جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، جمعه وارد گرینلند شد و در این جزیره گفت که گرینلند اکنون نسبت به چند دهه پیش امنتر نیست و این جزیره قطبی تحت امنیت ایالات متحده نسبت به حاکمیت دانمارک وضعیت بهتری خواهد داشت.
ونس جمعه در جریان بازدید از پایگاه نظامی ایالات متحده در پیتوفیک در شمال این جزیره قطبی، به خبرنگاران گفت: «استدلال ما واقعا مربوط به رهبری دانمارک است، که در گرینلند سرمایهگذاری نکرده و در ساختار امنیتی آن کمکاری کرده است.»
او گفت: «دانمارک در حفظ قلمرو نیمه خودمختار دانمارک و مردم آن در برابر تهاجم چین و روسیه خوب عمل نکرده است.»
ونس گفت که ایالات متحده برنامه فوری برای گسترش حضور نظامی ایالات متحده در گرینلند ندارد، اما در منابع خود، از جمله کشتیهای نیروی دریایی، سرمایهگذاری بیشتری انجام خواهد داد.
او افزود: «این وضعیت باید تغییر کند. سیاست ایالات متحده این است که این تغییر باید رخ دهد.»
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود: «فکر میکنم که تحت چتر امنیتی ایالات متحده خیلی بهتر خواهید بود. تا اینکه تحت چتر امنیتی دانمارک باشید.»
هیئت آمریکایی که از سوی مقامات گرینلند یا دانمارک دعوت نشدهاند، شامل اوشا، همسر ونس، مایک والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، و کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، است.
اعتراضات عمومی و خشم مقامات در هر دو کشور گرینلند و دانمارک باعث شد که هیئت آمریکایی تنها به پایگاه نظامی پرواز کند و با مردم ملاقات نکند.
توافق ائتلاف دولت جدید
ساعاتی پیش از ورود ونس، دولت جدید گرینلند توافق ائتلافی خود را اعلام کرد.
طبق این توافق که جمعه هشت فروردین، اعلام شد دولت جدید به رهبری ینس-فردریک نیلسن، رهبر حزب دموکراتها تشکیل خواهد شد.
نیلسن که از احزاب مختلف خواسته بود اختلافات را کنار بگذارند و ائتلافی گسترده برای نشان دادن وحدت ملی تشکیل دهند، تاکید کرده که این اقدام در برابر کارزار ترامپ برای الحاق این سرزمین نیمهخودمختار دانمارک به آمریکا ضروری است.
این ائتلاف که هدف آن حفظ روابط با دانمارک برای حال حاضر است، در برابر فشارهای خارجی تأکید دارد.
نخستوزیر جدید گرینلند اظهار داشت که بازدید هیات آمریکایی نشاندهنده «بیاحترامی» است و از لزوم وحدت در برابر «فشارهای خارجی» صحبت کرد.
حزب دموکراتها که رویکردی حامی کسبوکار و اقتصاد آزاد دارد و از استقلال تدریجی از دانمارک حمایت میکند، در انتخابات سراسری ۱۱ مارس موفق شد تعداد کرسیهای خود را سه برابر کند و با ۱۰ کرسی، به بزرگترین حزب پارلمان تبدیل شود.
تلاش ترامپ برای الحاق گرینلند
ترامپ از زمان آغاز دور دوم ریاستجمهوری خود در ژانویه، بارها اعلام کرده که قصد دارد گرینلند را به خاک آمریکا اضافه کند. او این منطقه را برای منافع امنیتی ایالات متحده حیاتی دانسته، اما این ایده با مخالفت گسترده مردم گرینلند مواجه شده است.
موقعیت استراتژیک گرینلند و منابع معدنی عمدتا دستنخورده آن، این منطقه را برای آمریکا جذاب کرده است. این جزیره در مسیر هوایی کوتاه بین اروپا و آمریکای شمالی قرار دارد و نقشی کلیدی در سیستم هشدار موشکی بالستیک ایالات متحده ایفا میکند. آمریکا در حال حاضر یک پایگاه نظامی در این منطقه دارد.
تغییر برنامه سفر مقامات آمریکایی
قرار است هواپیمای حامل هیئت آمریکایی به سرپرستی جیدی ونس، که شامل اوشا ونس همسر او، مایک والتز مشاور امنیت ملی و کریس رایت وزیر انرژی است، عصر جمعه هشت فروردین در پایگاه آمریکایی پیتوفیک در شمال جزیره فرود آید.
برنامه اولیه این سفر شامل بازدید از پایتخت و شرکت در یک مسابقه سورتمهسواری با سگها بود، اما این برنامه با اعتراض مقامات گرینلند و دانمارک مواجه شد. در نتیجه، دولت آمریکا مجبور شد مسیر سفر را تغییر دهد و از حضور در این رویدادها صرفنظر کند.
براساس آخرین گزارشها، دستکم در میانمار ۱۴۴ نفر کشته و ۷۳۲ نفر مجروح شدهاند. در تایلند نیز کشته شدن دستکم سه نفر در پی فرو ریختن یک ساختمان بلندمرتبه در حال ساخت تایید شده است.
بر اساس این گزارشها بیش از ۱۰۰ تن نیز مفقود شدهاند.
سازمان زمینشناسی آمریکا تخمین زده است که شمار کشتهشدگان در زمینلرزه در میانمار ممکن است به هزاران نفر برسد.
زمینلرزه حوالی ظهر جمعه، هشت فروردین، رخ داد و مردم وحشتزده را وادار کرد تا از ساختمانها خارج شوند.
دولت نظامی میانمار در شش منطقه این کشور وضعیت اضطراری اعلام کرده است. در ماندالای، شهری که به کانون زلزله نزدیک بود، این زمینلرزه بخشهایی از کاخ سلطنتی سابق و برخی بناهای تاریخی را تخریب کرد.
در منطقه ساگاینگ در جنوب غربی ماندالای، پل ۹۰ سالهای فرو ریخت و بخشهایی از بزرگراه اصلی که ماندالای را به یانگون، بزرگترین شهر میانمار، متصل میکند، آسیب دیدند.
در نایپیداو پایتخت میانمار نیز، زلزله باعث آسیب به معابد و بناهای مذهبی شد و بخشهایی از آنها فرو ریخت.
ژنرال زاو مین تون، سخنگوی دولت نظامی میانمار، در گفتوگو با تلویزیون دولتی این کشور اعلام کرد که نیاز به خون در بیمارستانهای مناطق زلزلهزده، بهویژه در ماندالای، ساگاینگ و نایپیداو بسیار بالاست. او از اهداکنندگان خون خواست که در اسرع وقت به بیمارستانها مراجعه کنند.
زلزله باعث فرو ریختن چندین ساختمان از جمله صومعه ما سو یانه در ماندالای، دومین شهر بزرگ میانمار شد.
ویدئویی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، نشان میدهد راهبان بودایی در خیابان ایستاده و مشغول فیلمبرداری از این صومعه بودند که ناگهان ساختمان چند طبقه آن به زمین فرو ریخت. هنوز مشخص نیست که آیا کسی در این حادثه آسیب دیده یا خیر.
سازمانهای امدادی گزارش دادند که یکی از سدهای شهر ترکیده و سطح آب در مناطق پست شهر بالا آمده است.
صلیب سرخ نیز اعلام کرد که سقوط خطوط برق، عملیات امدادرسانی به مناطق زلزلهزده را دشوار کرده است.
در تایلند نیز گروههای امدادی در این کشور تایید کردند که دو نفر کشته شدهاند و تعداد نامشخصی از افراد هنوز زیر آوار یک ساختمان فروریخته در بانکوک گیر افتادهاند.
سونگووت وانگپون، امدادگر حاضر در صحنه، در مقابل تلی از آوار که پیشتر یک ساختمان بلندمرتبه در حال ساخت بود، به خبرنگاران گفت که هفت نفر زنده پیدا شدهاند.
فومتام وچایچای، وزیر دفاع تایلند، ساعاتی بعد اعلام کرد که تعداد قربانیان به سه نفر افزایش یافته و ۹۰ نفر همچنان مفقود هستند.
ریزش این ساختمان باعث سقوط جرثقیل بزرگی که بر روی آن قرار داشت شد و ابر عظیمی از گرد و غبار ایجاد کرد.
همچنین گزارشهایی از خساراتی در چین منتشر شده است.
پاپ فرانسیس رهبر کاتولیکهای جهان که پس از پنج هفته بستری شدن به دلیل ذاتالریه حاد در حال بهبودی است، برای قربانیان زلزله دعا کرد.
میانمار در حال حاضر درگیر یک جنگ داخلی است و بسیاری از مناطق آن بهراحتی قابل دسترسی نیستند، بنابراین هنوز مشخص نیست که دولت نظامی چه میزان کمکهای امدادی ارائه خواهد کرد.
سندی که به دست ایراناینترنشنال رسیده و اظهارات چند نفر از دریافتکنندگان کمکهای مالی نشان میدهد که بسیاری از این پروژهها دوباره تایید و تنها تعدادی انگشتشمار متوقف شدهاند.
وزارت خارجه آمریکا، ژانویه سال جاری میلادی تامین مالی چندین پروژه مربوط به ایران، از جمله گروههای مدافع حقوق بشر ایرانی، پروژههای آزادی اینترنت و سازمانهای جامعه مدنی را به حالت تعلیق درآورد.
این اقدام بخشی از بررسی گستردهتر کمکهای خارجی ایالات متحده در چارچوب سیاست «اول آمریکا»ی دولت ترامپ بود.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره ازسرگیری کمکها به پروژههای مرتبط با ایران گفت حکومت ایران یکی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان است که مردم خود را برای حفظ قدرت سرکوب میکند و ایالاتمتحده به حمایت و دفاع از حقوق مردم ایران در برابر این حکومت ادامه میدهد.
سخنگوی این وزارتخانه در ادامه با اشاره به وضعیت حقوق بشر در ایران و تاکید بر اینکه «حکومت ایران مانع از بهرهمندی مردم از آزادیهای اساسی میشود» گفت با وجود ادامه روند بازبینی کمکهای خارجی، اجرای برخی برنامههای تاییدشده که در راستای منافع ملی آمریکا قرار دارند، از جمله برخی برنامهها در حمایت از مردم ایران، همچنان خواهد یافت.
در بیانیه سخنگوی وزارت خارجه به ایران اینترنشنال آمده است: «وزیر خارجه آمریکا از زمان آغاز به کار خود، با جدیت مشغول بررسی هر دلار هزینهشده در وزارت خارجه و آژانس توسعه جهانی (USAID) بوده تا اطمینان حاصل شود منابع مالیاتی شهروندان آمریکایی در راستای امنتر، قویتر و ثروتمندتر شدن ایالات متحده مصرف میشود.»
این توقف کمکها که در تاریخ ۲۰ ژانویه اعلام شد، در ابتدا برای ۹۰ روز تعیین شده بود اما ظاهرا بررسیها زودتر به پایان رسیده است.
ایراناینترنشنال به فهرستی از «کمکهای مالی فعال» وزارت خارجه آمریکا دست یافته که نشان میدهد وضعیت تقریبا تمام پروژههای مرتبط با ایران به رنگ سبز درآمده و این نشاندهنده از سرگیری کمکها به آنهاست.
چند نفر از دریافتکنندگان این کمکها که همگی به جز یک نفر خواستند نامشان فاش نشود، به ایراناینترنشنال گفتند کمکهای مالی به آنها دوباره برقرار شده و فعالیتهایشان از سر گرفته میشود.
از میان این افراد، تنها کسی که حاضر به صحبت علنی شد، احمد احمدیان، فعال حوزه آزادی اینترنت در ایران و مدیر سازمان مردمنهاد «هولیستیک رزیلینس» (Holistic Resilience) مستقر در کالیفرنیاست که در زمینه توسعه فنآوریهای مقابله با سانسور، تحقیق و فعالیت میکند.
احمدیان ضمن استقبال از تصمیم دولت آمریکا برای بازگرداندن کمکها به سازمانهایی همچون سازمان تحت مدیریت او، گفت: «فشار بر حاکمان ایران و حمایت همزمان از ایرانیان نهتنها امکانپذیر بلکه ضروری است؛ البته اگر ایالات متحده بخواهد تغییر واقعی در ایران و حتی فراتر از آن ایجاد کند.»
او در گفتوگو با ایراناینترنشنال افزود: «سیاست دولت ترامپ مبتنی بر افزایش کارایی و اجتناب از شروع یک جنگ جدید است که بر این اساس جامعه مدنی ایران همچنان امیدوارکنندهترین گزینه برای تحقق این هدف و تغییر رفتار حکومت ایران است.»
احمدیان همزمان تاکید کرد که ممکن است نیاز باشد اصلاحاتی در نحوه اعطای این کمکهای مالی انجام شود: «به باور من پروژههای جدید باید بازدهی مشخص داشته باشند، شفافیت آنها افزایش یابد، بر ارزشهای مشترک مردم ایران و آمریکا تاکید کنند و نتایج ملموستری داشته باشند.»
تاثیر فرمان اجرایی ترامپ بر جامعه مدنی در ایران
پیش از توقف این کمکها، آمریکا از چندین سرویس ارائهدهنده ویپیان (VPN) حمایت مالی میکرد که به ایرانیان کمک میکنند از سانسور دولتی عبور کنند.
آمریکا همچنین از پروژههایی در حمایت از آزادی رسانه، تقویت جامعه مدنی و مستندسازی نقض حقوق بشر در ایران پشتیبانی میکرد که تمام این ابتکارات تحت تاثیر دستور اجرایی ترامپ قرار گرفتند.
توقف کمکها که در نخستین روز کاری ترامپ در کاخ سفید اعلام شد، انتقادهای بسیاری را در میان فعالان ایرانی برانگیخت. این فعالان معتقد بودند چنین تصمیمی بیش از همه به نفع حاکمان جمهوری اسلامی است.
اکنون دریافتکنندگان این کمکها معتقدند از سرگیری حمایتهای مالی آمریکا شرایط را تغییر خواهد داد.
یکی از این افراد که خواست ناشناس بماند، به ایراناینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی تلاش کرد از توقف موقت کمکها بهعنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کند و ادعا کرد این پروژهها کارایی و تاثیر ندارند. اما واقعیت این است که بسیاری از این پروژهها اثرات ملموسی بر جامعه ایران داشتهاند.»
او در ادامه گفت: «دولت ترامپ نشان داد برای پروژههای مرتبط با ایران ارزش قائل است. من انتظار دارم که کمکهای بیشتری هم به این بخش بشود؛ چرا که این پروژهها کاملا با سیاست "اول آمریکا" همخوانی دارند.»
وزارت خارجه آمریکا تاکنون درباره نتایج بررسیها یا دلایل از سرگیری این کمکها اظهار نظر علنی نکرده است.
توقف و از سرگیری این کمکها در شرایطی صورت میگیرد که تنشها میان واشینگتن و تهران شدت گرفته است.
ترامپ در هفتههای اخیر فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک را بر تهران به شدت افزایش داده و در پیامی به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به او هشدار داده است که یا با توافقی برای محدود کردن برنامه هستهای ایران موافقت کند یا با پیامدهای شدید مواجه شود.
خامنهای هم در واکنش به این پیام اعلام کرد تا زمانی که فشارها ادامه دارد، هیچ مذاکره مستقیمی انجام نخواهد داد و ایران در برابر خواستههای آمریکا تسلیم نمیشود.
با تشدید موضعگیری دو طرف، نگرانیها از بالا گرفتن تنشها افزایش یافته است؛ بهویژه اینکه آمریکا حضور نظامی خود را در خاورمیانه و اقیانوس هند تقویت کرده است.
آخرین ارزیابی اطلاعاتی ایالات متحده حاکی است که نفوذ منطقهای ایران کاهش یافته و نارضایتیهای داخلی ممکن است به اعتراضات گسترده مشابه سالهای اخیر منجر شود.
تحلیلگران معتقدند تصمیم از سرگیری کمکها به پروژههای مربوط به ایران، میتواند تحت تاثیر چنین ارزیابیهایی گرفته شده باشد.