جو بایدن، رییسجمهوری ایالات متحده روز سهشنبه ۲۳ مرداد در پاسخ به این پرسش که آیا انتظار دارد در صورت دستیابی به توافق آتشبس در نوار غزه، جمهوری اسلامی از حمله تلافیجویانه به اسرائیل خودداری کند، گفت: «چنین انتظاری دارم.»
مذاکرات برای توقف درگیریها در غزه روز پنجشنبه ۲۵ مرداد با میانجیگری آمریکا، مصر و قطر از سر گرفته خواهد شد.
اسرائیل موافقت خود را با حضور هیاتی از این کشور در مذاکرات آتشبس اعلام کرده است. در سوی مقابل، حماس در بیانیهای تاکید کرده در این مذاکرات شرکت نخواهد کرد.
دوحه در تلاش است حماس را از این تصمیم منصرف کند.
وبسایت خبری اکسیوس به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، سفر روز سهشنبه خود به خاورمیانه را به علت «نامشخص بودن وضعیت» به تعویق انداخته است.
همزمان کاخ سفید اعلام کرد برت مکگرک و آموس هوخشتاین، دو مقام امنیت ملی ایالات متحده، بهمنظور تلاش برای کاهش تنشها و دستیابی به توافق آتشبس، راهی خاورمیانه خواهند شد.
در روزهای اخیر و پس از کشته شدن اسماعیل هنیه، رهبر پیشین حماس، در تهران، آتش تنشها در خاورمیانه شعلهورتر شده است و بیم آن میرود حمله احتمالی جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن به اسرائیل، جبهههای جدیدی از درگیری را در منطقه به وجود آورد.
یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل روز ۲۳ مرداد تاکید کرد این کشور تحولات «در تهران، بیروت و مناطق دیگر» را دنبال میکند.
او که از یک پایگاه اطلاعاتی ارتش اسرائیل در شمال این کشور بازدید میکرد، افزود: «ما همزمان در حال رفع تهدیدها و آمادهسازی برای تمام احتمالات هستیم تا بتوانیم به هر مکانی که تصمیم بگیریم، حمله کنیم.»
باراک راوید، خبرنگار سرشناس اسرائیلی، به نقل از دو مقام آمریکایی خبر داد که انتظار نمیرود جمهوری اسلامی شامگاه سهشنبه ۲۳ مرداد به اسرائیل حمله کند.
در سوی دیگر، رسانههای لبنانی از حملات ارتش اسرائیل به حومه شهرهای حنین و رشاف در جنوب لبنان خبر دادند.
وبسایت خبری واینت با استناد به گزارش بانک جهانی نوشت حتی یک جنگ کوتاه، هزینهای گزاف برای شهروندان ایرانی در پی خواهد داشت.
افت کیفیت زندگی، افزایش تورم و کاهش دو سوم از صادرات نفت ایران، بخشی از عواقب احتمالی رویارویی نظامی جمهوری اسلامی و اسرائیل خواهد بود.
بر اساس گزارش بانک جهانی، درآمد و شاخص کیفیت زندگی در ایران در سال ۲۰۲۴ کمتر از سال ۲۰۱۴ بوده و شکاف اقتصادی میان ایران و سایر کشورهای در حال توسعه افزایش یافته است.
در این گزارش آمده است درگیر شدن ایران در جنگ غزه منجر به از دست دادن تولید ناخالص داخلی میشود و فعالیتهای اقتصادی جاری را مختل میکند.
از پیامدهای دیگر این جنگ که گزارش بانک جهانی به آن اشاره کرده، کاهش قابل توجه استانداردهای زندگی و سرمایهگذاریها در بخش تولید ایران است.
اقتصاددانان بانک جهانی که شماری از آنها ایرانی هستند، هشدار دادهاند که «دخالت فعال در مناقشه غزه آسیب بلندمدتی به سرمایههای انسانی و فیزیکی ایران وارد میکند».
درگیری نظامی و در پی آن کاهش اجتناب ناپذیر ارزش ریال، تورم را تشدید میکند و نرخ سالانه تورم بهسرعت به حدود ۶۰ درصد خواهد رسید.
پیامد مهم دیگر نبرد مستقیم جمهوریاسلامی و اسرائیل، کاهش دو سوم صادرات نفت ایران و کسری بودجه دولت است. بخش قابل توجهی از بودجه دولت جمهوری اسلامی از طریق صادرات نفت به کشورهایی که تحریمهای بینالمللی را نادیده میگیرند، تامین میشود.
اقتصاددانان در این گزارش نتیجهگیری کردهاند که «دولت ایران مجبور است بخش قابل توجهی از بودجه خود را بهجای هزینههای حیاتی اجتماعی و اقتصادی، صرف نیازهای دفاعی و نظامی کند.»
بانک جهانی با یادآوری اینکه این نهاد معمولا از اظهار نظر در مورد سیاستهای خارجی و امنیتی کشورهای عضو خودداری می کند، گفت هشدار عمومی اقتصاددانان این بانک به رهبر جمهوریاسلامی، به دلیل هزینههای ویرانگر اقتصادی و اجتماعی جنگ و تاثیر چشمگیر آن بر دولت پزشکیان است.
وبسایت خبری اکسیوس روز ۲۱ مرداد به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد آخرین ارزیابی اسرائیل حکایت از آن دارد که جمهوری اسلامی آماده حمله مستقیم به این کشور شده است و احتمالا این اقدام را ظرف چند روز آینده انجام خواهد داد.
وال استریت ژورنال روز ۲۲ مرداد به نقل از یک منبع آگاه نوشت اسرائیل پس از مشاهده تدارکات جمهوری اسلامی و حزبالله به منظور انجام حملات تلافیجویانه، برای نخستین بار در ماه جاری میلادی نیروهای خود را در حالت آمادهباش کامل قرار داد.
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا و امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه روز ۲۲ مرداد در بیانیهای از حکومت ایران و متحدانش خواستند «از حملاتی که تنشهای منطقهای را افزایش میدهد و فرصت برقراری آتشبس و آزادی گروگانها را به خطر میاندازد، خودداری کنند.»
کاتز در پستی در ایکس نوشت در حالی که نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در غزه و لبنان به جنگ در مرزهای شمالی و جنوبی اسرائیل ادامه میدهند، حکومت ایران در تلاش است تا اردن و کرانه باختری تحت کنترل تشکیلات خودگردان فلسطین را بیثبات کند.
او افزود: «وضعیتی جدی و خطرناک در حال شکلگیری است زیرا جمهوری اسلامی در تلاش است یک جبهه تروریستی شرقی جدید علیه مراکز جمعیتی بزرگ اسرائیل ایجاد کند.»
به گفته وزیر امور خارجه اسرائیل، واحدهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با همکاری عوامل حماس در لبنان، به دنبال قاچاق سلاحها و منابع مالی به اردن هستند تا حکومت این کشور را بیثبات کنند.
کاتز اضافه کرد از اردن این سلاحها از طریق مرزهای شرقی قاچاق میشوند و کرانه باختری، بهویژه اردوگاههای پناهندگان را «غرق» سلاحهای خطرناک و مقادیر زیادی پول میکنند.
او هشدار داد هدف از این اقدامات «ایجاد یک جبهه تروریستی اسلامی طرفدار ایران مانند آنچه در غزه، لبنان و دیگر مناطق انجام دادهاند، است تا تلآویو و مراکز جمعیتی بزرگ اسرائیل را هدف قرار دهند».
وزیر امور خارجه اسرائیل گفت: «محور شرارت جمهوری اسلامی، امروز بهطور موثر اردوگاههای پناهندگان در یهودا و سامره [کرانه باختری] را از طریق نیروهای نیابتی خود کنترل میکند و تشکیلات خودگردان فلسطین را از هر اقدامی ناتوان کرده است. ما باید کانونهای تروریستی مانند اردوگاه پناهندگان جنین را بگیریم و یک کارزار عملیاتی جامع برای از بین بردن زیرساختهای تروریستی در این اردوگاه انجام دهیم.»
دیوید شنکر، عضو ارشد تائوب در موسسه واشنگتن گفت تهران با تحریک اعتراضات علیه سلسله هاشمی، به دنبال بیثبات کردن اردن، یکی از متحدان عرب اسرائیل است.
او هشدار داد تهران همچنین در تلاش است با افزایش قاچاق مواد مخدر و سلاح از طریق اردن، حکومت این کشور را سرنگون و آن را به یک دولت نیابتی دیگر برای جمهوری اسلامی تبدیل کند.
شنکر افزود سلاحها از اردن به کرانه باختری قاچاق میشوند. این منطقه تحت کنترل تشکیلات خودگردان فلسطین است، اما حماس در آنجا حضوری پررنگ دارد.
شنکر که پیشتر به عنوان معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده در امور خاورمیانه فعالیت میکرد، گفت: «پهپادهای بزرگی از سوریه وارد میشوند. و البته، ایرانیها از گرایش اردن به سمت غرب و این موضوع که اردن با اسرائیل پیمان صلح دارد، بسیار خشمگین هستند.»
اردن از سال ۱۹۹۴ با همسایه خود، اسرائیل، در صلح بوده است. امان همچنین روابط نزدیکی با واشینگتن دارد و در اداره اماکن مقدس مسلمانان در بیتالمقدس نقش ایفا میکند.
وزیر امور خارجه اسرائیل در ادامه پیام خود در ایکس نوشت: «روند ساخت مانع در امتداد مرز شرقی با اردن باید سرعت بگیرد تا از قاچاق سلاح از اردن به اسرائیل که هم رژیم اردن و هم دولت اسرائیل را تهدید میکند، جلوگیری شود.»
ایمن الصفدی، وزیر امور خارجه اردن، در پیامی در ایکس، توییت کاتز را دروغ خواند و عملیات نظامی اسرائیل در غزه را مورد انتقاد قرار داد.
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد. این طولانیترین جنگ در غزه از زمان تسلط حماس بر این باریکه بوده است.
صفدی افزود: «هر میزان اطلاعات نادرست از سوی مقامهای تندروی اسرائیل که دروغهایی از جمله درباره اردن منتشر میکنند، نمیتواند این واقعیت را تغییر دهد که تجاوزات مداوم اسرائیل به غزه، نقض قوانین بینالمللی و نادیده گرفتن حقوق مردم فلسطین بزرگترین تهدید برای امنیت منطقه است.»
سفر بیسابقه وزیر امور خارجه اردن به ایران در روز ۱۴ مرداد موقعیت حساس امان را برجسته کرد. این اولین سفر رسمی یک مقام اردنی به تهران در سالهای اخیر بود.
علیرغم اعتراضات وزیر امور خارجه اردن علیه اسرائیل در محافل عمومی، امان یک متحد کلیدی برای همسایه خود به شمار میرود.
این امر زمانی آشکار شد که اردن در چارچوب ائتلافی جهانی برای دفع حمله سپاه به اسرائیل در شامگاه ۲۵ فروردین همکاری کرد. در آن زمان، بیش از ۳۵۰ موشک و پهپاد جمهوری اسلامی اسرائیل را هدف گرفته بودند.
جمهوری اسلامی اولین حمله مستقیم خود به خاک اسرائیل را در پاسخ به هدف قرار گرفتن کنسولگری ایران در سوریه به انجام رساند. حمله به کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق در روز ۱۳ فروردین منجر به کشته شدن دو فرمانده ارشد سپاه پاسداران و چندین مقام دیگر آن شد.
تقریبا همه موشکهای حکومت ایران از سوی اسرائیل و ائتلافی به رهبری ایالات متحده و با حضور فرانسه، اردن و بریتانیا رهگیری و سرنگون شدند.
برخی گزارشها همچنین حاکی از آن است که عربستان سعودی اطلاعاتی را درباره عملیات جمهوری اسلامی علیه اسرائیل، در اختیار آمریکا قرار داده بود.
در حالی که اردن بهطور علنی علیه اسرائیل موضعگیری میکند، اما این کشور از روابط دیپلماتیک قوی با اسرائیل، بهویژه در حوزه امنیتی برخوردار است.
تقریبا ۶۰ درصد جمعیت اردن تبار فلسطینی دارند و با توجه به مناقشه کنونی در غزه، امان در موقعیتی نیست که بتواند بهطور علنی از اسرائیل حمایت کند.
آمیت هالوی، عضو پارلمان اسرائیل (کنست)، در قسمت ۱۰ پادکست انگلیسی «چشم به ایران» ایراناینترنشنال گفت اردن و سایر کشورهای عرب همسایه مانند عربستان سعودی، برای اهداف دیپلماتیک در برابر مردم خود بهگونهای دیگر ظاهر میشوند، اما برای امنیت و رفاه خود با اسرائیل همکاری میکنند.
هالوی گفت که تلاشها و فعالیتهای جمهوری اسلامی برای تضعیف حکومت اردن «در سالهای اخیر به سطح بالایی رسیده است».
دکتر ولید فارِس، کارشناس سیاست خارجی و نویسنده کتاب «ایران، یک جمهوری امپریالیستی و سیاست ایالات متحده»، به ایران اینترنشنال گفت قاچاق سلاح از طریق اردن پدیده جدیدی نیست. این روند طی سالها شکل گرفته و از زمانی که جمهوری اسلامی عملا مناطقی از عراق را که مرز طولانی با اردن دارد، تصرف کرده، تسهیل شده است.
اردن همچنین مرزی طولانی با عربستان سعودی دارد که نه تنها سعودیها، بلکه کویتیها و اماراتیها را نیز تحت تاثیر قرار میدهد.
فارس افزود: «آن گذرگاه یا آن قسمت از اردن واقعا از نظر راهبردی بسیار مهم است» زیرا این گذرگاه در صورت وقوع جنگ منطقهای گستردهتری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، ممکن است مورد استفاده «گروههای تروریستی و شبهنظامیان» قرار گیرد.
فارس که پیشتر به عنوان مشاور امنیت ملی برای نامزدهای ریاستجمهوری ایالات متحده فعالیت کرده، گفت: «اگر اردن بیثبات شود و یا به صورت کامل یا نسبی به دست شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی یا اخوانالمسلمین بیفتد، ما از نظر بینالمللی در وضعیت بسیار بدی قرار خواهیم گرفت.»
عارف، در آیین تودیع و معارفه معاون زنان و خانواده ریاست جمهوری گفت: «جامعه ما از نظر روانی، آمادگی زعامت، هدایت و رهبری زنان را ندارد.»
این اظهارات موجی از واکنشها را در جامعه ایران به راه انداخته است.
پزشکیان در فهرست وزرای پیشنهادی خود، تنها یک زن، فرزانه صادق مالواجرد را به عنوان وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی معرفی کرد.
عدم معرفی چند وزیر زن حتی صدای انسیه خزعلی، معاون زنان و خانواده دولت ابراهیم رئیسی را هم درآورد.
خزعلی در مراسم تودیع و معارفه معاون زنان رییسجمهوری که روز گذشته، ۲۲ مرداد ۱۴۰۳ در ساختمان کوثر ریاست جمهوری برگزار شد، خطاب به عارف گفت باید به جای یک نفر، چند وزیر زن به مجلس معرفی میشد.
در پاسخ به این انتقاد خزعلی، عارف گفت: «حالا رای این یکی را بگیریم، بعدا بیشتر استفاده خواهیم کرد.»
اینها در حالی است که اصلاحطلبان با وعده دادن اهمیت بیشتر به جایگاه زنان در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳، از پزشکیان حمایت کردند.
محمدجواد ظریف که تنها ۱۰ روز پس از دریافت حکم معاونت امور راهبردی دولت چهاردهم استعفا کرد، پیشتر مدعی شده بود در انتخاب کابینه پیشنهادی پزشکیان در شورای راهبردی دوره انتقال دولت، برای زنان امتیاز ویژهای قائل خواهند شد.
آیا سخنان عارف تقطیع شده است؟
عارف کوشید با پست امروز خود در ایکس کمی احساسات هواداران را ترمیم کند و گفت که او خواستار «دادن نقش بیشتر به جوانان و زنان» است.
علاوه بر این، پس از انعکاس گسترده سخنان عارف، برخی هواداران دولت پزشکیان با انتشار ویدیوی بخشی دیگر از صحبتهای او، مدعی شدند که فیلم تقطیع شده است. با این حال به نظر میرسد اتفاقا ویدیوی دوم تقطیع شده و مربوط به بخش دیگری از سخنان عارف است.
در ویدیوی اول عارف صراحتا میگوید: «بعضی از حرکات و رفتار، حداکثر یک نگاه مسکنی به حل مشکل است. علت هم روشن است؛ جامعه ما از نظر روانی، آمادگی زعامت، هدایت و رهبری زنان را ندارد. در خانه هم همین است. ببینید نگاهی که به زن میشود یا نگاهی که خود خانمها به آقای منزل میکنند، به پسرها به شوهران چیست؟ در جامعه که میآیی هنوز بعد از چهار دهه از پیروزی انقلاب، چالش جدی داریم برای حضور زنان در برخی مجامع ورزشی و اجتماعی.»
مردم یا جمهوری اسلامی، کدام آمادگی ندارند؟
عارف در سخنان خود به چهار دهه عمر جمهوری اسلامی اشاره و انتقاد کرد که چرا پس از این مدت جامعه هنوز آماده پذیرش هدایت و رهبری زنان نیست؟
پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷، فرخرو پارسا، در کابینه دوم امیرعباس هویدا، بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۴، وزیر آموزش و پرورش ایران بود. پارسا سابقه مدیرکلی را هم در کارنامه داشت و اولین زنی بود که سال ۱۳۳۹، یعنی ۶۴ سال قبل به مجلس شورای ملی راه یافته بود.
جمهوری اسلامی او را در اردیبهشت سال ۱۳۵۹ اعدام کرد.
علاوه بر پارسا، دهها زن سیاستمدار دیگر پیش از انقلاب سال ۵۷ در مناصب بالا از جمله نمایندگی مجلس شورای ملی و مدیر کلی ادارات حضور داشتند.
زمینههای ضد زن جمهوری اسلامی
یکی از جرقههای اولیه جریانی که به انقلاب سال ۵۷ منجر شد، مخالفت با حضور زنان در اجتماع بود.
روحالله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی، مهر ماه سال ۱۳۴۱ در تلگرافی به محمدرضا شاه پهلوی در مخالفت با حق رایی که او به زنان داده بود، نوشت: «دولت در انجمنهای ایالتی و ولایتی، اسلام را در رایدهندگان و منتخبین شرط نکرده و به زنها حق رای داده است. این امر موجب نگرانی علمای اعلام و سایر طبقات مسلمین است.»
دشمنی خمینی با حضور زنها در جامعه به اینجا ختم نشد. او ۱۱ آذر ۱۳۴۱، در جریان یک سخنرانی در مسجد اعظم قم گفت: «زنها را وارد کردید در ادارات؛ ببینید در هر ادارهای که وارد شدند، آن اداره فلج شد. فعلا محدود است؛ علما میگویند توسعه ندهید. به استانها نفرستید. زن اگر وارد دستگاهی شد، اوضاع را به هم میزند. میخواهید استقلالتان را زنها تامین کنند؟ کسانی که شما از آنها تقلید میکنید، دارند به آسمان میپرند. شما به زنها ور میروید؟»
بعد از انقلاب سال ۵۷، هر چند خمینی نتوانست حق رای زنان که سال ۱۳۴۱ به آنها داده شده بود را پس بگیرد اما الگویی از زن مورد قبول خود معرفی کرد. زنی که بتواند نیروهای مورد تایید جمهوری اسلامی را پرورش بدهد.
در این دیدگاه، حضور زن بیشتر به داخل خانه خلاصه شد.
معدود زنانی که در جمهوری اسلامی اجازه عرض اندام در جامعه و سیاست پیدا کردند، همواره مبلغ ایدئولوژی جمهوری اسلامی و حجاب اجباری بودهاند. زنانی مثل معصومه ابتکار از جناح اصلاحطلب و انسیه خزعلی از جریان اصولگرا.