مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستار توافق تهران با ترامپ شد

او درباره نگرانی دونالد ترامپ مبنی بر پا بر جا نماندن آتش‌بس تاکید کرد: «این خطر وجود دارد که حماس آتش‌بس را نقض و اسرائیل را مجبور به آغاز دوباره جنگ کند.»

رییس‌جمهوری آمریکا دوشنبه اول بهمن و پس از آغاز رسمی دوره چهار ساله ریاست‌جمهوری‌اش، درباره امکان اجرای هر سه مرحله توافق آتش‌بس در غزه ابراز تردید کرد.

هم‌زمان موسی ابومرزوق، عضو دفتر سیاسی حماس، گفت که این گروه آماده گفت‌وگو با آمریکا و به تفاهم رسیدن با این کشور «در مورد همه مسائل» است.

پس از ماه‌ها رایزنی‌های بین‌المللی و با میانجی‌گری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری آتش‌بس در غزه در سه مرحله، به توافق دست یافتند.

از روز شانزدهم آتش‌بس، دو طرف باید در مورد مرحله دوم مذاکره کنند که انتظار می‌رود شامل آتش‌بس دائمی و خروج کامل نیروهای اسرائیلی باشد.

مرحله سوم و نهایی شامل بازگشت اجساد هر یک از گروگان‌های باقی‌مانده و بازسازی غزه است که ممکن است مدت زیادی طول بکشد.

درباره وضعیت مدیریت نوار غزه پس از جنگ همچنان ابهامات بسیاری وجود دارد.

باسم نعیم، رییس شورای روابط بین‌الملل حماس، ۲۸ دی اعلام کرد دست‌یابی به توافق آتش‌بس در غزه بدون نقش‌آفرینی ترامپ و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او در امور خاورمیانه، امکان‌پذیر نبود.

فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش اسرائیل در مصاحبه سه‌شنبه دوم بهمن خود با ایران‌اینترنشنال یادآوری کرد که جناح راست اسرائیل با آتش‌بس مخالف بوده اما افکار عمومی از آن حمایت کرده است.

به گفته آویتال، ارتش نیز معتقد است آتش‌بس باید «تا آزادی آخرین گروگان» برقرار بماند.

ایتمار بن‌گویر، سیاستمدار راست‌گرای اسرائیلی و رهبر حزب «قدرت یهودی»، ۲۷ دی هشدار داده بود در صورت آتش‌بس، حزب او از کابینه خارج خواهد شد.

بن‌گویر در دولت ائتلافی بنیامین نتانیاهو، وزیر امنیت ملی است.

فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش اسرائیل همچنین گفت که استعفای هرزی هالوی، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، تاثیری بر روی آتش‌بس نخواهد داشت.

آویتال افزود: «غافلگیری از حمله هفتم اکتبر بر روی شانه‌های رییس ستاد کل ارتش اسرائیل سنگینی می‌کرد و به همین دلیل استعفا داد.»

هالوی در استعفانامه خود مسئولیتش در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.

در پی استعفای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، رهبران احزاب مخالف دولت در پارلمان، سه‌شنبه از نتانیاهو خواستند که از ژنرال هالوی پیروی کند و از مقام نخست‌وزیری استعفا دهد.

تصاویر منتشر شده در رسانه‌های اجتمای نشان می‌دهند کسبه بازارهای شهرهای کُردنشین سنندج، سقز، دیواندره و مریوان در استان کردستان، مهاباد و بوکان در استان آذربایجان‌غربی و کرمانشاه در استان کرمانشاه، روز چهارشنبه از باز کردن مغازه‌های خود امتناع کردند.

بر اساس گزارش‌ها، در برخی از شهرها خطوط اینترنت دچار اختلال شده‌اند.

تصاویر رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهند ماموران روی کرکره شماری از مغازه‌هایی که به اعتصاب پیوسته‌اند، با رنگ قرمز کلمه «پلمب» را نوشته‌اند.

آژانس خبری کُردپا نیز از فضای امنیتی حاکم بر شهر سقز در روز چهارشنبه خبر داد و نوشت که «ده‌ها مغازه از سوی نیروهای امنیتی پلمب شده‌اند».

هم‌زمان با این اعتصابات، مازیار طاطایی، یکی از وکلای پخشان عزیزی، اعلام کرد که دیوان عالی کشور در پی ثبت درخواست اعاده دادرسی برای حکم اعدام موکلش، با توقف اجرای حکم این زندانی سیاسی موافقت کرده است.

شش حزب و جریان سیاسی کردستان ایران در بیانیه‌ای برگزاری موفقیت‌آمیز این اعتصابات را تبریک گفتند و این اقدام هماهنگ را «پاسخ قاطع» مردم به جمهوری اسلامی خواندند.

این احزاب خاطرنشان کردند موفقیت این اعتصابات در حالی است که برگزارکنندگان آن شاهد تهدید، ارعاب و انتشار اخبار کذب بودند.

حزب دموکرات کردستان ایران، حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، حزب آزادی کردستان (پاک)، حزب کومه‌له کردستان ایران، حزب دمکرات کردستان ایران و سازمان کردستان حزب کمونیست ایران از جمله گروه‌های امضاکننده این بیانیه هستند.

این شش حزب یک‌شنبه ۳۰ دی‌ماه در بیانیه‌ای مشترک از مردم سراسر کردستان خواستند با هدف جلوگیری از اعدام پخشان عزیزی و وریشه مرادی، سوم بهمن در یک اعتصاب سراسری پیش‌گیرانه، بازارها و مراکز کار و تحصیل را تعطیل کنند.

جمعی از دانشجویان و ائتلافی از زنان کرد نیز در بیانیه‌هایی جداگانه، احکام صادر شده علیه پخشان عزیزی و وریشه مرادی، زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین را محکوم و از فراخوان اعتصاب حمایت کردند.

در همین حال، کمپین آزادی وریشه مرادی، در بیانیه‌ای با اشاره به انتشار خبر توقف اجرای حکم پخشان عزیزی پس از برگزاری اعتصاب عمومی کردستان و اعتصاب غذای بند زنان زندان اوین، اعلام کرد هنوز هیچ تغییری در پرونده وریشه مرادی صورت نگرفته و خطر اجرای حکم او همچنان به قوت خود باقی است.

شیرین عبادی، برنده جایزه نوبل صلح در اینستاگرام خود نوشت: «از تمام جریان‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مدنی و صنفی می‌خواهم با این اعتصاب همراه شوند.»

وریشه مرادی ۲۰ آبان با حکم ابوالقاسم صلواتی و پخشان عزیزی دوم مرداد با حکم ایمان افشاری در دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شدند.

پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی، ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ در تهران بازداشت و پس از تحمل نزدیک به پنج ماه حبس انفرادی و شکنجه، اواخر آذر همان سال به بند زنان اوین منتقل شد.

عزیزی دوم مرداد سال جاری با حکم افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد.

حکم اعدام این زندانی سیاسی کُرد ۱۹ دی‌ در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تایید شد و به گفته برادرش، برای اجرا به دایره اجرای احکام فرستاده شده است.

تایید حکم اعدام عزیزی و صدور حکم اعدام مرادی در هفته‌ها و ماه‌های گذشته با اعترضات گسترده داخلی و بین‌المللی همراه شده است.

عزیزی یکی از ده‌ها زندانی سیاسی محکوم به اعدام در ایران است که حکم اعدامش بدون در نظر گرفتن اسناد نشان‌دهنده بی‌گناهی او، تایید شده است.

سایت حقوق بشری هرانا ۱۷ دی‌ ماه در گزارشی با استناد به بررسی‌های اخیر خود نوشت در حال حاضر دست‌کم ۵۴ زندانی در زندان‌های سراسر کشور با اتهامات سیاسی یا امنیتی زیر حکم اعدام هستند.

ترامپ سه‌شنبه دوم بهمن در پاسخ به این پرسش که آیا با خرید پلتفرم تیک‌تاک (که اکنون مالکیت چینی دارد) از سوی ماسک موافق است، به خبرنگاران گفت: «اگر او بخواهد آن را بخرد، من موافق خواهم بود.»

ترامپ افزود: «من با مالکان اصلی تیک‌تاک ملاقات کرده‌ام. چیزی که به آن فکر می‌کنم این است که به کسی بگویم آن را بخر و نیمی از آن را به ایالات متحده بده.»

تیک‌تاک حدود یک روز پس از اجرای قانون ممنوعیت فعالیتش، اعلام کرد که ارائه خدمات خود را در آمریکا دوباره از سر گرفته و با ترامپ بر سر راه‌حلی بلندمدت کار می‌کند.

این اپلیکیشن انتشار ویدیوهای کوتاه که از سوی ۱۷۰ میلیون آمریکایی، برابر با حدود نیمی از جمعیت این کشور استفاده می‌شود، شامگاه شنبه ۲۹ دی از دسترس کاربران در ایالات متحده خارج و از فروشگاه‌های اپلیکیشن گوگل و اندروید حذف شد.

قانونی که برای ممنوعیت استفاده از این شبکه اجتماعی در آمریکا وضع شده، تصریح می‌کند که شرکت بایت‌دنس، مالک چینی تیک‌تاک، باید این اپلیکیشن را به دلایل امنیت ملی بفروشد یا فعالیت آن ممنوع شود.

نشانه‌هایی از تمایل ماسک برای خرید شبکه اجتماعی چینی

خبرگزاری بلومبرگ حدود یک هفته قبل گزارش داد مقامات چینی در حال انجام مذاکرات اولیه درباره گزینه احتمالی فروش تیک‌تاک در آمریکا به ایلان ماسک هستند؛ اگرچه خود تیک‌تاک این خبر را تکذیب کرد.

ماسک که بیش از ۲۵۰ میلیون دلار برای کمک به پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا هزینه کرده است، گفته بود یک «محیط تجاری نابرابر» بین ایالات متحده و چین وجود دارد.

او اخیرا و پیش از مراسم تحلیف ترامپ گفته بود: «من مدت‌ها مخالف ممنوعیت تیک‌تاک بوده‌ام زیرا این اقدام بر خلاف آزادی بیان است. با این حال، وضعیت فعلی که در آن تیک‌تاک اجازه فعالیت در آمریکا را دارد اما ایکس نمی‌تواند در چین کار کند، ناعادلانه است.»

ماسک مالک پلتفرم شبکه اجتماعی ایکس است.

فرمان اجرایی ترامپ

ترامپ دوشنبه اول بهمن و پس از پایان مراسم تحلیفش، با امضای یک فرمان اجرایی، روند اجرای قانون ممنوعیت برنامه تیک‌تاک در آمریکا را برای ۷۵ روز معلق کرد.

وقتی از ترامپ پرسیده شد این دستور با تیک‌تاک چه می‌کند، گفت: «فقط به من این حق را داد که آن را بفروشم یا تعطیلش کنم ... و ما در این مورد تصمیم خواهیم گرفت.»

او گفت: «اگر توافقی را امضا کنم که به تیک‌تاک اجازه فعالیت مجدد در ایالات متحده را بدهد، فکر می‌کنم آمریکا باید مستحق دریافت نیمی از تیک‌تاک باشد.»

سخنگوی وزارت خارجه چین سه‌شنبه دوم بهمن درباره دستور ترامپ در مورد برنامه‌های مرتبط با تیک‌تاک گفت که این اپلیکیشن نقش قابل توجهی در ایجاد اشتغال و تشویق به خرید مصرف‌کنندگان در آمریکا ایفا می‌کند.

با وجود فرمان اجرایی ترامپ، تیک‌تاک تا شامگاه سه‌شنبه همچنان برای دانلود روی دستگاه‌های اپل و اندروید در آمریکا در دسترس نبود.

چرا تیک‌تاک ممنوع شد؟

کنگره آمریکا در ماه آوریل قانونی تصویب کرد که بایت‌دنس، شرکت مادر تیک‌تاک، یا باید سهام این شبکه اجتماعی را تا قبل از ۳۰ دی به مالکی غیرچینی بفروشد، یا دسترسی به این شبکه اجتماعی در آمریکا مسدود می‌شود.

قانون‌گذاران آمریکایی معتقدند در تیک‌تاکی که تحت مالکیت چین باشد، خطر سوءاستفاده از داده‌های کاربران آمریکایی وجود دارد.

مدافعان آزادی بیان با ممنوعیت تیک‌تاک تحت قانونی که از سوی جو بایدن، رییس‌جمهوری پیشین آمریکا امضا شد، مخالفت کرده‌اند.

در روزهای اخیر، چند نماینده دموکرات آمریکایی مانند چاک شومر، رهبر اقلیت سنای آمریکا، از کنگره و بایدن خواسته بودند تا مهلت تعیین شده برای بایت‌دنس را تمدید کنند.

با این‌ حال برخی جمهوری‌خواهان با ایده تمدید زمان پیش از اجرای ممنوعیت، مخالف‌ بوده‌اند.

بایت‌دنس معتقد است مقامات آمریکایی روابط این شرکت را با چین به اشتباه تفسیر کرده‌اند و می‌گوید‌ موتور توصیه محتوای تیک‌تاک و داده‌های کاربران داخل آمریکاست و روی سرورهای ابری تحت مدیریت شرکت اوراکل (ORCL.N) ذخیره می‌شود.

به گفته این شرکت، تصمیم‌گیری‌های مربوط به نظارت بر محتوایی که کاربران آمریکایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد نیز در داخل آمریکا انجام می‌شود.

این سخنان ترامپ پس از تهدید او به وضع عوارض ۲۵ درصدی برای واردات از مکزیک و کانادا و متهم کردن آن‌ها به اجازه دادن به ورود مهاجران غیرقانونی و مواد مخدر به آمریکا بیان شده است.

ترامپ قول داده بود در اولین روز ریاست جمهوری خود، تعرفه‌های سنگینی را برای سه شریک تجاری بزرگ ایالات متحده، یعنی مکزیک، کانادا و چین، وضع کند مگر آن که آن‌ها (کانادا و مکزیک) بتوانند از عبور غیرقانونی مهاجران از مرزهایشان به ایالات متحده و نیز جلوگیری از قاچاق فنتانیل به آمریکا جلوگیری کنند.

در مقابل جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، تهدید کرده بود در صورت وضع تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات از کانادا از سوی ترامپ، به این اقدام احتمالی پاسخ خواهد داد.

او گفته بود: «نفت و گاز، برق، فولاد، آلومینیوم و هر چیزی که مصرف‌کنندگان آمریکایی از کانادا می‌خرند، در صورت اعمال این تعرفه‌ها بسیار گران‌تر خواهد شد.»

ترامپ پس از آغاز کار خود به عنوان چهل‌و‌هفتمین رییس‌جمهوری آمریکا گفت که «چین سوءاستفاده‌گر است» و اتحادیه اروپا نیز با آمریکا «بسیار بد» است.

او تاکید کرد که اتحادیه اروپا باید منتظر افزایش تعرفه‌های واردات باشد: «این تنها راهی است که می‌توان با آن توازن را به روابط تجاری بازگرداند.»

ترامپ پیش از آغاز به کار رسمی نیز تهدید کرده بود اگر اروپا نفت و گاز بیشتری از آمریکا نخرد، تعرفه واردات محصولات آن‌ها افزایش خواهد یافت.

از سوی دیگر ترامپ در سنت‌شکنی‌ جسورانه‌ای از شی جین ‌پینگ، رییس‌جمهوری چین، برای شرکت در مراسم تحلیف خود دعوت کرده بود و هان ژنگ، معاون رییس‌جمهوری چین، در این مراسم شرکت کرد.

ژنگ در دیدار با جی‌دی ونس، معاون اول ترامپ و ایلان ماسک، مالک شبکه اجتماعی ایکس و حامی بزرگ ترامپ، ابراز امیدواری کرد شرکت‌های آمریکایی در چین ریشه دوانده و به ثبات روابط دوجانبه کمک کنند.

هم‌زمان دینگ ژی اکسیانگ، معاون نخست‌وزیر چین، بدون اشاره به آمریکا، خواستار رسیدن به «راه‌حل‌های برد-برد برای اختلافات تجاری» شد.

شواهد نشان می‌دهد که بازار به‌جای توجه به این ادعاها، منتظر اقدامات و سیاست‌های ترامپ علیه جمهوری اسلامی است و واکنش‌های خود را بر اساس آن‌ها تنظیم می‌کند.

با بازگشت ترامپ به قدرت و شروع سیاست فشار حداکثری، قیمت دلار و سکه بلافاصله روند صعودی به خود گرفت. در همان روز اول بازگشت ترامپ، قیمت دلار از ۸۲ هزار تومان عبور کرد و اکنون به ۸۳ هزار تومان نزدیک شده است. قیمت سکه نیز از مرز ۵۸ میلیون تومان گذشت.

این روند نشان می‌دهد که بازار ایران به ادعاهای مقامات جمهوری اسلامی بی‌اعتناست و مسیر خود را طی می‌کند.

اگر سیاست‌های ترامپ علیه جمهوری اسلامی ادامه یابد و او دستورات جدیدی برای تشدید فشارها صادر کند، احتمالا قیمت دلار و سکه بیش از پیش افزایش خواهد یافت. هرگونه تاخیر در مذاکره یا توافق با ترامپ نیز به تشدید این روند دامن می‌زند.

افزایش نرخ ارز و طلا تاثیر مستقیم بر تمامی قیمت‌ها در کشور خواهد داشت و بازارهای اقتصادی ایران با تنش بیشتری مواجه خواهند شد. در صورت ادامه سیاست‌های ترامپ، وضعیت اقتصادی ایران در طول چهار سال ریاست جمهوری او می‌تواند به بحرانی غیرقابل تصور برسد.

این تجربه در دور اول ریاست جمهوری ترامپ نیز رخ داد. در سال ۱۳۹۶، زمانی که ترامپ از برجام خارج شد، قیمت دلار که در حدود ۳۸۰۰ تومان بود، به‌سرعت به ۱۰ هزار تومان رسید و سپس روند صعودی خود را ادامه داد.

اکنون نیز، اگر سیاست‌های مشابهی در پیش گرفته شود و جمهوری اسلامی تسلیم فشارها نشود، احتمال جهش مجدد قیمت دلار به مرزهای بسیار بالاتر وجود دارد. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که دلار ممکن است به ۱۰۰ هزار تومان یا حتی بیشتر برسد.

محمدحسین عادلی، رییس سابق بانک مرکزی، هشدار داده است اگر ترامپ صادرات نفت ایران به چین را محدود کند، تورم در ایران دو برابر خواهد شد و کسری بودجه فعلی نیز که حدود ۸۵۰ هزار میلیارد تومان است، دو برابر می شود.

این وضعیت می‌تواند به پاشنه آشیل جمهوری اسلامی تبدیل شود. سخنان عادلی به‌وضوح جدی‌تر از ادعاهای مقامات فعلی جمهوری اسلامی است که می‌گویند «اتفاق خاصی نخواهد افتاد.»

بسیاری از مردم، به‌رغم آگاهی از تاثیرات منفی احتمالی سیاست‌های ترامپ بر معیشت خود، از بازگشت او به قدرت خوشحال هستند. امید به تضعیف یا حتی سرنگونی جمهوری اسلامی از سوی ترامپ، در میان بخش قابل توجهی از مردم تقویت شده است. این نگرش نشان‌دهنده عمق نارضایتی از عملکرد جمهوری اسلامی و بی‌اعتمادی به مقامات آن است.

نکته قابل توجه این است که مردم به‌خوبی از پیامدهای اقتصادی فشارهای خارجی آگاه هستند، اما ترجیح می‌دهند سختی‌های ناشی از آن را تحمل کنند، به این امید که فشارهای خارجی به تغییرات بنیادی در نظام حاکم منجر شود. این وضعیت بیانگر شکاف عمیق میان مردم و مقامات جمهوری اسلامی است.

بازگشت ترامپ به قدرت، زنگ خطری جدی برای جمهوری اسلامی است. از سوی دیگر، حمایت مردم از ترامپ، هرچند ممکن است عجیب به نظر برسد، اما ریشه در نارضایتی عمیق از نظام جمهوری اسلامی دارد.

مقامات جمهوری اسلامی به‌جای ارائه تحلیل‌های سطحی و تکراری، باید به دلایل اصلی این نارضایتی‌ها و شکاف‌های اجتماعی بپردازند. مردم ایران خواهان عبور از جمهوری اسلامی هستند و به هر فرصتی برای دسترسی به این هدف چشم دوخته‌اند.