به دنبال دریافت نامه ترامپ برای خامنهای، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با تایید مذاکرات غیر مستقیم از طریق مسقط، پایتخت عمان، گفت که مذاکره غیر مستقیم انجامشدنی است و شیوه عجیب و غریبی هم نیست.
عراقچی پنجشنبه ۲۳ اسفند در گفتوگو با روزنامه ایران تاکید کرد که شیوه مذاکره غیرمستقیم، بارها در طول تاریخ اتفاق افتاده است. او گفت مذاکرات با اروپاییها و به موازات آن رایزنیهای نزدیک با روسیه و چین ادامه دارد.
پیش از این و در دهم دی ماه، در حالی که بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، در سفر به تهران خبر داد حامل پیامی از طرف سلطان عمان برای مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم است، عراقچی تاکید کرد در جریان این سفر، پیامی از طرف واشینگتن به تهران منتقل نشده است.
عمان همواره به عنوان کانالی دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن ایفای نقش کرده است.
در مذاکرات اسفند ۱۴۰۲، علی باقری کنی، معاون وقت وزیر امور خارجه و مسئول مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی بود و به گفته مقامهای عمانی، دو طرف مستقیما مذاکره نداشتند و آنها بین نمایندگان هیاتهای ایران و آمریکا تبادل پیام کردند.
۲۲ اسفند، انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی، با عراقچی دیدار کرد و خبرگزاری تسنیم به نقل از اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارش داد او حامل نامه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای جمهوری اسلامی بود.
همزمان با انتشار خبر سفر قرقاش به تهران و تایید دریافت نامه ترامپ، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در دیدار خود با جمعی از دانشجویان، با اشاره به این نامه، تاکید کرد هنوز نامه را ندیده اما: «اینکه رییسجمهوری آمریکا میگوید ما آماده هستیم با ایران مذاکره کنیم و دعوت به مذاکره میکند، فریب افکار عمومی دنیاست.»
پرونده هستهای جمهوری اسلامی
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه تاکید کرد که تهران با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی هستهای و این آژانس همکاری دارد و «یک ایده جدید» برای حل مسائل مطرح شده که در حال بررسی است.
عراقچی در عین حال گفت: «نهایتا آمریکا باید تحریمها را بردارد و زمانی وارد مذاکره مستقیم میشویم که از حوزه برابر و فارغ از فشار و تهدید باشد.»
او در ادامه گفت: «هر جا که فکر کنم منافع ملی کشور تامین میشود، میروم و وظیفه خود را انجام میدهم. حالا میخواهد در نیویورک باشد یا کابل یا بیروت.»
پیش از این وزارت خارجه چین اعلام کرد جمعه ۲۴ اسفند، میزبان نشستی سهجانبه با جمهوری اسلامی و روسیه برای بررسی پرونده هستهای ایران خواهد بود.
این نشست در سطح معاونان وزیران خارجه این سه کشور است.
نشست پکن در میانه فعالیتهای دیپلماتیک فشرده بر سر برنامه هستهای ایران برگزار میشود.
شورای امنیت سازمان ملل متحد چهارشنبه ۲۲ اسفند نشستی غیرعلنی برای بررسی پیشرفت برنامه غنیسازی اورانیوم جمهوری اسلامی تشکیل داد.
نمایندگی آمریکا در سازمان ملل پس از این نشست در بیانیهای تاکید کرد این شورا باید «رفتار گستاخانه» تهران در نقض تعهدات پادمانیاش را محکوم کند.
در مقابل، هیات نمایندگی جمهوری اسلامی تاکید کرد که تلاشهای آمریکا شکست خواهد خورد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است جمهوری اسلامی از زمان پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه نوامبر تاکنون بر سرعت و شدت غنیسازی اورانیوم افزوده است.
از سوی دیگر سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه تهدید کردهاند که اگر جمهوری اسلامی نگرانیها را در زمینه فعالیتهای هستهای خود برطرف نکند، آمادهاند تا مکانیسم ماشه را در شورای امنیت سازمان ملل فعال کنند و تمامی تحریمهای بهحالت تعلیق درآمده علیه ایران را بازگردانند.
مشخص نیست روسیه دقیقا چه مواردی را در این فهرست گنجانده است و آیا پیش از پذیرش این شرایط، حاضر به مذاکره صلح با کییف خواهد بود یا نه.
به گفته این منابع، مقامهای روس و آمریکایی در سه هفته گذشته از طریق دیدارهای حضوری و گفتوگوهای مجازی، این شرایط را بررسی کردهاند.
این افراد شرایط کرملین را گسترده و مشابه خواستههایی توصیف کردند که پیشتر به اوکراین، آمریکا و ناتو ارائه شده است.
شرایط قبلی شامل عدم عضویت اوکراین در ناتو، توافق برای عدم استقرار نیروهای خارجی در اوکراین و به رسمیت شناخته شدن بینالمللی ادعای ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه مبنی بر تعلق کریمه و چهار استان دیگر به روسیه بود.
رویترز نوشت برخی مقامات آمریکا، قانونگذاران و کارشناسان نگرانند که پوتین از آتشبس به عنوان فرصتی برای تشدید اختلافات بین ایالات متحده، اوکراین و اروپا استفاده کند.
درخواست لهستان برای استقرار سلاحهای اتمی آمریکا در این کشور
در همین حال فایننشالتایمز خبر داد که آندری دودا، رییسجمهوری لهستان، از آمریکا خواسته است سلاحهای هستهای را به عنوان عاملی بازدارنده در برابر حمله احتمالی روسیه به اروپا، به این کشور منتقل کند.
دودا در مصاحبه با این رسانه گفت: «مرزهای ناتو در سال ۱۹۹۹ به سمت شرق حرکت کردند، بنابراین ۲۶ سال بعد باید زیرساختهای ناتو نیز به شرق بروند.»
از سوی دیگر همزمان با بحثها درباره آتشبس ۳۰ روزه، پوتین در حالی که لباس نظامی به تن داشت، در سفر به منطقه کورسک به فرماندهان ارشد دستور داد تا در اسرع وقت نیروهای اوکراینی را از منطقه غربی کورسک بیرون برانند.
این نخستین سفر او به کورسک پس از تصرف بخشهایی از آن به دست ارتش اوکراین است.
نیروهای اوکراینی ۱۶ مرداد مرز روسیه را در هم شکستند و بخشی از سرزمین این کشور را تصرف کردند تا تمرکز نیروهای مسکو را از خطوط مقدم در شرق اوکراین منحرف کنند و به یک ابزار بالقوه چانهزنی دست یابند.
در همین حال والری گراسیموف، رییس ستاد کل ارتش روسیه، به پوتین گفت که نیروهای روسیه، نیروهای اوکراینی را از بیش از ۸۶ درصد منطقهای که در کورسک در اختیار داشتند (معادل ۱۱۰۰ کیلومتر مربع)، بیرون راندهاند.
گراسیموف گفت که طرحهای اوکراین برای استفاده از کورسک به عنوان ابزار چانهزنی در مذاکرات احتمالی آینده با روسیه شکست خورده است.
در مقابل، الکساندر سیرسکی، فرمانده ارشد ارتش اوکراین، چهارشنبه گفت که نیروهای کییف تا زمانی که نیاز باشد در کورسک به عملیات خود ادامه خواهند داد و نبردها در شهر سودژا و اطراف آن ادامه دارد.
در همین روز، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ابراز امیدواری کرد پوتین با پیشنهاد واشینگتن برای آتشبس ۳۰ روزه میان روسیه و اوکراین که کییف آن را پذیرفته است، موافقت کند.
ترامپ همچنین اعلام کرد گروهی از نمایندگان دولت او برای رایزنی به روسیه سفر خواهند کرد.
در همین حال خبرگزاری رویترز گزارش داد روسیه در برابر پیشنهاد برقراری آتشبس ۳۰ روزه در مناقشه اوکراین، «رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده» است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، ۲۲ اسفند اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و مایک والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، قرار است جزییات نشست جده و طرح پیشنهادی آتشبس را در اختیار مسکو قرار دهند.
او افزود کرملین پیش از موضعگیری درباره طرح آتشبس، باید اطلاعات لازم را دریافت کند.
آمریکا و اوکراین ۲۱ اسفند پس از دیدار مقامهای ارشد دو کشور در جده، در بیانیهای مشترک اعلام کردند کییف با پیشنهاد واشینگتن برای برقراری آتشبس فوری ۳۰ روزه موافقت کرده و ایالات متحده هم پذیرفته که ارائه کمکهای نظامی و اطلاعاتی به اوکراین را بلافاصله از سر بگیرد.
تلویزیون دولتی روسیه چهارشنبه، ۲۲ اسفند، تصاویری از پوتین در حال بازدید از یک مرکز فرماندهی ارتش روسیه در کورسک پخش کرد. او در این دیدار لباس نظامی بر تن داشت.
پوتین خطاب به فرماندهان نظامی ارشد روسیه گفت: «باید در کوتاهترین زمان ممکن دشمنی را که در منطقه کورسک مستقر شده و همچنان در حال دفاع است، بهطور کامل شکست دهیم.»
عملیات اوکراین در کورسک روسیه ۱۶ مرداد آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
روسیه در ماههای اخیر کوشیده است از راههای مختلف، از جمله اعزام هزاران سرباز کره شمالی، معادلات نظامی در کورسک را به نفع خود تغییر دهد.
خبرگزاری رویترز ۲۲ اسفند به نقل از منابع روسی و اوکراینی گزارش داد ارتش اوکراین در حال از دست دادن مواضع خود در کورسک است و نظامیان این کشور از کورسک عقبنشینی میکنند.
پوتین در ادامه سخنان خود در بازدید میدانی از کورسک، دستور آزادی کامل این منطقه را صادر کرد.
او تاکید کرد روسیه نیروهای اوکراینی اسیرشده در کورسک را «تروریست» میداند: «افرادی که در منطقه کورسک حضور دارند و مرتکب جنایات علیه غیرنظامیان میشوند یا با نیروهای مسلح، نهادهای اجرای قانون و سرویسهای ویژه ما مقابله میکنند، بیشک باید بهعنوان تروریست شناخته شوند.»
والری گراسیموف، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح روسیه، نیز در دیدار با پوتین، گزارشی از وضعیت نظامیان این کشور در کورسک ارائه کرد.
گراسیموف از محاصره نیروهای اوکراینی در کورسک خبر داد و گفت: «نابودی سیستماتیک آنها در دست انجام است.»
در سوی مقابل، اولکساندر سیرسکی، فرمانده کل نیروهای مسلح اوکراین، ۲۲ اسفند تاکید کرد نظامیان این کشور تا زمانی که «مناسب و لازم» باشد، به عملیات خود در کورسک ادامه خواهند داد.
او در عین حال بهصورت تلویحی عقبنشینی ارتش اوکراین از بخشهایی از کورسک را تایید کرد و گفت حفظ جان سربازان در اولویت قرار دارد.
سیرسکی افزود واحدهای ارتش اوکراین «در صورت لزوم به مواضع مناسبتر منتقل میشوند».
واکنش محتاطانه روسیه به پیشنهاد آتشبس
خبرگزاری رویترز گزارش داد روسیه در برابر پیشنهاد برقراری آتشبس ۳۰ روزه در مناقشه اوکراین، رویکردی «محتاطانه» اتخاذ کرده است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین ۲۲ اسفند اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا و مایک والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، قرار است جزییات نشست جده و طرح پیشنهادی آتشبس را در اختیار مسکو قرار دهند.
او افزود کرملین پیش از موضعگیری درباره طرح آتشبس، باید اطلاعات لازم را دریافت کند.
آمریکا و اوکراین ۲۱ اسفند پس از دیدار مقامهای ارشد دو کشور در جده، در بیانیهای مشترک اعلام کردند کییف با پیشنهاد واشینگتن برای برقراری آتشبس فوری ۳۰ روزه موافقت کرده و ایالات متحده هم پذیرفته که ارائه کمکهای نظامی و اطلاعاتی به اوکراین را بلافاصله از سر بگیرد.
وزیر خارجه آمریکا ۲۲ اسفند با تکرار مواضع دونالد ترامپ تاکید کرد مناقشه اوکراین راهحل نظامی ندارد.
روبیو گفت اکنون نوبت روسیه است که به پیشنهاد آتشبس پاسخ مثبت بدهد و اگر با آن مخالفت کند، «خیلی چیزها» مشخص خواهد شد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.