عباس عبدی، فعال سیاسی اصلاحطلب، در توجیه داشتن «سیمکارت سفید» گفت که این نوع خط، «حق» اوست و خطوط تلفن اغلب اعضای شورای عالی فضای مجازی هم که مسئولیت فیلترینگ اینترنت در ایران را برعهده دارند، سفید است.
اصطلاح «خط سفید» برای خطوطی به کار برده میشود که بدون فیلترینگ به شبکه جهانی اینترنت متصل میشوند.
عبدی، در یادداشتی در روزنامه اصلاحطلب اعتماد که شنبه هشتم آذر منتشر شد، نوشت: «وزارت ارتباطات مطابق قانون دسترسی به اطلاعات باید وضعیت خطوط تلفن اعضای شورای عالی فضای مجازی و نیز کارگروهها و کارکنان این شورا و حتی خانوادههای آنان را اعلام کند. تا آنجا که شنیدهام به احتمال فراوان خطوط اغلب آنان سفید است و این نهایت رفتار ریاکارانه است.»
یک قابلیت تازه پلتفرم ایکس برای کاربران، نشان میدهد که برخی از روزنامهنگاران، فعالان رسانهای و سیاسی و مقامهای حکومتی، از اصلاحطلب و محافظهکار، بدون استفاده از ویپیان (فیلترشکن) و با استفاده از اینترنت بدون فیلتر اختصاص داده شده از سوی حکومت، حساب کاربری خود را ایجاد کرده و یا از آن استفاده میکنند.
افشای این موضوع، انتقاد تند شهروندان عادی ایرانی در شبکه ایکس را به دنبال داشته که ناچار هستند هر روز برای استفاده از پلتفرمهای فیلتر شده اینترنتی، از ویپیان استفاده کنند.
عبدی در یادداشت خود نوشت: «باید فرض را بر این بگذارید که همه چیزها یا آشکار است یا به زودی آشکار میشود و بر این اساس، رفتار و استدلال کنید. در همین ماجرا دست تجزیهطلب خودساخته! یا ایرانی طرفدار استقلال اسکاتلند! رو شده و انتظار میرود این ماجرا باز هم ادامه یابد.»
اشاره عبدی به «ایرانی طرفدار استقلال اسکاتلند» در شرایطی است که جمهوری اسلامی بودجه کلانی را برای «ارتش سایبری» خود هزینه میکند تا فضای افکار عمومی در شبکههای اجتماعی را مهندسی کند.
پیشتر یک رسانه بریتانیایی گزارش داد شماری از حسابهای شاخص حامی استقلال اسکاتلند که در شبکههای اجتماعی خود را بهعنوان فعالان اسکاتلندی معرفی میکنند، از داخل ایران اداره میشوند.
خط سفید اعضای شورای عالی فضای مجازی
افشای اعطای خط سفید به اعضای شورای عالی فضای مجازی از سوی عبدی در شرایطی است که این شورا یکی از اصلیترین مراکز فیلترینگ و اعمال سانسور و محدودسازی دسترسی شهروندان ایرانی به اینترنت است.
این شورا اسفند سال ۱۳۹۰ با فرمان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تشکیل شد و ۱۸ عضو حقوقی و ۱۰ عضو حقیقی دارد.
رییس قوه قضاییه، رییس سازمان تبلیغات اسلامی، رییس سازمان صداوسیما، فرمانده کل سپاه پاسداران و فرمانده کل فراجا از جمله اعضای این شورا هستند.
دفاع عبدی از خط سفید خود
در پی راهاندازی قابلیت تازه ایکس، موجی از عذرخواهی در میان کسانی راه افتاده که با وجود پنهانکاری، اکنون نزدیکی آنان به قدرت و بهرهمندیشان از رانتهای حکومتی آشکار شده است.
اما عبدی در مورد خط سفید خود، از داشتن آن دفاع کرد و گفت که از سال ۱۳۹۷ از اینترنت بدون فیلتر استفاده میکند.
او گفت که پس از فیلتر تلگرام در دیماه سال ۱۳۹۶، با توجه به اهمیت تداوم حضور روزنامهنگاران در این سکو، انجمن صنفی روزنامهنگاران در پی حل مساله - حداقل برای روزنامهنگاران و فعالان فضای مجازی - برآمد: «در نهایت و با پیگیری دولت، نهادهای مربوط قانع شدند که ۱۶ هزار نفر از فعالان این حوزه، شامل روزنامهنگاران، فعالان مجازی و مرتبط با این حوزه، مشمول این محدودیت نشوند.»
این روزنامهنگار و فعال اصلاحطلب داشتن خط سفید را «حق» خود دانست و نوشت: «توجه کنیم که امتیازی به اینها داده نشده است بلکه حقی که از دیگران و با فیلترینگ سلب شده به اینها بازگردانده شده بود.»
خرید و فروش «خط سفید»
وجود فیلترینگ اینترنت و خط سفید در ایران به فساد دامن زده است.
مصطفی پوردهقان اردکان، نماینده مجلس شورای اسلامی، هشتم آذر به خبرگزاری ایلنا گفت: «در حال حاضر بسیاری از این سیمکارتهای سفید با قیمتهای گزافی خرید و فروش میشوند.»
او توضیح بیشتری در این باره ارائه نکرد.
پوردهقان گفت: «بازار سیاه برای این سیمکارتها ایجاد شده و این موضوع واقعا تلخ و دردناک است.»
پیشتر صفحه رسمی وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی، با اشاره به افشای دسترسی برخی مقامهای جمهوری اسلامی و بعضی خبرنگاران نزدیک به حکومت به اینترنت بدون فیلتر، نوشت: «دسترسی به اطلاعات یک حق بنیادین است، نه امتیازی که فقط به عدهای محدود اعطا شود.»
سایت واینت شنبه هشتم آذر با اشاره به حملات سال گذشته اسرائیل به رهبران و فرماندهان و نیز زیرساختهای گروه مسلح حزبالله، نوشت که قاسم بارها گفته است: «حزبالله هرگز سلاحهای خود را کنار نخواهد گذاشت.»
یک مقام لبنانی به این سایت گفت: «قاسم ممکن است چهرهای کمرنگ باشد و مقایسه او با سلفش نصرالله دشوار؛ اما اشتباه نکنید. او مانند میخ زنگزدهای است که در یک بدن زنده فرو رفته. او دیدگاههایی افراطی دارد که حتی از نصرالله نیز فراتر میرود.»
اما حنین غدار، روزنامهنگار سابق شیعه لبنانی که پس از تهدیدهایی از سوی حزبالله به ایالات متحده رفت، درباره انتخاب قاسم به دبیرکلی حزبالله گفت: «این یک انتصاب تصادفی است.»
او افزود: «آنها همیشه قاسم را نادیده میگرفتند. هیچکس او را جدی نمیگرفت، نه در رهبری حزبالله و نه در نهادهای اطلاعاتی که حزبالله را ردیابی میکنند. او یک انتخاب برای دبیرکلی بود چون هیچ شخصیت ارشد دیگری وجود نداشت که بتواند با تایید علی خامنهای و سپاه پاسداران این موقعیت را به دست آورد.»
غدار اضافه کرد: «او همیشه این مقام را میخواست و برنامههایش را پنهان نمیکرد اما نقش امروز او، نمادین است؛ انجام سخنرانی، حضور در شوراهای حزبالله و استفاده از روابطش در تهران برای اطمینان از ادامه جریان پول.»
با این حال، غدار تاکید کرد که قاسم «یک بازیچه خطرناک» محسوب میشود.
تلاش جمهوری اسلامی برای نفوذ دوباره در لبنان
واینت با اشاره به اینکه نمیتوان به طور دقیق گفت دبیرکل جدید حزبالله امروز کجا زندگی میکند، نوشت میتوان حدس زد که همسر، دختر و پسرش جدا از او زندگی میکنند و تنها پس از یک سری اقدامات انحرافی برای دور کردن خبرچینان یا هواپیماهای نظارتی، در یک خانه امن حاضر میشوند.
به نوشته این وبسایت، رهبر حزبالله آموخته است که به هیچکس اعتماد نکند؛ نه در لبنان، نه در میان بازیگران عرب خارجی و نه حتی ایرانیها.
واینت با اشاره به تلاش جمهوری اسلامی برای نفوذ دوباره در لبنان افزود که جوزف عون، رییسجمهوری و نواف سلام، نخستوزیر این کشور، تاکید کردهاند که «هیچ منفذی برای نفوذ ایرانیها وجود ندارد».
این وبسایت اشاره کرد که تام باراک، فرستاده ویژه ایالات متحده، نیز از این تصمیم حمایت میکند.
بر اساس این گزارش، حزبالله تحت رهبری قاسم هنوز در حال تلاش برای بازیابی توانش پس از حملات پیجری اسرائیل است. حملاتی که دهها کشته از حزبالله گرفت و هزاران نفر را مجروح کرد.
روزهای احساس نزدیکی بین اسرائیل و بخش قابل توجهی از شهروندان لبنان
واینت با تاکید بر اینکه عملیات اسرائیل نه تنها حزبالله، بلکه تمام لبنان را به لرزه درآورد، نوشت: «این روزها، روزهای احساس نزدیکی غیرمعمول بین اسرائیل و بخش قابل توجهی از شهروندان لبنان است.»
شمعون، اقتصاددان لبنانی که سالها در یک موسسه دولتی کار کرده است، گفت: «من به اسرائیل احساس نزدیکی بیشتری نسبت به افراد حزبالله دارم. حس قویای در بین مردم لبنان برای نزدیک شدن به اسرائیل وجود دارد. ما قطعا متوجه میشویم که شما به اهداف لبنانی حمله نمیکنید و مراقب هستید که به ارتش لبنان حمله نکنید. به نظر میرسد که شما عمدتا روی اهداف حزبالله تمرکز دارید.»
منتصر، یک دانشگاهی لبنانی، هم در مورد «گفتوگوهای جوانان لبنانی در کافهها» گفت که آنها «جنگ نمیخواهند و حزبالله را به عنوان یک بار خطرناک که نمیتوان از شر آن خلاص شد، میبینند».
یک مورخ هم اشاره کرد: «در ۳۰ سال گذشته، ما این اندازه احساس نزدیکی به اسرائیل نداشتهایم. مردم اینجا درباره روزی صحبت میکنند که شهروندان لبنانی میتوانند از اورشلیم دیدن کنند و به ساحل تلآویو، یافا و عکا برسند.»
غدار اما بر این باور است که لبنان در نقطه بحرانی قرار دارد: «هرگز چنین حمایت گستردهای از گفتوگو با اسرائیل و همچنین تمایل شهروندان برای حرکت به سمت صلح را ندیدهام.»
سردبیر یک روزنامه لبنانی نیز با صراحت گفت: «ذهنیت لبنان یک شبه تغییر کرد. آنچه در طول سال گذشته اتفاق افتاد، به شهروند لبنانی ثابت کرد اسرائیل او را تعقیب نمیکند یا بهدنبال آسیب رساندن به او نیست.»
قاسم، نماینده شخصی خامنهای
واینت نوشت: «حزبالله انگیزه زیادی برای بقا دارد و دبیرکل فعلی بیوقفه تلاش میکند تا این سازمان تروریستی را به شکوه سابقش بازگرداند.»
این سایت به نقل از ژاک نیریا، افسر ارشد سابق اطلاعات نظامی اسرائیل که پژوهشگر مرکز امور خارجه و امنیت اورشلیم است، نوشت: «خامنهای، قاسم را به عنوان نماینده شخصی خود در لبنان منصوب کرده است. قاسم توانست حزبالله را احیا کند، جوانان شیعه را جذب کند، آنها را آموزش دهد و مسیرهای جدیدی را باز کند. حتی اگر او کاریزما نداشته باشد، پیشنهاد میکنم او را دست کم نگیرید.»
او در ارزیابی خود به ارسال موشک و یک میلیارد دلار پول برای حزبالله از طریق جمهوری اسلامی، و نیز افتتاح کارخانههای تولید پهپاد و موشک اشاره کرد و گفت پولی که در اختیار این گروه است، انگیزه اصلی برای جذب نیرو به شمار میرود.
نیریا افزود: «اگر یک سرباز در ارتش لبنان، چه مجرد و چه متأهل و دارای فرزند، ماهانه حدود ۲۵۰ دلار حقوق میگیرد، حقوق حزبالله تقریبا ۱۰ برابر بیشتر است؛ حدود دو هزار تا دو هزار و ۵۰۰ دلار در ماه.»
واینت اشاره کرد که بخش بزرگی از بودجه این گروه از پول جمهوری اسلامی تامین میشود و بخش دیگر آن از صنعت قاچاق مواد مخدر از لبنان به آمریکای جنوبی (تحت حمایت حزبالله)، بهدست میآید.
در این میان، حزبالله همچنین یک صندوق وام بدون بهره به نام «القرض الحسن» را اداره میکند که ۳۶ شعبه در سراسر لبنان دارد که به گفته نیریا، «آشکارا دولت را نادیده میگیرد».
بر اساس این گزارش، از دیدگاه قاسم و بهطور کلی، برای حزبالله، انگار دولت لبنان وجود ندارد.
واینت در گزارش خود همچنین به نقش پشت پرده نبیه بری، رهبر جنبش امل و نیز رییس پارلمان لبنان، به سود حزبالله، اشاره کرد و نوشت: «ارتباطات او با ایران قابل مشاهده نیست اما وجود دارد. او بهطور قطع از آن دسته سیاستمدارانی است که در پشت صحنه نقش بازی میکند و نفوذش بسیار زیاد است.»
چالش کنونی جوزف عون
در گزارش واینت در مورد تلاش دولت لبنان برای به دست آوردن کنترل نظامی این کشور به نقل از یک منبع آگاه اسرائیلی آمده است: «مشکل این است که آنها پس از سالها که حزبالله امور امنیتی را اداره میکرد و به همراه یونیفل (نیروی حافظ صلح سازمان ملل)، فرماندهی علیه اسرائیل را بر عهده داشت، هیچ قدرت واقعیای ندارند.»
به گفته این سایت، چالش کنونی رییسجمهوری لبنان، این است که با وجود مانعتراشیهای حزبالله، چگونه ذخایر عظیم سلاح این گروه را جمعآوری، انبارها و مخفیگاههای آنها را نابود و پایگاههای آموزشیشان را تعطیل کند.
غدار گفت: «امروزه در لبنان، در مورد موضوع خلع سلاح، اجماع وجود دارد اما مهم است که با دقت پیش برویم تا این مبارزه به یک جنگ داخلی میان ارتش، حزبالله و غیرنظامیان در داخل لبنان تبدیل نشود.»
حدود دو هفته پیش، قاسم در نامهای سرگشاده گفت: «حزبالله حق کامل مقاومت در برابر عملیات جمعآوری سلاح دولت را دارد.»
او به عون هشدار داد که «با اسرائیل وارد مذاکره نشود».
پس از آن، رییسجمهوری و نخستوزیر لبنان، به ایالات متحده، عربستان سعودی و فرانسه گفتند که نمیتوانند بدون کمک خارجی، خلع سلاح حزبالله را مدیریت کنند.
به نوشته واینت، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به طور خلاصه پاسخ داده است: «اینها مشکلات شما هستند.»
ایالات متحده نیز بهطور تلویحی اعلام کرده که ترجیح میدهد نیات رییسجمهوری جدید سوریه را بررسی کند و کاخ الیزه نیز علاقه کمی به موضوع نشان داده است.
نازنین بنیادی، بازیگر و فعال حقوق بشر، و شاهین میلانی، مدیر اجرایی مرکز اسناد حقوق بشر ایران، در واکنش به یک پیام شیرین سعیدی، مدرس دانشگاه آرکانساس، تدریس این چهره حامی جمهوری اسلامی در این دانشگاه را «مایه شرم» خواندند.
میلانی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شرم بر دانشگاه آرکانساس که یکی از حامیان دیکتاتور آدمکش ایران را در میان اعضای هیئت علمی خود دارد.»
دانشگاه آرکانساس، دانشگاه تحقیقاتی دولتی در شهر فایتویل واقع در ایالت آرکانزاس آمریکا است که در سال ۱۸۷۱ تاسیس شد.
سعیدی پیش از این در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ضمن دعا برای رهبر جمهوری اسلامی، نوشته بود که خامنهای در جنگ ۱۲ روزه، «ایران را حفظ کرد».
او برای خامنهای نوشته بود: «خدانگهدار تو.»
علاوه بر فعالان ایرانی، بن سبطی، از سخنگویان پیشین دولت اسرائیل، با اشاره به مواضع ضدغربی سعیدی، خواستار اخراج او از خاک آمریکا شد.
بسیاری از کاربران نیز ضمن انتقاد شدید از دانشگاه آرکانساس، به سرکوب گسترده مردم و نقض فراگیر حقوق بشر به دست جمهوری اسلامی اشاره کردند و سعیدی را عامل حکومت ایران خواندند.
پیشینه حضور حامیان جمهوری اسلامی در دانشگاههای آمریکا
این اولین بار نیست که حضور حامیان جمهوری اسلامی در دانشگاههای آمریکا جنجالی میشود.
پیشتر بهدلیل تدریس حسین موسویان، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی، در دانشگاه پرینستون، انتقادهایی به این دانشگاه آمریکایی وارد شده بود.
موسویان متهم به دست داشتن در قتل شماری از چهرههای سرشناس مخالف جمهوری اسلامی، به ویژه ترور دستکم ۲۴ نفر در اروپا در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی است. افرادی مانند شاپور بختیار، فریدون فرخزاد، عبدالرحمن قاسملو و کاظم رجوی.
در واکنش به این انتقادها، دانشگاه پرینستون اعلام کرد که این دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی «به درخواست خود» در پایان ماه می (۱۰ خرداد) از این دانشگاه بازنشسته شده است.
در نمونهای دیگر، محمدجعفر محلاتی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در سازمان ملل، که بهدلیل اتهامهای گسترده مشارکت در توجیه قتلعام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ و همچنین اتهام آزار جنسی و تجاوز در زمان تدریس در آمریکا رسوایی به بار آورد، اکنون در ایران با دانشجویان در ارتباط است.
ائتلاف علیه توجیهگران رژیم اسلامی ایران (AAIRIA)، یک سازمان ایرانی-آمریکایی، اعلام کرد که محلاتی را در شیراز یافته؛ جایی که او هماکنون به عنوان پژوهشگر ارشد «مرکز تحقیقات مجد» فعالیت میکند.
همچنین در روزهای گذشته، وحید عابدینی، فعال سیاسی نزدیک به جریان اصلاحطلب در جمهوری اسلامی و استادیار مطالعات ایران در دانشگاه ایالتی اوکلاهما پس از مدت کوتاهی بازداشت، آزاد شد.
عابدینی که دهه ۱۳۸۰ عضو فعال انجمن اسلامی دانشگاه تهران بود، در دهه ۱۳۹۰ به آمریکا مهاجرت کرد.
با وجود این، او ارتباط خود را با بدنه اصلاحطلبان در جمهوری اسلامی حفظ کرده است.
عابدینی در جریان انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۴۰۳ از حامیان مسعود پزشکیان و از امضاکنندگان بیانیه مشهور به «روزنهگشایی» بود.
این خبرگزاری جمعه هفتم آذر با اشاره به «اجرای سختگیرانه» قوانین مربوط به حجاب اجباری که «زنان را ملزم به پوشاندن موهایشان میکرد»، نوشت جان باختن مهسا امینی در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات سراسری پس از آن، «زنان را از هر سن و دیدگاه» به گونهای خشمگین کرد که از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، کمتر موضوع دیگری این خشم را برانگیخته است.
هالی دگرس، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، به آسوشیتدپرس گفت که وقتی ۲۶ سال قبل به ایران رفت «نشان دادن یک تار مو بلافاصله باعث میشد کسی از ترس اینکه پلیس اخلاق من را با خود ببرد، به من بگوید که آن را زیر روسریام بگذارم.»
او افزود: «مشاهده این موضوع که ایران امروز در چه وضعیتی است، غیرقابل تصور است» و تاکید کرد زنان و دختران آشکارا از حجاب اجباری سرپیچی میکنند.
دگرس اشاره کرد مقامات جمهوری اسلامی از تعداد زیاد این زنان و دختران در سراسر ایران شگفتزده شدهاند و نگران هستند.
الیاس حضرتی، رییس شورای اطلاعرسانی دولت مسعود پزشکیان، پنجم آذر تایید کرد که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ابلاغیهای را درباره حجاب اجباری به دولت ارسال کرده است.
او مخالفان حجاب اجباری در ایران را «افراد معدودی» نامید که «دست به ناهنجاریهای اجتماعی میزنند.»
در این ارتباط، پزشکیان ۲۷ آبان در جلسه شورایعالی انقلاب فرهنگی گفت: «مجموعههای دولتی و حاکمیتی باید به قوانین و هنجارهای ملی در حوزه عفاف و حجاب پایبند باشند.»
پیش از این، حسین رفیعی، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزههای علمیه، خبر داد که سه ماه پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی گزارشی درباره وضعیت حجاب در ایران را به خامنهای ارائه کرده است.
به گفته او، رهبر جمهوری اسلامی این گزارش را «تکاندهنده» خواند و دستور داد نسخهای از آن در اختیار پزشکیان قرار گیرد تا دستگاههای اطلاعاتی «پروژهسازان و عوامل آنها» در موضوع نافرمانی در برابر حجاب اجباری را شناسایی کنند و تحت پیگرد قرار دهند.
رفیعی افزود «بیحجابی یک جریان تصادفی نیست»، بلکه «بخشی از طرحهای امنیتی و اطلاعاتی سرویسهای بیگانه برای تضعیف جمهوری اسلامی» است.
اینگونه اتهامات طی دهههای گذشته بارها به زنان و دختران مخالف حجاب اجباری وارد شده است.
در هفتههای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی بر ضرورت تشدید سیاستهای سرکوبگرانه برای تحمیل حجاب اجباری تاکید کردهاند.
غلامحسین محسنیاژهای، رییس قوه قضاییه، ۲۳ آبان اعلام کرد به دادستانها دستور داده با همکاری دستگاههای امنیتی و انتظامی، جریانات «سازمانیافته و مرتبط با بیگانه» در زمینه «ناهنجاریهای اجتماعی» را به دستگاه قضایی جمهوری اسلامی معرفی کنند.
«احتمال حمله اسرائیل موجب شد اجرای قانون حجاب متوقف شود»
در همین حال، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی ۲۹ آبان اعلام کرد که شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی بهدلیل آنچه احتمال حمله اسرائیل نامید، تصمیم گرفت که اجرای قانون موسوم به عفاف و حجاب برای مدتی به تعویق بیفتد.
ابراهیم عزیزی در یک سخنرانی در دانشگاه تهران گفت: «بعد از کشته شدن حسن نصرالله و عملیات وعده صادق دو، به این جمعبندی رسیدیم که احتمال حمله اسرائیل به ایران وجود دارد و شورای عالی امنیت ملی تصمیم گرفت اجرای قانون عفاف و حجاب برای مدتی به تعویق بیفتد.»
زمان مورد اشاره او روزهای پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی در خردادماه امسال بود.
عزیزی با توصیف «قانون عفاف و حجاب» به عنوان «قانون خوب» افزود: «در جمهوری اسلامی ساختارهایی داریم که با توجه به شرایط حساس، تصمیم به تعویق اجرای این قانون گرفت.»
او گفت: «نسبت به شرایط فعلی جامعه در خصوص حجاب آگاهیم اما نمیتوانیم مسائل امنیتی را نادیده بگیریم.»
نارضایتی گسترده در ایران
آسوشیتدپرس در بخشی از گزارش خود به این موضوع اشاره کرد که «نارضایتی» در جامعه ایران موج میزند و به سخنان محمدجواد جوادییگانه، مشاور امور اجتماعی پزشکیان، استناد کرد که گفته دادههای یک نظرسنجی منتشر نشده توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) این موضوع را تایید کرده است.
پایگاه خبری رویداد۲۴ در گزارشی در ۲۱ آبان به نقل از این گزارش محرمانه نوشت که نارضایتی عمومی از وضعیت کشور به حدود ۹۲ درصد رسیده است.
رویداد۲۴ با اشاره به کاهش شدید اعتماد عمومی در ایران نوشته بود: «پایین بودن رتبه دولت فعلی در مقایسه با دولتهای پیشین الزاما به معنای عملکرد ضعیفتر نیست، بلکه بازتابی از شرایط اقتصادی و اجتماعی امروز کشور است.»
این پایگاه خبری افزود نظرسنجیها «بیش از آنکه ابزار ارزیابی دولت باشند، آینهای از احساس عمومی جامعه نسبت به حاکمیت هستند.»
در ماههای گذشته، تشدید مشکلات اقتصادی، نقض گسترده حقوق بشر، تداوم سیاستهای سرکوبگرانه، بحرانهای زیستمحیطی، کمبود آب و برق و آلودگی شدید هوا، موجی از نارضایتی عمومی را در سراسر ایران برانگیخته است. این سطح از نارضایتی عمومی، جمهوری اسلامی را با یکی از جدیترین بحرانهای مشروعیت در سالهای اخیر روبهرو کرده است.
موسسه گمان (گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان)، ۱۴ آبان گزارش داد بر اساس نتایج آخرین پیمایش این موسسه، میزان گرایش به «براندازی نظام جمهوری اسلامی» نسبت به سال گذشته شش درصد افزایش یافته است.
پیشتر سخنگوی این انجمن گفته بود که تعلل چندماهه آموزش و پرورش در عقد قرارداد، یکی از دلایل متوقف شدن این طرح بوده است.
احمد اسماعیلزاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا، اعلام کرد که تغییر قیمت لبنیات، چالش اصلی اجرای برنامه شیر مدارس است، و اشاره کرد که قیمت لبنیات طی یک ماه گذشته چندینبار گران شده است.
او افزود در اوایل مهر ماه، وزارت آموزشوپرورش و انجمن صنایع لبنی توافق کرده بودند که شیر با قیمت مناسب در اختیار وزارت آموزشوپرورش قرار گیرد اما «قیمتهای محصولات لبنی طی دو سه ماه گذشته افزایش چشمگیری یافت و انجمن صنایع لبنی حاضر نیست که شیر را با قیمت توافقشده در اختیار وزارت آموزشوپرورش قرار دهد.»
گزارش رسانهها حاکی از آن است که طرح توزیع سراسری شیر در مدارس فقط در چهار استان به اجرا درآمده است.
در بودجه سال جاری، ۶۵۰۰ میلیارد تومان برای اجرای این طرح اختصاص داده شده بود.
به گزارش ایسنا، حسین اسداللهی، دبیر کمیته ملی شیر وزارت آموزش و پرورش،۲۴ آبان گفته بود توزیع شیر تنها در چهار استان لرستان، خوزستان، گیلان و زنجان شروع شده است و در دیگر استانها، شرکتهای لبنی از تحویل شیر امتناع کردهاند.
او همچنین تامین شیر را بر عهده وزارت جهاد کشاورزی دانسته و افزوده بود که این وزارتخانه تاکنون حاضر به تشکیل جلسه هماهنگی نشده است.
در مقابل، محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران، ۲۴ آبان اعلام کرده بود که افزایش قیمت شیر خام از ۲۳ به ۳۲ هزار تومان، بیماری تب برفکی و تعلل چندماهه آموزش و پرورش در عقد قرارداد، اجرای طرح شیر مدارس را متوقف کرده است.
به گفته او، وزارت آموزش و پرورش در نیمه اول سال، قرارداد را امضا نکرد و باعث بحران شد.
در این حال، مسعود مبینی، کارشناس اقتصادی، جمعه هفتم آذر در گفتوگو با سایت تجارتنیوز ضمن اشاره به این نکته که در سالهای اخیر تورم قیمت لبنیات بهطور مداوم از متوسط تورم غذایی بالاتر بوده است، افزود: «این یعنی شیر و ماست و پنیر، بیش از سایر خوراکیها از سفره مردم حذف شدهاند.»
او تاکید کرد: «دولت برای اجرای طرح شیر مدارس باید رقم بسیار بالایی را برای خرید تضمینی اختصاص میداد.»
در این حال، به نظر میرسد که دلایل دیگری هم در اجرا نشدن طرح توزیع سراسری شیر در مدارس دخالت داشتهاند.
فاطمه خسروی، فعال مدنی، جمعه هفتم آذر به سایت تجارتنیوز گفت: مدیران مدارس در شهرهای مختلف میگفتند: «بخشنامه آمده، اما بودجه نیست. حتی زمانبندی هم اعلام نشده. هنوز نمیدانیم خرید شیر بر عهده مدرسه است یا اداره کل.»
بر اساس این گزارش، در نتیجه، در بسیاری از استانها نهتنها یک بسته شیر توزیع نشد، بلکه حتی جلسات هماهنگی نیز برای آن تشکیل نشده است.
در این حال، اسماعیلزاده با اشاره به این موضوع که اجرای برنامه شیر مدارس از وزارت آموزشوپرورش به استاندارها محول شده است، گفت: «با توجه به اینکه حل این برنامه در سطح کشوری امکانپذیر نیست، استاندارها با همکاری ادارهکل آموزشوپرورش استان، صنایع لبنی و دانشگاه علومپزشکی مربوطه نسبت به اجرای برنامه شیر مدارس اقدام خواهند کرد.»
این مقام دولت مسعود پزشکیان ابراز امیدواری کرد که روند اجرای برنامه با حضور استاندارها سرعت بگیرد.
«بسیاری از دانشآموزان با شکم خالی به مدرسه میآیند»
سایت تجارتنیوز جمعه هفتم آذر در مورد اجرا نشدن طرح توزیع سراسری شیر در مدارس به نقل از خسروی نوشت که هزینه نکردن برای کودکان، در واقع به معنای هزینهسازی برای آینده است.
او گفت: «در شرایطی که فقر غذایی و حذف لبنیات از سفره خانوادهها رو به افزایش است، اجرای طرح شیر مدارس بیش از هر زمان دیگری ضروری است. اما به نظر میرسد تا زمانی که نگاه تصمیمگیران به حوزه سلامت کودک تغییر نکند، این طرح همچنان روی کاغذ خواهد ماند.»
خسروی همچنین اشاره کرد: «معلمان مدارس دولتی در مناطق محروم گزارش میدهند که بسیاری از دانشآموزان با شکم خالی به مدرسه میآیند. برخی از آنها حتی صبحانهای دریافت نمیکنند و گاهی تنها یک بیسکوئیت ساده در کیف دارند.»
او تاکید کرد: «مطالعات جهانی نشان میدهد که فقر تغذیهای به افت یادگیری، حواسپرتی، کاهش مشارکت در کلاس و حتی کاهش انگیزه برای ادامه تحصیل منجر میشود. حذف طرحهای غذایی مدرسهای، معمولا اثرات نامحسوس اما عمیقی بر عملکرد تحصیلی دارد.»
در این میان، تنها قیمت محصولات لبنی در ایران افزایش پیدا نکرده است. گزارش روزانه رسانهها در ایران از افزایش قیمت اقلام و کالاهای غذایی متعددی حکایت دارد که بسیاری از آنها با مجوز دولت انجام شده است.
بهدنبال سیاستهای ناکارآمد جمهوری اسلامی در زمینههای اقتصادی، سیاست داخلی و سیاست خارجی طی دهههای اخیر، تورم فزاینده زندگی شهروندان، بهویژه اقشار کمدرآمد، را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و قیمت کالاهای اساسی با جهشی بیسابقه روبهرو شده است.
وزارت خارجه آمریکا با اشاره به افزایش «سرسامآور» قیمت مواد غذایی—که دستکم ۶۴ درصد رشد کرده—در این مطلب نوشت بسیاری از مردم ناچار شدهاند مصرف اقلام ضروری مانند گوشت، تخممرغ و میوه را کنار بگذارند. در این پست همچنین تاکید شده که حتی قیمت نان و برنج که زمانی ارزانترین گزینهها بودند بهشدت بالا رفته و خانوادههای ایرانی در تامین حداقلهای غذایی با محدودیت جدی روبهرو شدهاند.
وزارت خارجه آمریکا با تاکید بر اینکه «حقوقهای پایین و ثابت، دسترسی بسیاری از ایرانیان به یک رژیم غذایی متعادل را ناممکن کرده و چرخهای مهلک از سوءتغذیه، بیماری و فقر ایجاد کرده است» نوشت: «پیامد این بحران سنگین است: اکنون دستکم ۳۵ درصد از مرگهای ثبتشده در کشور با سوءتغذیه ارتباط دارد.»
وزارت خارجه آمریکا با اشاره به اینکه مردم ایران حتی برای تامین ضروریترین نیازها در تلاش هستند، تاکید کرد در چنین شرایطی مقامهای حکومت و خانوادههایشان در رفاه کامل به سر میبرند.
این مطلب افزود: «دسترسی به غذا هرگز نباید یک تجمل باشد. این بحران ناکامی عمیق رهبری را نشان میدهد؛ رهبری که به طور مداوم منافع خود را بالاتر از رفاه مردم قرار میدهد.»
حسین راغفر: ۴۰ درصد جمعیت ایران دچار فقر مطلق و ۷ میلیون نفر زیر خط گرسنگیاند
حسین راغفر، اقتصاددان، پیش از این با اشاره به اینکه در حال حاضر حدود ۱۰ درصد از جمعیت ایران دچار سوء تغذیه و گرسنگی هستند، گفت که با ادامه روند کنونی «جمعیت فقرا» به حدود ۴۰ درصد از کل جمعیت خواهد رسید.
او سهشنبه ۲۰ آبان در مصاحبه با سایت خبرآنلاین در توصیف سوء تغدیهای که هفت میلیون نفر در ایران درگیر آن هستند، گفت: «این افراد اگر تمام درآمدشان را هم صرف تهیه غذا کنند، باز هم به کالری کافی دست پیدا نمیکنند.»
راغفر این وضعیت را حاصل «نظام تبعیضآمیز تخصیص منابع و فرصتها» دانست و افزود: «امروز میبینیم که هرکس به ساختار قدرت نزدیکتر است، منابع یا فرصتهای بزرگتری را از آن خود کرده است.»
این استاد دانشگاه به یک نکته اجتماعی دیگر نیز اشاره کرد: «از یک طرف فقر رشد میکند و از سوی دیگر یک طبقه کوچک اما بسیار ثروتمند شکل گرفته که در داخل سیستم هم نفوذ دارند و سیاستگذاریها را به نفع خودشان منحرف میکنند.»
او وضعیت کنونی گرسنگی را با قحطی دوران اشغال ایران در جریان جنگ جهانی اول مقایسه کرد و گفت: «آن مساله ناشی از اقدامهای هدفمند انگلیسیها بود اما گرسنگی موجود به دلیل بلاهت و طمعکاری همراه با خیانت به وجود آمده است.»
این اقتصاددان تصور «انتظار کشیدن ابدی» مردم را «تصوری پوچ و خام» خواند و هشدار داد: «اینکه فکر کنیم مردم صرفا به تماشای گرسنهتر شدن خودشان مینشینند خطاست. ادامه این وضعیت در نهایت به بروز واکنشهای شدید اجتماعی میانجامد.»
