار آورد.
به گفته وزارت بهداشت روسیه، ۱۲۴ نفر نیز بر اثر این حمله مجروح شدند.
حمله پهپادی اوکراین به بلگورود روسیه هم منجر به کشته شدن یک نفر و زخمی شدن سه تن دیگر شد. بلگورود در ۴۰ کیلومتری مرز اوکراین واقع است.
در سوی مقابل، روسیه منطقه خارکیف در شمال شرقی اوکراین را بمباران کرد که این حمله جان دستکم یک تن را گرفت.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین روز پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
سفر اخیر پوتین به کره شمالی و همکاریهای تسلیحاتی میان مسکو و پیونگیانگ به تشدید نگرانیها در میان کییف و متحدان غربی آن دامن زده است.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) روز ۱۰ خرداد اعلام کرد «زمان آن فرا رسیده است» کشورهای عضو این پیمان به اوکراین اجازه دهند با سلاحهای غربی به روسیه حمله کند.
این همآغوشی سیاسی چنان پیش رفته که جمهوری اسلامی در حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران و حتی انتخاب جانشین برای رییسجمهور کشتهشده خود نیز زیر سایه دخالت و تسلط آنها قرار گرفته است.
قراردادهای استراتژیک ۲۵ ساله با چین و توافقنامه همکاری جامع ۲۰ ساله با روسیه، پس از دو دهه از چنین نزدیکی، اکنون سرنوشت ایران را در حوزههای مختلف از جمله انرژی، اقتصاد، نظامی و حتی فرهنگی به پکن و مسکو گره زده است.
نزدیکی به چین و روسیه در دوره کوتاه ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی در پی ناتوانی دولت از مدیریت تحریمها و بحرانهای عدیده اقتصادی و سیاسی، شتاب بیشتری گرفت. به گفته فلاحتپیشه، رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس اکنون «کار به جایی رسیده که اگر ایران کوچکترین گامی برای تنشزدایی با آمریکا و رفع مشکلات هستهای خودش بردارد، با سیاست استعماری روسیه و بعضا چین مواجه میشود، سیاستی که ما فقط در دوران قاجار شاهد بودیم.»
در پی مرگ رئیسی، چین و روسیه به نظر میرسد به دنبال حفظ دستاوردهای فعلی و تضمین ادامه مسیر دولت رئیسی هستند. با آنکه این دو کشور به نقش علی خامنهای در تعیین سیاست کلی جمهوری اسلامی در نزدیکی به شرق و ضدیت با آمریکا مطمئناند، در انتخاباتی که تنها چند روز به آن مانده به دنبال گزینهای از میان نامزدها میگردند که مانند رئیسی کاملا بر گُرده او سوار شوند.
تحتالحمایگی شرق در مقابله با تحریم غرب
در سالهای اخیر، جمهوری اسلامی به دلیل رفتارها و سیاستهایی از جمله نقض گسترده حقوق بشر، سیاستهای مداخلهجویانه منطقهای، تشدید غنیسازی اورانیوم برای مقاصد نظامی و حمایت از گروههای شبهنظامی رادیکال اسلامگرا، تحت تحریمهای بیشتر بینالمللی قرار گرفت و بهخصوص پس از شکست برجام، به چین و روسیه نزدیکتر شد.
این نزدیکی که با تقویت همکاریهای اقتصادی و دفاعی آغاز شد اکنون به توافقنامههای استراتژیک بلندمدت رسیده و نهتنها سیاست خارجی که سیاست داخلی کشور را نیز وابسته خود کرده است.
در ۲۷ ماه مارس سال ۲۰۲۱ میلادی، یعنی چند ماه قبل از روی کار آمدن رئیسی، جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین توافق همکاری استراتژیک ۲۵ سالهای را امضا کردند که شامل بخشهای گستردهای از اقتصاد مانند نفت، معدن، صنعت، حمل و نقل و کشاورزی بود.
رئیسی، در جایگاه کارگزاری رهبر جمهوری اسلامی، تمام تلاش خود را صرف اجرایی شدن این قرارداد کرد، با این حال همچنان مشخص نیست چه مقدار از سرمایهگذاری ۴۰۰ میلیارد دلاری چین در ایران طی سه سال گذشته محقق شده است.
از طرفی، پس از حمله روسیه به اوکراین و تحریمهای گسترده غرب علیه مسکو، پوتین هم در صدد ارتقای سطح همکاریهای خود با جمهوری اسلامی برآمد با همان هدفی که تهران سالها با آن سراغ پکن میرفت: دور زدن تحریمهای غرب.
در نهایت ایران و روسیه در ژانویه سال ۲۰۲۴ میلادی توافقنامه جدید همکاری جامع ۲۰ سالهای را در زمینههای دفاعی و انرژی نهایی کردند. این توافق همچنین عناصر مهمی از توافق ۲۵ ساله ایران و چین را تکمیل کرد.
هر دو توافق، با هدف کاهش تاثیر تحریمهای بینالمللی و تقویت موقعیت اقتصادی و ژئوپولیتیکی ایران امضا شد. با این حال، نتیجه عملی این توافقهای بلندمدت نهتنها به نفع مردم ایران نبوده و نیست، بلکه تنها به وخیمتر شدن وضعیت اقتصادی، تنزل جایگاه بینالمللی ایران و سرکوب جامعه مدنی به دست حکومت انجامید.
روسیه و چین حتی در راستای منافع خود، بهرغم اعتراض تهران در موضوع مالکیت جزایر سهگانه در خلیج فارس، طرف امارات متحده عربی ایستاده و نشان دادند اگر منافعشان ایجاب کند، پای چالشهای متعدد و جدیتر مقابل تهران نیز میایستند.
نگاه منفی افکار عمومی ایرانیان به چین و روسیه
در حالی که چین و روسیه پس از برجام، چندین مرتبه با استفاده از حق وتو از تصویب قطعنامه علیه جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد جلوگیری کردند، اما این نزدیکی تنها به بقای وضعیت سرکوب و خفقان برای جامعه مدنی ایران انجامید و حتی فشار اقتصادی بر مردم در سالهای پس از توافقهای بلندمدت تشدید شد.
چین با استفاده از فرصت تحریم بینالمللی علیه جمهوری اسلامی و توافق بلندمدت خود به اصلیترین خریدار نفت خام ایران و یکهتاز اقتصاد کشور تبدیل شد.
جایگاه چین، آنقدر در دولت ورشکسته رئیسی تقویت شد که به گفته رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس، دولت رئیسی نفت خام را با حداقل هزار میلیارد تومان تخفیف روزانه به چین میداد و در ازای آن کالا دریافت میکرد. این امر حاکی از خسارت جبرانناپذیر چین به منافع ملی ایران است. چین همچنین با در اختیار گذاشتن فناوریهای نظارتی و تجهیزات کنترلی، مستقیما به سانسور اینترنت توسط جمهوری اسلامی و رهگیری و سرکوب مخالفان حکومت به خصوص در جریان اعتراضات سراسری اخیر کمک کرد.
در واقع این ائتلاف تهران با پکن و روسیه دست جامعه مدنی و نیروهای اجتماعی و سیاسی ایران برای ایجاد تغییرات جدی دموکراتیک در کشور، چه از مسیر صندوق چه فعالیت مدنی چه اعتراض را بست.
از سوی دیگر روسیه که در جنگ اوکراین گیر افتاده، با استفاده از فرصت تحریم ایران، جایگاه تهران در حوزه انرژی (به ویژه گاز) را تنزل داد و بخشهایی از بازار انرژی ایران را تصاحب کرد تا چین بتواند بدون رقیب انرژی ایران را با آن تخفیفات ویژه دریافت کند.
در این میان همکاریهای نظامی سپاه پاسداران با روسیه به ویژه در زمینه پهپادی، سبب وضع تحریمهای بیشتر بر ایران نیز شد. روسیه همچنین انواع ادوات سرکوب و آموزشهای لازم را جهت سرکوب اعتراضات داخلی به جمهوری اسلامی منتقل کرد و بسیاری از نیروهای سرکوبگر حکومت در خاک روسیه با روشهای سرکوب روسی آموزش دیدند.
همین موضوعات نگاه منفی افکار عمومی ایرانیان به چین و روسیه را تشدید کرده است.
شعارهایی مانند «مرگ بر چین»، «مرگ بر روسیه»، «چین و روسیه، دشمن مردم» و «نه شرقی، نه غربی، جمهوری ایرانی»، فریاد اعتراضی مردم ایران در اعتراضات سالهای اخیر بودهاند که واکنش فعال جامعه به نقش این کشورها در حمایت از جمهوری اسلامی و دخالتهای اقتصادی و سیاسی آنها در سرنوشت مردم ایران است.
دخالت در انتخابات؛ هتک حاکمیت ملی و استقلال ایران
وقتی وابستگی جمهوری اسلامی بدون در نظر گرفتن منافع ملی به چین و روسیه تشدید شده، دخالت این دو کشور در انتخابات داخلی ایران چندان سخت و دور از ذهن نیست و نخواهد بود.
حشمتالله فلاحتپیشه، رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس، با تایید موضوع دخالت خارجی به ویژه از سوی روسیه، گفت که مسکو از «ابزارهای رسانهای و اطلاعاتی» برای «جهتدهی به افکار عمومی و انتخابات» استفاده میکند تا منافع استراتژیک خود را حفظ کند.
نفوذ از طریق پروپاگاندای رسانهای، حمایت پیدا یا پنهان از نامزدهای مورد نظر و جریانهای سیاسی خاص در انتخابات و تضعیف مخالفان سیاسی با استفاده از «اطلاعات نادرست» (دیساینفورمیشن) از جمله دخالتهایی است که فلاحتپیشه به آنها اشاره کرده است. او با انتقاد از «بر هم خوردن توازن سیاست خارجی ایران» و «از بین رفتن استقلال کشور»، وضعیت ضعف در برابر روسیه را با دوران قاجار مقایسه کرد.
این بازی با منافع ایران تا جایی پیش رفت که روسیه حتی توافقنامه بلندمدت خود را با ایران تعلیق کرد. موضوعی که مدیر مرکز مطالعات معاصر ایران در روسیه به صراحت آن را تایید کرد و به ایران اینترنشنال گفت دلیل این مساله مرگ رییسجمهور و انتقال قدرت است، تا مسکو مطمئن باشد با چه افرادی در ایران سروکار خواهد داشت.
در صحنه داخلی و انتخابات حکومت در ایران مصطفی پور محمدی گفته که چین و روسیه حتی در طول تحریمها، از اجرای برخی توافقات با بهانه عدم پیوستن ایران به افایتیاف سر باز زدهاند و پزشکیان، نامزد اصلاحطلبان هم بر رفع تحریمها و مذاکره و ارتباط با غرب سخن گفته است. اما نامزدهای اصولگرا آشکارا خود را ادامهدهنده راه رئیسی در روابط با شرق و مقابله با آمریکا معرفی کردهاند. حتی علیرضا زاکانی در مقام شهرداری تهران، قرارداد «هنگفت و محرمانه» خرید اتوبوسها و تاکسیهای برقی از چین با وجود تحریمها را به عنوان نقطه قوت عملکرد خود عنوان میکند.
در نهایت این دخالتهای آشکار و پنهان چین و روسیه علاوه بر آنکه به تضعیف حاکمیت ملی و تغییر جایگاه بینالمللی ایران انجامیده، موازنه قدرت بین حکومت و جامعه را درون ایران بر هم زده و مولد فساد سیاسی و اقتصادی بیشتر بوده، میتوان گفت گذار کشور به دموکراسی را نیز از مسیر خود خارج کرده است، امری که دخالت احتمالی در انتخابات ریاستجمهوری شاید یکی از مسیرهای آن باشد.