دونالد ترامپ با ابراز نارضایتی از وضعیت تراز تجاری آمریکا و اتحادیه اروپا، از قصد دولت خود برای اعمال تعرفه بر واردات از کشورهای این اتحادیه خبر داد. او همچنین تهدید کرد که اگر توافقی درباره اوکراین حاصل نشود، روسیه با تعرفههایی سنگین روبهرو خواهد شد.
ترامپ چهارشنبه سوم بهمن، در کاخ سفید در جمع خبرنگاران با اشاره به اینکه اتحادیه اروپا و دیگر کشورها مازاد تجاری مشکلزایی با ایالات متحده دارند، گفت: «اتحادیه اروپا با ما برخورد بسیار، بسیار بدی داشته است. بنابراین آنها هم باید آماده تعرفهها باشند. این تنها راه برای دستیابی به وضعیتی منصفانه است.»
ترامپ پیش از آغاز به کار رسمی نیز تهدید کرده بود اگر اروپا نفت و گاز بیشتری از آمریکا نخرد، تعرفه واردات محصولات آنها افزایش خواهد یافت.
دونالد ترامپ همچنین گفت که اگر بهزودی توافقی درباره اوکراین حاصل نشود، ایالات متحده مالیاتها، تعرفهها و تحریمهای سنگینی را بر هر کالایی که از روسیه به آمریکا فروخته میشود اعمال خواهد کرد.
ترامپ همچنین گفت دولتش در حال بررسی اعمال تعرفه تنبیهی ۱۰درصدی بر واردات چین به دلیل قاچاق ماده مخدر فنتانیل از این کشور به آمریکاست.
اظهارات جدید ترامپ نشاندهنده عزم او برای اعمال تعرفههای گستردهتر و پیگیری ضربالاجل جدید اول فوریه برای اعمال تعرفه ۲۵درصدی علیه کانادا و مکزیک است.
ترامپ دوشنبه اول بهمن هشدار داده بود در صورتی که کانادا و مکزیک از قاچاق مهاجران غیرقانونی و ماده مخدر فنتانیل به آمریکا جلوگیری نکنند، تعرفههایی علیه این کشورها اعمال خواهد کرد.
وزارت امور خارجه چین با تاکید بر تمایل این کشور برای گسترش روابط باثبات و پایدار با ایالات متحده اعلام کرد که پکن مایل است با هدف «مدیریت مناسب اختلافات و گسترش همکاریهای سودمند دوطرفه» ارتباطات با آمریکا را حفظ کند.
ماو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، گفت در جنگ تجاری یا جنگ تعرفهای برندهای وجود ندارد و چین همواره به طور قاطع از منافع ملی خود دفاع خواهد کرد.
اختلافها با مکزیک و کانادا
کلودیا شینباوم، رییسجمهوری مکزیک، در واکنش به تهدیدهای ترامپ از تصمیم کشورش برای پاسخ «گام به گام» به اقدامهای آمریکا خبر داد و تاکید کرد که توافقنامه تجارت آزاد آمریکا-مکزیک-کانادا، موسوم به نفتا، تا سال ۲۰۲۶ قابل بازنگری نیست.
این توافقنامه سالانه بیش از هزار و ۸۰۰ میلیارددلار تجارت سهجانبه را تسهیل میکند.
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، نیز تهدید کرده است در صورتی که ترامپ تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات از کانادا وضع کند، اوتاوا به این اقدام احتمالی پاسخ قاطع و فوری خواهد داد.
ترودو گفت: «نفت و گاز، برق، فولاد، آلومینیوم و هر چیزی که مصرفکنندگان آمریکایی از کانادا میخرند، در صورت اعمال این تعرفهها بسیار گرانتر خواهد شد.»
در همین حال، کشاورزان ذرت آمریکا نگران هستند که تعرفههای آمریکا و اقدامات تلافیجویانه ترامپ، تجارت با مکزیک به عنوان بزرگترین مشتری صادرات ذرت و کانادا به عنوان بزرگترین مشتری اتانول مشتق شده از ذرت را مختل کند.
پیتر ناوارو، مشاور تجاری کاخ سفید، سهشنبه دوم بهمن به شبکه سیانبیسیگفت که تهدید ترامپ به اعمال تعرفه علیه کانادا و مکزیک با هدف فشار بر این دو کشور برای جلوگیری از ورود مهاجران غیرقانونی و مواد مخدر غیرمجاز به ایالات متحده است.
ناوارو گفت هر روز ۳۰۰ آمریکایی به دلیل مصرف بیش از حد فنتانیل جان خود را از دست میدهند.
جهانگیر چهارشنبه سوم بهمن اعلام کرد این فرد در مهر ماه با «خودروی شخصی مجهز به تجهیزات فنی» از مرز دوغارون با افغانستان، به عنوان گردشگر وارد ایران شد.
به گفته سخنگوی قوه قضاییه، «در روز حادثه که فیلم آن موجود است»، او در غیاب همسلولی خود، «برق سلول را خاموش کرده و در نقطهای که امکان رصد دوربین نبوده، با استفاده از پرده سرویس بهداشتی، خودش را حلق آویز کرده است».
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، ۲۰ دی گزارش داد یک شهروند سوئیسی که به اتهام «جاسوسی» در زندان سمنان به سر میبرد، خودکشی کرده است.
یک روز بعد دولت سوئیس در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال اعلام کرد این مرد سوئیسی، ۶۴ سال سن داشت و برای گردشگری به ایران سفر کرده بود.
بر اساس اعلام جهانگیر، جسد این فرد که متولد نامیبیا بوده، تحویل سفارت سوئیس در تهران شده است.
مشرق نیوز، رسانه نزدیک به سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، به نقل از یک «مقام مطلع امنیتی» نوشت این شهروند سوئیسی همزمان با حمله اسرائیل به برخی اهداف نظامی در ایران، از جمله در شاهرود و در حین «جمعآوری اطلاعات و نمونهبرداری از خاک در کویر» در یکی از شهرهای استان سمنان، به دست ماموران سازمان اطلاعات سپاه بازداشت شد.
سخنگوی قوه قضاییه نیز امروز گفت که این فرد «در منطقه دلتای نظامی در حین عکسبرداری از منطقه ممنوعه دستگیر شده» و به «همکاری با دولت متخاصم» متهم شده بود.
جهانگیر افزود که این فرد گیاهخوار بود و «همه گونه همکاری با او از سوی سازمان زندانها انجام شده» است.
وزارت امور خارجه سوئیس در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرد که بهدلیل اتهامات مرتبط با امنیت ملی علیه این فرد، دسترسی کنسولی به او در مراحل اولیه تحقیقات امکانپذیر نبوده است.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر دهها شهروند خارجی یا دوتابعیتی را عمدتا به اتهام جاسوسی یا ارتکاب جرایم امنیتی دستگیر کرده است.
فعالان حقوق بشر و ناظران مسائل سیاسی در ایران، بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز استفاده میکند.
در یکی از آخرین این دستگیریها، به دنبال بازداشت محمد عابدینی نجفآبادی، شهروند ایرانی، در فرودگاه میلان ایتالیا، جمهوری اسلامی، چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی حاضر در ایران را دستگیر کرد.
سالا ۱۹ دی و پس از گذراندن ۲۰ روز در زندان جمهوری اسلامی آزاد شد و چهار روز پس از آن، کارلو نوردیو، وزیر دادگستری ایتالیا، دستور آزادی فوری عابدینی نجفآبادی را صادر کرد.
عابدینی نجفآبادی به دست داشتن در انتقال یک فنآوری پهپادی به جمهوری اسلامی متهم است که در جریان حمله مرگبار نیروهای نیابتی حکومت ایران به نظامیان آمریکایی مستقر در مرز اردن و سوریه در بهمن ۱۴۰۲ مورد استفاده گرفت.
گوترش چهارشنبه سوم بهمن در مجمع جهانی اقتصاد داووس، گفت مهمترین موضوع، ایران و روابط میان این کشور با اسرائیل و آمریکاست.
او افزود: «امیدوارم ایرانیها اهمیت این را درک کنند که یکبار برای همیشه بهوضوح اعلام کنند از دستیابی به تسلیحات هستهای چشمپوشی خواهند کرد.»
گوترش تاکید کرد که ایران باید بهصورت سازنده با دیگر کشورهای منطقه تعامل داشته باشد.
ساعاتی پیش از او، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در نشست داووس گفت جمهوری اسلامی باید اولین گام را برای بهبود روابط با کشورهای منطقه و آمریکا بردارد و «بهصراحت اعلام کند که قصد توسعه تسلیحات هستهای ندارد».
گروسی گفت جمهوری اسلامی «پدال گاز» غنیسازی اورانیوم را تا نزدیکی سطح مورد نیاز برای تسلیحات هستهای فشرده است و افزود که تهران باید درباره برنامه هستهای خود با دولت ترامپ به توافق برسد.
پنجاه و پنجمین گردهمآیی سالانه مجمع جهانی اقتصاد، معروف به نشست داووس، از یکم بهمن در سوئیس آغاز شده و به مدت پنج روز ادامه خواهد داشت.
هدف اصلی این نشست، بررسی چالشهای جهانی و یافتن راهحلهای مشترک برای مسائل اقتصادی، فنآوری، تغییرات اقلیمی، نابرابری و دیگر موضوعات کلیدی است.
در این نشست، تصمیمگیران و کارشناسان از بخشهای مختلف دولتی و خصوصی فرصت دارند درباره آینده جهان به گفتوگو و تبادل نظر بپردازند.
برنامه هستهای تهران در داووس
به گفته گروسی، شتاب اخیر اعلامشده از سوی جمهوری اسلامی در غنیسازی اورانیوم در حال اثرگذاری است.
او ماه گذشته گفته بود ایران به آژانس اطلاع داده غنیسازی اورانیوم تا ۶۰ درصد را که به سطح ۹۰ درصدی مورد نیاز برای تولید تسلیحات هستهای نزدیک است، بهطور «چشمگیری» تسریع خواهد کرد.
جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهای کاملا صلحآمیزی دارد اما قدرتهای غربی تاکید کردهاند که هیچ توجیه غیرنظامیای برای غنیسازی در این سطح وجود ندارد و هیچ کشور دیگری بدون تولید تسلیحات هستهای، چنین اقدامی انجام نداده است.
گروسی در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت: «پیش از این، ایران بهطور تقریبی ماهانه حدود هفت کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد تولید میکرد اما اکنون این مقدار به بیش از ۳۰ کیلوگرم یا بیشتر رسیده است.»
بر اساس معیارهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حدود ۴۲ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، در صورت غنیسازی بیشتر، برای تولید یک بمب هستهای کافی است.
به گفته گروسی، جمهوری اسلامی اکنون حدود ۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد.
هشدار گوترش درباره خطر تجزیه سوریه و تمایل اسرائیل به الحاق کرانه باختری
دبیرکل سازمان ملل، علاوه بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی، درباره دیگر مسائل مربوط به خاورمیانه و بحرانهای جهانی صحبت کرد.
گوترش گفت شرایط سوریه همچنان یک علامت سوال بزرگ است و افزود: «امیدواریم شاهد دولتی در سوریه باشیم که نماینده همه جوامع این کشور باشد ... اما همچنان خطر شدید تکهتکه شدن و خطر افراطگرایی، دستکم در بخشهایی از این کشور وجود دارد.»
او درباره تشکیل دولت جدید لبنان نیز اظهار خوشبینی کرد و همزمان افزود: «هنوز تضمینی وجود ندارد که آتشبس پایدار بماند و به توافق نهایی صلح منجر شود.»
گوترش آینده رابطه میان اسرائیلیها و فلسطینیها را نامشخص توصیف کرد و گفت که توافق آتشبس باید در مرحله بعدی، بهسوی پایان دائمی جنگ حرکت و شرایطی را فراهم کند که بتوان انتقال قدرت را در غزه انجام داد.
او همچنین خواستار «وحدت سرزمینهای فلسطینی اشغالی» و شکلگیری زمینه مذاکرات جدی برای راهحل سیاسی دو دولتی شد و درباره تلاش اسرائیل برای «الحاق کرانه باختری» و بلاتکلیف نگه داشتن غزه در شرایطی بدون حاکمیت مشخص، هشدار داد.
گوترش گفت ظاهرا «تمرکز اسرائیل نه بر غزه که بر کرانه باختری» است و چنین اقدامی را «نقض کامل قوانین بینالمللی» دانست که نتیجه آن «از بین رفتن امکان صلح واقعی و پایدار در خاورمیانه برای همیشه» خواهد بود.
سوخت فسیلی، هیولای فرانکشتاین شده
دبیرکل سازمان ملل در بخش دیگری از صحبتهایش در نشست داووس، هشدار داد: «امروز با دو تهدید عمیق و جدید روبهرو هستیم که نیازمند توجه و اقدام جهانی بسیار بیشتری هستند زیرا این تهدیدها زندگی را آنگونه که میشناسیم دگرگون میکنند: بحران اقلیمی و گسترش بیضابطه هوش مصنوعی.»
او از اعتیاد جهان به سوختهای فسیلی با عنوان «هیولایی شبیه فرانکشتاین» یاد کرد که هیچکس و هیچچیزی را در اطراف خود نمیبخشد و گفت: «نشانههای آشکاری وجود دارد که این هیولا اکنون ارباب شده است.»
هیولای فرانکشتاین یک شخصیت تخیلی است که برای اولین بار در سال ۱۸۱۸، در رمان فرانکنشتاین مری شلی ظاهر شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از مراسم تحلیف خود در دوشنبه یک بهمن، چندین فرمان اجرایی از جمله خروج آمریکا از معاهده بینالمللی آبوهوایی پاریس را امضا کرد.
خروج او از توافقنامه پاریس، با انتقاد و اظهار نگرانی رهبران شماری از کشورهای جهان و کنشگران تغییرات اقلیمی مواجه شد.
گوترش در نشست داووس گفت که امروز جهان شاهد بالا آمدن سطح آب دریاها، موجهای گرما، سیلها، طوفانها، خشکسالیها و آتشسوزیهای گسترده است و این «تنها پیشنمایشی از فیلم ترسناکی است که در پیش داریم».
او با اشاره به عقبنشینی برخی موسسات مالی و صنایع از تعهدات اقلیمی خود، گفت: «میخواهم با صدای بلند و روشن بگویم که این کوتاهبینانه است و بهطور متناقض، هم خودخواهانه است و هم خودویرانگر. شما در طرف اشتباه تاریخ قرار دارید. شما در طرف اشتباه علم و در طرف اشتباه مصرفکنندگانی هستید که به دنبال پایداری بیشتر هستند، نه کمتر.»
گروسی چهارشنبه سوم بهمن در مصاحبه با شبکه هندی اندیتیوی در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس، بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی به طور کامل در ارائه شفاف فعالیتهای گذشته و حال خود، همکاری نمیکند.
او افزود: «ما امکان بازرسی در سطوح یا مکانهایی که مورد نظرمان است را نداریم.»
گروسی در نشست داووس نیز گفت که جمهوری اسلامی باید درباره برنامه هستهای خود با دولت ترامپ به توافق برسد و افزود: «باید برای برخورد با این موضوع به راهحلی غیر از جنگ برسیم. ما جنگ بیشتر نمیخواهیم.»
پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، گزارشهایی درباره امکان فعال شدن دوباره سیاست فشار حداکثری و همچنین حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی مطرح شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ترامپ، اعلام کرده که واشینگتن با همکاری متحدان خود برای فعالسازی سازوکار ماشه و بازگرداندن تحریمهای جمهوری اسلامی اقدام خواهد کرد.
به گفته گروسی، با توجه به نقش کلیدی آمریکا درباره پرونده اتمی جمهوری اسلامی، «باید به درک مشترکی رسید» و آژانس در هفتههای آینده در این زمینه تلاش خواهد کرد.
گروسی در چهار سال گذشته و پس از توقف اجرای تعهدات جمهوری اسلامی در برجام، بارها اعلام کرده که آژانس، اطلاعات کافی درباره تولید سانتریفیوژها و موجودی آنها و آب سنگین و کنسانتره سنگ اورانیوم در ایران ندارد.
همچنین پاسخهای جمهوری اسلامی درباره موضوع وجود ذرات اورانیوم غنی شده با منشا انسانی در سه محل اعلام نشده نیز برای آژانس قانع کننده نبوده و این موضوع هنوز حل نشده است.
گروسی از تورقوزآباد، ورامین و مریوان به عنوان این سه مکان اعلام نشده نام برده بود.
اورانیوم انباشه شده در ایران، «بسیار بسیار نزدیک» به سطح تسلیحاتی
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مصاحبه با شبکه اندیتیوی گفت که جمهوری اسلامی حجم زیادی از اورانیوم غنیشده انباشته کرده که «بسیار، بسیار نزدیک» به سطح تسلیحاتی است.
گروسی پیش از این نیز در گزارشها و مصاحبههای خود اعلام کرده بود غنیسازی اورانیوم در ایران تا سطح ۶۰ درصد که به حدود ۹۰ درصد لازم برای استفاده تسلیحاتی نزدیک است، بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
۲۸ آذر و در جریان نشست شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی نحوه اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ و توافق برجام، سه قدرت اروپایی و آمریکا هشدار دادند که ایران به طور مداوم از تعهدات برجامی خود فاصله میگیرد و زمان آن رسیده که تهران با اتخاذ گامهای عملی، روند گسترش برنامه هستهای خود را متوقف و معکوس کند.
پیش از این مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، تهدید کرده بود در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی، جمهوری اسلامی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) خارج خواهد شد.
ترامپ سهشنبه دوم بهمن در پاسخ به این پرسش که آیا با خرید پلتفرم تیکتاک (که اکنون مالکیت چینی دارد) از سوی ماسک موافق است، به خبرنگاران گفت: «اگر او بخواهد آن را بخرد، من موافق خواهم بود.»
ترامپ افزود: «من با مالکان اصلی تیکتاک ملاقات کردهام. چیزی که به آن فکر میکنم این است که به کسی بگویم آن را بخر و نیمی از آن را به ایالات متحده بده.»
تیکتاک حدود یک روز پس از اجرای قانون ممنوعیت فعالیتش، اعلام کرد که ارائه خدمات خود را در آمریکا دوباره از سر گرفته و با ترامپ بر سر راهحلی بلندمدت کار میکند.
این اپلیکیشن انتشار ویدیوهای کوتاه که از سوی ۱۷۰ میلیون آمریکایی، برابر با حدود نیمی از جمعیت این کشور استفاده میشود، شامگاه شنبه ۲۹ دی از دسترس کاربران در ایالات متحده خارج و از فروشگاههای اپلیکیشن گوگل و اندروید حذف شد.
قانونی که برای ممنوعیت استفاده از این شبکه اجتماعی در آمریکا وضع شده، تصریح میکند که شرکت بایتدنس، مالک چینی تیکتاک، باید این اپلیکیشن را به دلایل امنیت ملی بفروشد یا فعالیت آن ممنوع شود.
نشانههایی از تمایل ماسک برای خرید شبکه اجتماعی چینی
خبرگزاری بلومبرگ حدود یک هفته قبل گزارش داد مقامات چینی در حال انجام مذاکرات اولیه درباره گزینه احتمالی فروش تیکتاک در آمریکا به ایلان ماسک هستند؛ اگرچه خود تیکتاک این خبر را تکذیب کرد.
ماسک که بیش از ۲۵۰ میلیون دلار برای کمک به پیروزی ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا هزینه کرده است، گفته بود یک «محیط تجاری نابرابر» بین ایالات متحده و چین وجود دارد.
او اخیرا و پیش از مراسم تحلیف ترامپ گفته بود: «من مدتها مخالف ممنوعیت تیکتاک بودهام زیرا این اقدام بر خلاف آزادی بیان است. با این حال، وضعیت فعلی که در آن تیکتاک اجازه فعالیت در آمریکا را دارد اما ایکس نمیتواند در چین کار کند، ناعادلانه است.»
ماسک مالک پلتفرم شبکه اجتماعی ایکس است.
فرمان اجرایی ترامپ
ترامپ دوشنبه اول بهمن و پس از پایان مراسم تحلیفش، با امضای یک فرمان اجرایی، روند اجرای قانون ممنوعیت برنامه تیکتاک در آمریکا را برای ۷۵ روز معلق کرد.
وقتی از ترامپ پرسیده شد این دستور با تیکتاک چه میکند، گفت: «فقط به من این حق را داد که آن را بفروشم یا تعطیلش کنم ... و ما در این مورد تصمیم خواهیم گرفت.»
او گفت: «اگر توافقی را امضا کنم که به تیکتاک اجازه فعالیت مجدد در ایالات متحده را بدهد، فکر میکنم آمریکا باید مستحق دریافت نیمی از تیکتاک باشد.»
سخنگوی وزارت خارجه چین سهشنبه دوم بهمن درباره دستور ترامپ در مورد برنامههای مرتبط با تیکتاک گفت که این اپلیکیشن نقش قابل توجهی در ایجاد اشتغال و تشویق به خرید مصرفکنندگان در آمریکا ایفا میکند.
با وجود فرمان اجرایی ترامپ، تیکتاک تا شامگاه سهشنبه همچنان برای دانلود روی دستگاههای اپل و اندروید در آمریکا در دسترس نبود.
چرا تیکتاک ممنوع شد؟
کنگره آمریکا در ماه آوریل قانونی تصویب کرد که بایتدنس، شرکت مادر تیکتاک، یا باید سهام این شبکه اجتماعی را تا قبل از ۳۰ دی به مالکی غیرچینی بفروشد، یا دسترسی به این شبکه اجتماعی در آمریکا مسدود میشود.
قانونگذاران آمریکایی معتقدند در تیکتاکی که تحت مالکیت چین باشد، خطر سوءاستفاده از دادههای کاربران آمریکایی وجود دارد.
مدافعان آزادی بیان با ممنوعیت تیکتاک تحت قانونی که از سوی جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا امضا شد، مخالفت کردهاند.
در روزهای اخیر، چند نماینده دموکرات آمریکایی مانند چاک شومر، رهبر اقلیت سنای آمریکا، از کنگره و بایدن خواسته بودند تا مهلت تعیین شده برای بایتدنس را تمدید کنند.
با این حال برخی جمهوریخواهان با ایده تمدید زمان پیش از اجرای ممنوعیت، مخالف بودهاند.
بایتدنس معتقد است مقامات آمریکایی روابط این شرکت را با چین به اشتباه تفسیر کردهاند و میگوید موتور توصیه محتوای تیکتاک و دادههای کاربران داخل آمریکاست و روی سرورهای ابری تحت مدیریت شرکت اوراکل (ORCL.N) ذخیره میشود.
به گفته این شرکت، تصمیمگیریهای مربوط به نظارت بر محتوایی که کاربران آمریکایی را تحت تاثیر قرار میدهد نیز در داخل آمریکا انجام میشود.