مقامهای جمهوری اسلامی در راهپیمایی «روز قدس» درباره نامه دونالد ترامپ به علی خامنهای سخن گفتند. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نوع ادبیات و رفتار ترامپ را در این نامه «گندهلاتی» خواند. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفت این نامه «جنبه تهدید» دارد.
راهپیمایی روز قدس در جمعه آخر ماه رمضان (هشتم فروردین) امسال در حالی به وسیله نهادهای حکومتی در ایران برگزار شد که سال گذشته اکثر فرماندهان شاخص نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی موسوم به «محور مقاومت» کشته شدند.
در این راهپیمایی، حاضران پشت بنری از تصاویر این فرماندهان از جمله حسن نصرالله و همچنین تصاویر قاسم سلیمانی و ابراهیم رئیسی راهپیمایی کردند.
تظاهرات حکومتی روز قدس سال گذشته نیز چهار روز پس از حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی سفارت جمهوری اسلامی در دمشق برگزار شد و همزمان با آن، تشییع جنازه فرماندهان کشته شده سپاه پاسداران در سوریه انجام شد.
راهپیمایی امسال تحت تاثیر نامه رییسجمهوری آمریکا به رهبر جمهوری اسلامی قرار گرفت.
قالیباف در این مراسم گفت: «در نامه اخیر ترامپ هیچ حرف حسابی درباره رفع تحریم نیست و رفتار آمریکا در این نامه رفتار گندهلاتی است.»
او تاکید کرد که هدف آمریکا از مذاکره «خلع سلاح» جمهوری اسلامی است و در این شرایط «مذاکره برای قبول اجباری خواست دشمن» و مقدمه جنگ است.
علی لاریجانی، رییس سابق مجلس نیز درباره احتمال رسیدن ایران و آمریکا به توافق گفت: «شرایط توافق را نه یک طرف که هر دو طرف باید قبول کنند. در حال حاضر آنها حرف خود را میزنند و ما هم حرف خود را میزنیم.»
او با اشاره به تهدیدهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی ادامه داد: «کسی که بخواهد کاری انجام دهد، اینقدر حرف نمیزند.»
علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز گفت: «ما هر تهدیدی را جدی میگیریم اما نه برای تسلیم، بلکه برای مقابله با آن.»
عراقچی: اجازه نمیدهیم کسی با زبان تهدید با ما حرف بزند
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در حاشیه این مراسم در مصاحبهای گفت که نامه ترامپ ابعاد مختلفی داشته است: «بخشهایی از این نامه تهدید دارد و ما اجازه نمیدهیم هیچکس با زبان تهدید با مردم ایران صحبت کند.»
او در عین حال افزود جمهوری اسلامی در پاسخ به این نامه تلاش کرده «پنجرهای برای دیپلماسی» باز شود.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همزمان مطالب منتشر شده درباره محتوای نامه ترامپ در رسانهها را «فرضیات و حدس و گمان» خواند.
او پیش از راهپیمایی روز قدس نیز گفته بود جمهوری اسلامی پاسخ نامه ترامپ را چهارشنبه ششم فروردین، «بهطور مقتضی و از طریق کشور عمان» داده است.
عراقچی درباره انتخاب عمان برای ارسال این نامه نیز گفت که مسقط در گذشته نیز «همین نقش» را ایفا کرده و «ما تجربه خوبی داریم».
ابعاد راهپیمایی روز قدس
جمهوری اسلامی پس از برگزاری هر مراسمی از جمله راهپیمایی روز قدس، تبلیغات گستردهای درباره تعداد جمعیت شرکتکننده انجام میدهد که حتی با ظرفیت محلهای برگزاری راهپیمایی و مراسم مطابقت ندارد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، ضمن حضور در راهپیمایی روز قدس امسال در تهران، در همین زمینه گفت: «ما در میان سیل مردم هستیم و نمیدانم این جمعیت از کجاست و تا کجا ادامه دارد.»
وبسایت فکتنامه پیش از این در گزارشی با اشاره به تبلیغات حکومت درباره حضور حدود ۲۰ میلیون نفر در راهپیمایی ۱۳ آبان (روز دانشآموز) نوشت همه مساحتی که برای تجمع در این روز برای ۱۰ شهر پرجمعیت ایران در نظر گرفته شده، حداکثر ظرفیت حضور یک میلیون و ۲۷۰ هزار نفر را داشته است.
برخی شهروندان در تماس با ایراناینترنشنال، مراسم روز قدس را «شوی تبلیغاتی برای پوشاندن گندکاری داخلی» توصیف کردند.
سندی که به دست ایراناینترنشنال رسیده و اظهارات چند نفر از دریافتکنندگان کمکهای مالی نشان میدهد که بسیاری از این پروژهها دوباره تایید و تنها تعدادی انگشتشمار متوقف شدهاند.
وزارت خارجه آمریکا، ژانویه سال جاری میلادی تامین مالی چندین پروژه مربوط به ایران، از جمله گروههای مدافع حقوق بشر ایرانی، پروژههای آزادی اینترنت و سازمانهای جامعه مدنی را به حالت تعلیق درآورد.
این اقدام بخشی از بررسی گستردهتر کمکهای خارجی ایالات متحده در چارچوب سیاست «اول آمریکا»ی دولت ترامپ بود.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره ازسرگیری کمکها به پروژههای مرتبط با ایران گفت حکومت ایران یکی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان است که مردم خود را برای حفظ قدرت سرکوب میکند و ایالاتمتحده به حمایت و دفاع از حقوق مردم ایران در برابر این حکومت ادامه میدهد.
سخنگوی این وزارتخانه در ادامه با اشاره به وضعیت حقوق بشر در ایران و تاکید بر اینکه «حکومت ایران مانع از بهرهمندی مردم از آزادیهای اساسی میشود» گفت با وجود ادامه روند بازبینی کمکهای خارجی، اجرای برخی برنامههای تاییدشده که در راستای منافع ملی آمریکا قرار دارند، از جمله برخی برنامهها در حمایت از مردم ایران، همچنان خواهد یافت.
در بیانیه سخنگوی وزارت خارجه به ایران اینترنشنال آمده است: «وزیر خارجه آمریکا از زمان آغاز به کار خود، با جدیت مشغول بررسی هر دلار هزینهشده در وزارت خارجه و آژانس توسعه جهانی (USAID) بوده تا اطمینان حاصل شود منابع مالیاتی شهروندان آمریکایی در راستای امنتر، قویتر و ثروتمندتر شدن ایالات متحده مصرف میشود.»
این توقف کمکها که در تاریخ ۲۰ ژانویه اعلام شد، در ابتدا برای ۹۰ روز تعیین شده بود اما ظاهرا بررسیها زودتر به پایان رسیده است.
ایراناینترنشنال به فهرستی از «کمکهای مالی فعال» وزارت خارجه آمریکا دست یافته که نشان میدهد وضعیت تقریبا تمام پروژههای مرتبط با ایران به رنگ سبز درآمده و این نشاندهنده از سرگیری کمکها به آنهاست.
چند نفر از دریافتکنندگان این کمکها که همگی به جز یک نفر خواستند نامشان فاش نشود، به ایراناینترنشنال گفتند کمکهای مالی به آنها دوباره برقرار شده و فعالیتهایشان از سر گرفته میشود.
از میان این افراد، تنها کسی که حاضر به صحبت علنی شد، احمد احمدیان، فعال حوزه آزادی اینترنت در ایران و مدیر سازمان مردمنهاد «هولیستیک رزیلینس» (Holistic Resilience) مستقر در کالیفرنیاست که در زمینه توسعه فنآوریهای مقابله با سانسور، تحقیق و فعالیت میکند.
احمدیان ضمن استقبال از تصمیم دولت آمریکا برای بازگرداندن کمکها به سازمانهایی همچون سازمان تحت مدیریت او، گفت: «فشار بر حاکمان ایران و حمایت همزمان از ایرانیان نهتنها امکانپذیر بلکه ضروری است؛ البته اگر ایالات متحده بخواهد تغییر واقعی در ایران و حتی فراتر از آن ایجاد کند.»
او در گفتوگو با ایراناینترنشنال افزود: «سیاست دولت ترامپ مبتنی بر افزایش کارایی و اجتناب از شروع یک جنگ جدید است که بر این اساس جامعه مدنی ایران همچنان امیدوارکنندهترین گزینه برای تحقق این هدف و تغییر رفتار حکومت ایران است.»
احمدیان همزمان تاکید کرد که ممکن است نیاز باشد اصلاحاتی در نحوه اعطای این کمکهای مالی انجام شود: «به باور من پروژههای جدید باید بازدهی مشخص داشته باشند، شفافیت آنها افزایش یابد، بر ارزشهای مشترک مردم ایران و آمریکا تاکید کنند و نتایج ملموستری داشته باشند.»
تاثیر فرمان اجرایی ترامپ بر جامعه مدنی در ایران
پیش از توقف این کمکها، آمریکا از چندین سرویس ارائهدهنده ویپیان (VPN) حمایت مالی میکرد که به ایرانیان کمک میکنند از سانسور دولتی عبور کنند.
آمریکا همچنین از پروژههایی در حمایت از آزادی رسانه، تقویت جامعه مدنی و مستندسازی نقض حقوق بشر در ایران پشتیبانی میکرد که تمام این ابتکارات تحت تاثیر دستور اجرایی ترامپ قرار گرفتند.
توقف کمکها که در نخستین روز کاری ترامپ در کاخ سفید اعلام شد، انتقادهای بسیاری را در میان فعالان ایرانی برانگیخت. این فعالان معتقد بودند چنین تصمیمی بیش از همه به نفع حاکمان جمهوری اسلامی است.
اکنون دریافتکنندگان این کمکها معتقدند از سرگیری حمایتهای مالی آمریکا شرایط را تغییر خواهد داد.
یکی از این افراد که خواست ناشناس بماند، به ایراناینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی تلاش کرد از توقف موقت کمکها بهعنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کند و ادعا کرد این پروژهها کارایی و تاثیر ندارند. اما واقعیت این است که بسیاری از این پروژهها اثرات ملموسی بر جامعه ایران داشتهاند.»
او در ادامه گفت: «دولت ترامپ نشان داد برای پروژههای مرتبط با ایران ارزش قائل است. من انتظار دارم که کمکهای بیشتری هم به این بخش بشود؛ چرا که این پروژهها کاملا با سیاست "اول آمریکا" همخوانی دارند.»
وزارت خارجه آمریکا تاکنون درباره نتایج بررسیها یا دلایل از سرگیری این کمکها اظهار نظر علنی نکرده است.
توقف و از سرگیری این کمکها در شرایطی صورت میگیرد که تنشها میان واشینگتن و تهران شدت گرفته است.
ترامپ در هفتههای اخیر فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک را بر تهران به شدت افزایش داده و در پیامی به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به او هشدار داده است که یا با توافقی برای محدود کردن برنامه هستهای ایران موافقت کند یا با پیامدهای شدید مواجه شود.
خامنهای هم در واکنش به این پیام اعلام کرد تا زمانی که فشارها ادامه دارد، هیچ مذاکره مستقیمی انجام نخواهد داد و ایران در برابر خواستههای آمریکا تسلیم نمیشود.
با تشدید موضعگیری دو طرف، نگرانیها از بالا گرفتن تنشها افزایش یافته است؛ بهویژه اینکه آمریکا حضور نظامی خود را در خاورمیانه و اقیانوس هند تقویت کرده است.
آخرین ارزیابی اطلاعاتی ایالات متحده حاکی است که نفوذ منطقهای ایران کاهش یافته و نارضایتیهای داخلی ممکن است به اعتراضات گسترده مشابه سالهای اخیر منجر شود.
تحلیلگران معتقدند تصمیم از سرگیری کمکها به پروژههای مربوط به ایران، میتواند تحت تاثیر چنین ارزیابیهایی گرفته شده باشد.
بازداشت اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول و از چهرههای برجسته مخالف دولت رجب طیب اردوغان، موج گستردهای از اعتراضات در سراسر ترکیه را رقم زده است. این اعتراضها که چندین شب پیاپی ادامه داشت، با سرکوب شدید پلیس مواجه و منجر به دستگیری صدها معترض شده است.
این خبرنگار سوئدی در استانبول و در چارچوب تحقیقات مربوط به تظاهرات جنجالبرانگیزی که ژانویه سال ۲۰۲۳ در استکهلم، پایتخت سوئد برگزار شد، دستگیر شده است.
در آن تظاهرات، معترضان عروسکی شبیه رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه را در بیرون ساختمان شهرداری استکهلم از طناب دار آویختند.
مقامهای ترکیه میگویند مدین یکی از ۱۵ فرد مظنون است که در «سازماندهی، ترویج یا ارتباط با آن تظاهرات» نقش داشتهاند.
اتهامات مطرح شده علیه این خبرنگار سوئدی، شامل «توهین به رییسجمهوری» و «عضویت در یک سازمان تروریستی» است.
روزنامه «داگنز ایتیسی» (Dagens ETC) که مدین برای آن کار میکند، دو روز قبل از اعلام رسمی بازداشت او ابراز نگرانی کرده و اعلام کرده بود قادر به برقراری ارتباط با این خبرنگار نیست.
آندریاس گوستاوسون، سردبیر ارشد روزنامه داگنس ایتیسی، به شبکه چهار تلویزیون سوئد (TV4) گفت که مدین هیچ کار نادرستی انجام نداده و تنها بهدلیل انجام وظیفه خبرنگاریاش مجازات شده است.
نیروهای امنیتی ترکیه پیش از این و در جریان سرکوب تظاهرات علیه بازداشت اماماوغلو، دستکم ۱۱ روزنامهنگار و عکاس را بازداشت کردند.
علاوه بر تظاهرات در استکهلم، مقامهای ترکیه گزارشهای پیشین مدین از مناطق جنگزده در سوریه، عراق و جنوب شرق ترکیه بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ را نیز به عنوان بخشی از دلایل بازداشت او مطرح کردهاند.
دادگاه آنکارا پس از بازجویی و جلسه تفهیم اتهام که از طریق ویدیوکنفرانس و با حضور مدین در استانبول برگزار شد، حکم بازداشت رسمی او را صادر کرد.
ماریا مالمر استنرگارد، وزیر امور خارجه سوئد، به اسوت، شبکه تلویزیونی دولتی این کشور (SVT) گفت دولت سوئد از سفیر ترکیه در استکهلم خواسته است تا در مورد اتهامات علیه این خبرنگار سوئدی توضیح دهد و همچنین درخواست کرده است که دسترسی فوری مدین به خدمات کنسولی فراهم شود.
در جریان این اعتراضات سراسری در ترکیه، بیش از ۱۱۰۰ نفر بازداشت و دستکم ۱۲۳ پلیس زخمی شدند.
در نخستین ساعات بامداد جمعه هشتم فروردین، نیروی هوایی ایالات متحده مواضع حوثیها، سیستمهای پدافندی، سایتهای نظامی، انبارهای اسلحه و مراکز کنترل و فرماندهی این گروه را در یمن هدف حملات شدید هوایی قرار داد که در نتیجه آن، چند فرمانده حوثیها نیز کشته شدند.
به گزارش آسوشیتدپرس، شدت خسارات این حملهها و تعداد دقیق تلفات هنوز مشخص نیست اما به نظر میرسد در مقایسه با روزهای گذشته و از زمان آغاز کارزار ۱۵ مارس آمریکا علیه این گروه، تعداد حملات بهطور قابل توجهی بیشتر بوده است.
بررسی آسوشیتدپرس نشان میدهد عملیات جدید ایالات متحده تحت امر ترامپ گستردهتر از حملات انجامشده در دوران ریاستجمهوری جو بایدن است.
این بار، حملات از هدفگیری صرف سکویهای پرتاب فراتر رفته و افراد ارشد و همچنین مناطق شهری را نیز در بر گرفته است.
گزارشهای اولیه رسانههای حوثی از زخمیشدن دستکم هفت نفر در حملات جمعه در صنعا خبر دادهاند.
این حملات، اطراف بندر الحدیده در دریای سرخ، پایگاه اصلی حوثیها در صعده و تاسیسات این گروه در استانهای الجوف، عمران و مارب را هم هدف گرفتند.
حوثیها جز اشاره به فرودگاه بینالمللی صنعا که برای پروازهای نظامی و غیرنظامی استفاده میشود، درباره اهداف مورد حمله در دیگر مناطق اظهار نظری نکردهاند.
بر اساس این گزارش، بسیاری از محلههای پایتخت، محل استقرار نهادهای نظامی و امنیتی حوثیها هستند اما در این محلات جمعیت غیرنظامی زیادی هم ساکن هستند.
ویدیویی از آسوشیتدپرس، لحظه سقوط یک بمب در صنعا را نشان میدهد که دود عظیمی در آسمان شب به پا میکند.
مناطق کوهستانی شمال صنعا در استان عمران که گمان میرود محل استقرار پایگاههای نظامی و تاسیسات دیگر باشند هم هدف حملات قرار گرفتند.
شبکه ماهوارهای «المسیره» متعلق به حوثیها اعلام کرد که در پی حملهها به شمال صنعا، شبکههای ارتباطی در این مناطق از کار افتادهاند.
گزارش شده که تنها در این منطقه دستکم ۱۹ حمله انجام شده است.
سنتکام، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا که اکنون اختیار اجرای حملات تهاجمی بدون نیاز به تایید فوری کاخ سفید را دارد، تاکنون درباره اجرای این حملات اظهار نظری نکرده است.
همچنین برخلاف دوران بایدن که جزییات حملات منتشر میشد، در کارزار جدید چنین اطلاعاتی ارائه نشده است.
این دور از حملات هوایی که حوثیها میگویند تاکنون دستکم ۵۷ کشته برجای گذاشته، پس از تهدید شورشیان به هدف قرار دادن مجدد کشتیهای «اسرائیلی» آغاز شد. تهدیدی که در واکنش به جلوگیری اسرائیل از ورود کمکهای بشردوستانه به غزه مطرح شده بود.
حوثیها پیشتر تعریف مبهمی از «کشتی اسرائیلی» داشتهاند، بهگونهای که دیگر کشتیها نیز در معرض حمله قرار گرفتهاند.
در فاصله نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴، حوثیها بیش از ۱۰۰ کشتی تجاری را با موشک و پهپاد هدف قرار دادند و دو کشتی را غرق کرده و چهار ملوان را کشتند.
آنها همچنین چندین بار به کشتیهای جنگی آمریکایی حمله کردند، اگرچه تاکنون هیچکدام از این کشتیها آسیب ندیدهاند.
این حملات باعث شد که توجه جهانی بیشتری به حوثیها جلب شود که با بحران اقتصادی داخلی مواجه است و مخالفان و امدادگران را در داخل یمن به شدت سرکوب کرده است.
یمن کشوری است که درگیر جنگی ۱۰ ساله است و بهعنوان فقیرترین کشور عرب شناخته میشود.