پاسخ آخر دادخواهان به انتخابات نمایشی: «نه!»

در این دوره، محمد خاتمی به عنوان نامزد اصلاح‌طلب با شعارهایی مبنی بر افزایش آزادی‌های اجتماعی و فرهنگی وارد رقابت شد. او و تیمش در تبلیغات انتخاباتی خود به موضوعاتی مانند حقوق زنان و فضای بازتر اجتماعی اشاره کردند که به طور غیرمستقیم به مساله حجاب نیز مرتبط بود.

آن‌چه به عنوان ون‌های گشت ارشاد در افکار عمومی شناخته می‌شود هم برای اولین‌بار اواسط دهه ۸۰ از سوی مرتضی طلایی، رییس پلیس تهران، برای ارشاد زنانی که «بدپوشش» می‌خواندند، وارد خیابان‌ها شد. این گشت‌ها در طول زمان تکامل یافتند و نامشان به گشت امنیت اخلاقی تغییر یافت. حضور این گشت‌ها در خیابان‌ها دائمی شد. این گشت در سال‌های پیش از آن و از ماه‌های اول پس از انقلاب اسلامی با عناوین دیگری همچون «کمیته» و «گشت ثاراالله» همین وظیفه را انجام می داد.

نخستین‌بار در انتخابات ریاست‌جمهوری نهم بود که نام گشت ارشاد و مساله حجاب به میان آمد. محمود احمدی‌نژاد با حضور در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری صداوسیمای جمهوری اسلامی، ضمن نفی گشت ارشاد، بیان کرد که مشکل کشور موی بیرون‌مانده دختران یا آستین‌های بالا رفته نیست و مدعی شد که با ورود گشت ارشاد به خیابان‌ها مخالف است.

در انتخابات سال ۸۸ نیز کاندیداها با انتقاد از گشت ارشاد قصد داشتند از این طریق آرا را جذب کنند. میرحسین موسوی، یکی از کاندیداها، اظهار داشت که اگر گشت ارشاد را در تمام خیابان‌ها بیاوریم، نمی‌توانیم جلوی بدحجابی را بگیریم و در صورت پیروزی، گشت ارشاد را جمع‌آوری می‌کند. مهدی کروبی نیز گفت که اکثر ایرانیان با قانون اجباری حجاب موافق هستند و نیازی به گشت ارشاد نیست. محسن رضایی در همان سال اظهار داشت که گشت ارشاد باید برای «اراذل و اوباش» باشد، نه جوانان. احمدی‌نژاد، که مواضع تندتری داشت، برای هشت سال ریاست قوه مجریه را به دست گرفت و نه‌تنها قدمی برای کاهش فشار بر زنان برنداشت بلکه پای گشت ارشاد به دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها هم باز شد.

در اردیبهشت سال ۹۲ و با داغ شدن فضای انتخابات ریاست جمهوری، زمزمه‌هایی در مورد کاهش فعالیت این گشت به میان آمد. احمدرضا رادان، جانشین رییس پلیس کشور، این موضوع را تایید و اعلام کرد که ممکن است برخی از طرح‌های نیروی انتظامی در زمان انتخابات به دلیل ماموریت‌های جدید کمرنگ شود.

در این دوره، حسن روحانی اعلام کرد که دختران و پسران ایرانی خودشان حجابشان را رعایت می‌کنند و نیازی به کار پلیسی نیست. قالیباف نیز اظهار داشت که موضوع عفاف و حجاب یک موضوع مقطعی و دستوری نیست و با سخت‌گیری و خشونت نمی‌توان توسعه عفاف و حجاب را در جامعه محقق کرد. سردار احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی، نیز تاکید کرد که پلیس وظیفه مقابله با هنجارشکنی علنی را دارد و کاندیداها نباید وعده‌های نشدنی بدهند، چرا که پلیس بر اساس قانون با بدحجابی برخورد می‌کند و فعالیت گشت‌های امنیت اخلاقی ادامه دارد. پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۶، حسین اشتری، فرمانده نیروی انتظامی، سخنانی در همین راستا مطرح کرد مبنی بر اینکه هر کسی که کاندیدا می‌شود، شعار برچیدن گشت ارشاد را می‌دهد، اما این شدنی نیست.

در انتخابات ۱۴۰۰، ابراهیم رئیسی گفت که نظر اسلام درباره حجاب وجوب است و همتی اظهار داشت که نباید به زنان این اندازه استرس وارد کنیم. او خواستار قطع ارسال پیامک‌های حجاب به زنان و ممنوعیت برخوردهای گشت ارشاد شد. این نظرات با واکنش نیروی انتظامی مواجه شد. حسین رحیمی، فرمانده انتظامی تهران، خطاب به کاندیداهای انتخابات ریاست‌جمهوری گفت: «نامزدهای محترم با شئونات جامعه به عنوان یک ابزار برخورد نکنند. این رفتار زشتی است و درست نیست. نمی‌توان با شئونات اسلامی و اخلاقی جامعه بازی کرد و این مسائل نباید برای جمع کردن رای مورد استفاده قرار گیرد.»

انتخابات سال ۱۴۰۳ از منظر موضوع گشت ارشاد و مساله زنان یک تفاوت معنادار با همه سال‌های قبل از آن دارد. این انتخابات در دوره «پسا مهسا» برگزار می‌شود، دوره‌ای که جنبش «زن، زندگی، آزادی» آغاز شده و زنان به عنوان پیشگامان تغییر در ایران مسیر بی‌بازگشتی را شروع کرده‌اند که به‌رغم سرکوب، زندان و بازداشت تا امروز ادامه دارد.

کاندیداهای انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران به دنبال ایجاد مشارکت بیشتر مردم در انتخابات هستند و تلاش می‌کنند با وعده‌های مختلف، شهروندان و گروه‌های بسیاری را که از انتخابات در این نظام سیاسی ناراضی هستند، پای صندوق رای بیاورند، اما هیچ‌کدام مسئولیت گشت ارشاد را نمی‌پذیرند و آن را از سر خود باز می‌کنند.

علیرضا زاکانی، شهردار تهران، تاکید می‌کند که هیچ خبری از حجاب‌بان‌ها در مترو ندارد و وجود آن را رد می‌کند، در حالی که حتی جمله‌ای از او در بنرهای شهر تهران قرار داده شده است: «رعایت حجاب در جایی که خدمات عمومی شهرداری ارائه می‌شود، ضروری است.»

محمدباقر قالیباف، که خود فرمانده پیشین نیروی انتظامی بوده، قوانین مربوط به حجاب را یکی از دستاوردهای حضورش در مجلس ذکر کرد و از روی زمین ماندن مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در این زمینه گفت که در زمینه آن اقدام صورت گرفت.

سعید جلیلی، کاندیدای طیف موسوم به «جبهه انقلاب»، در سخنان گفت که حجاب مزیت نسبی جامعه ماست و نباید در اجرای قانون لکنت زبان داشت. امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی در دی ۱۴۰۱ خطاب به زنانی که می‌گویند مساله کشور مگر موی ماست، گفته بود: «بله، مساله موی شماست. ما برای حفظ حرمت یک زن، شهید داده‌ایم.» مصطفی پورمحمدی نیز در اظهارات متفاوت با سابقه شناخته‌شده‌اش، گفت که مسائل زنان نباید صرفا به مسائل پوششی محدود شود، بلکه آداب صحیح اخلاقی و حفظ شئونات انسانی لازمه جامعه است و همه باید قواعد یک جامعه خوب را رعایت کنند.

مسعود پزشکیان، نامزد اصلاح‌طلبان صورت مساله را پاک می‌کند و می‌گوید: «دختران ما با اعتقادات ما مشکلی ندارند، اما وقتی آن‌ها را مقابل خود قرار می‌دهیم و ضد دین می‌کنیم، آن‌ها را تبدیل به کسانی می‌کنیم که متنفر می‌شوند.» او اصل اعتراض به حجاب اجباری و حق شهروندان برای انتخاب پوشش را نادیده می‌گیرد.

این روزها بر خلاف همه دوره های انتخاباتی گذشته حتی حضور گشت ارشاد در خیابان ها کم نشده و همچنان بازداشت و توقیف اتومبیل و ارسال پیامک ادامه دارد و این نشان‌دهنده عزم حکومت در سرکوب زنان بدون‌توجه به انتخابات نمایشی است.

همه آنچه در سه دهه گذشته تجربه شده و در نهایت تجربه سترگ «زن، زندگی، آزادی» به ما ثابت می‌کند در واقع، رییس‌جمهور ایران در مقوله برخورد با آنچه که نظام سیاسی «بی‌حجابی» می‌خواند، توانایی ندارد و حتی اگر بخواهد امکانات قانونی او برای ایستادن در مقابل پروژه‌هایی مانند «طرح نور» بسیار محدود است، مگر آنکه بخواهد مذاکره گسترده‌ای را با ارکان مختلف آغاز کند. با توجه به گفته‌های همه کاندیداها که در چارچوب قانون عمل خواهند کرد، تلاش آن‌ها برای تغییر قانون بعید به نظر می‌رسد.

گشت ارشاد، به عنوان بخشی از نیروی انتظامی و تحت نظارت نهادهای قضایی و امنیتی کشور، به اجرای قوانین و مقررات مربوط به حجاب و عفاف می‌پردازد. این قوانین از سوی مجلس شورای اسلامی تصویب و به دست قوه قضاییه تفسیر و اجرا می‌شود. اجرای مستقیم سیاست‌ها در حوزه گشت ارشاد به عهده نیروی انتظامی است که تحت نظارت وزارت کشور فعالیت می‌کند. وزارت‌خانه‌ای که سال‌هاست وزیر آن به دست خامنه‌ای پیشنهاد و تعیین می‌شود و رییس‌جمهور، به عنوان رییس‌ قوه مجریه، حتی امکان انتخاب اعضای کابینه خود را نیز ندارد. در آخر با توجه به تجربیات گذشته باید پذیرفت برای کاهش برخورد با زنان و حذف گشت ارشاد رای دادن گزینه خوبی نخواهد بود.

دادبان با بیان اینکه مقامات زندان هیچ توضیحی درباره دلیل اعمال این محرومیت‌ها و فشار به رضا رسایی نداده‌اند، به نقل از یک منبع مطلع در حساب ایکس خود نوشت: «برقراری تماس‌های تلفنی تهدیدآمیز و تهدید به بازداشت اعضای خانواده از جمله فشارهایی است که در یک هفته اخیر بر خانواده رضا رسایی اعمال می‌شود.»

رسایی به اتهام «قتل عمد» نادر بیرامی، رییس اطلاعات سپاه پاسداران شهر صحنه، به اعدام (قصاص نفس) محکوم شد.

بیرامی در تاریخ ۲۷ آبان ۱۴۰۱ در جریان یک تجمع اعتراضی «زن، زندگی، آزادی» در شهرستان صحنه و در نتیجه به خشونت کشیده شدن این تجمع به دلیل حمله نیروهای امنیتی و انتظامی به معترضان، در جریان یک درگیری میان شهروندان و ماموران کشته شد.

حدود یک هفته پس از این حادثه و در روز سوم آذر ۱۴۰۱، رسایی که از شهروندان پیرو آیین یارسان است، صرفا به دلیل حضور در تجمع اعتراضی و به اتهام مشارکت در ضرب و جرح بیرامی، همراه با ۱۰ شهروند دیگر بازداشت شد.

نهادهای امنیتی در حالی ‌قتل بیرامی را به رضا رسایی نسبت داده‌اند که به نوشته وب‌سایت حقوقی دادبان هیچ «مدرک، شاهد یا مستندانی» برای اثبات جرم او وجود ندارد و دادنامه صادر شده از سوی دادگاه بدوی، دچار ایرادات شکلی و ماهوی فراوان است.

در تصاویر منتشر شده از رویداد مورد اشاره، اثری از رسایی نیست و او پس از کشته شدن بیرامی است که در محل حاضر می‌شود.

بر اساس گزارش‌ها، این شهروند ۳۴ ساله در جریان بازداشت و بازجویی تحت شدیدترین شکنجه‌ها بوده و چندین شکستگی و جراحت ثبت شده دارد.

بیشتر بخوانید: رضا رسایی، معترض زندانی، چگونه به اعدام محکوم شد

سازمان غیردولتی عفو بین‌الملل، روز ۱۲ اردیبهشت امسال با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی هشدار داد همه راه‌های حقوقی ممکن برای لغو حکم اعدام این معترض بازداشت‌شده در جریان خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» بی‌جواب مانده و او ممکن است هر لحظه اعدام شود.

بر اساس این نامه، این معترض زندانی، تحت شکنجه‌هایی از جمله کتک، شوک الکتریکی، خفه‌سازی و خشونت جنسی مجبور به اعتراف اجباری شده است.

فرهاد بیگی گروسی، از بازداشت‌شدگان خیزش انقلابی سال ۱۴۰۱ در شهرستان صحنه که بابت همین پرونده بیش از یک سال در زندان بود و با قرار وثیقه از زندان آزاد بود، خرداد ماه امسال بر اثر فشارهای امنیتی اقدام به خودکشی کرد و جان خود را از دست داد.

خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی که از شهریور ماه ۱۴۰۱ در واکنش به کشته شدن مهسا ژینا امینی در بازداشت پلیس گشت ارشاد آغاز شد، سرکوب شدید شهروندان را از سوی حکومت به دنبال داشت.

تاکنون به حکم قوه قضاییه، دست‌کم ۹ معترض به نام‌های محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، محمد حسینی، محمدمهدی کرمی، مجید کاظمی، سعید یعقوبی، صالح میرهاشمی، میلاد زهره‌وند و محمد قبادلو در ارتباط با اعتراضات ۱۴۰۱ اعدام شده‌اند.

کانون ایرانیان جمهوری‌خواه جنوب سوئد، کمیته دفاع از حقوق بشر در ایران-اتریش، ایرانیان جمهوری‌خواه استرالیا و دادخواهان خاوران، شماری از ۱۵ تشکل امضاکننده نامه‌ای هستند که متن آن روز جمعه هشتم تیر منتشر شد.

آن‌ها خطاب به نخست‌وزیر سوئد گفتند آزادی حمید نوری، دادیار سابق زندان گوهردشت که در کشتار هزاران زندانی سیاسی در ایران مشارکت داشته، به اعتبار دولت او لطمه‌ای جدی وارد کرده است.

طرح مبادله حمید نوری با یوهان فلودروس و سعید عزیزی، دو شهروند سوئدی، در روز ۲۵ خرداد امسال انجام شد.

نوری در آبان ۱۳۹۸ به اتهام دست داشتن در اعدام‌ زندانیان سیاسی دهه ۶۰ در سوئد بازداشت و پس از محاکمه، به حبس ابد محکوم شد.

دیوان عالی سوئد روز ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ فرجام‌خواهی او را رد کرده بود.

تشکل‌های سیاسی و حقوق بشری خارج از کشور در نامه خود به روند رسیدگی دادگستری سوئد به پرونده نوری اشاره کردند و گفتند این اولین‌ بار بود که کشتار هزاران زندانی سیاسی در ایران در یک دادگاه معتبر جهانی مطرح و یکی از مجریانش محکوم شد.

آن‌ها ضمن اظهار شادمانی از آزادی فلودروس و عزیزی، تاکید کردند دولت سوئد باید برای رهایی این دو نفر و دیگر گروگان‌های در بند جمهوری اسلامی از «روش‌های دیگری» بهره می‌گرفت.

امضاکنندگان نامه هشدار دادند این‌گونه توافق‌ها با جمهوری اسلامی موجب تقویت رویکرد گروگان‌گیری شهروندان اروپایی و همچنین نقض فاحش‌تر حقوق بشر در ایران، از سوی حکومت خواهد شد.

روز چهارم تیر نیز ۱۳ گروه سیاسی و حقوق بشری فعال در کشورهای اسکاندیناوی به مماشات دولت‌های غربی با سیاست گروگان‌گیری جمهوری اسلامی اعتراض کرده بودند.

آزادی حمید نوری خشم افکار عمومی را در پی داشت و طی حدود دو هفته اخیر، اعتراض‌های متعددی نسبت به آن شد.

سازمان عفو بین‌الملل روز ۲۹ خرداد با اعتراض به آنچه آن را «آزادی تکان‌دهنده حمید نوری» خواند، این اقدام دولت سوئد را ضربه‌ای حیرت‌آور به بازماندگان و بستگان جان‌باختگان کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ دانست.

این سازمان در بیانیه خود نوشت شرایط آزادی حمید نوری و بازگشت او به ایران، نگرانی‌های قبلی را در مورد گروگان گرفتن اتباع سوئدی از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی برای مبادله آن‌ها با حمید نوری تایید می‌کند.

اخیرا احمدرضا جلالی، دیگر شهروند ایرانی-سوئدی محبوس در زندان اوین که دست به اعتصاب غذا زده است، در فایلی صوتی از نخست‌وزیر سوئد انتقاد کرد و گفت دولت این کشور او را «بی‌پناه» به حال خود رها کرده است.

جمهوری اسلامی متهم است با بازداشت خودسرانه شهروندان دوتابعیتی و خارجی، در پی اعمال فشار بر کشورهای غربی به منظور برآوردن خواسته‌های خود است.

انتخابات ریاست جمهوری زودهنگام، ۴۰ روز پس از کشته شدن ابراهیم رئیسی در سقوط هلی‌کوپتر، در حالی برگزار می‌شود که از میان شش فرد تایید صلاحیت شده، اکنون با کنار کشیدن دو نامزد، چهار نامزد باقی‌مانده با یکدیگر رقابت می‌کنند.

مسعود پزشکیان، مصطفی پورمحمدی، سعید جلیلی و محمدباقر قالیباف، چهار نامزد باقی‌مانده هستند. پیشتر علیرضا زاکانی و امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی بدون آن که از نامزد خاصی طرفداری کنند، به سود دو نامزد باقی‌مانده از جناح موسوم به اصول‌گرا از رقابت‌ها کنار کشیده بودند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در اولین دقایق رای‌گیری در مقابل خبرنگاران رای خود را به صندوق انداخت و گفت: «روز انتخابات برای ما ایرانی‌ها روز نشاط و شادی است.»

او بار دیگر بی‌توجه به تمامی اعتراضات به سرکوب سیاسی، وضعیت نامناسب اقتصادی و آزاد و رقابتی نبودن انتخابات، مردم را به حضور در پای صندوق‌های رای دعوت کرد و گفت: «دوام و قوام و عزت و آبروی جمهوری اسلامی در دنیا متوقف به حضور مردم است. برای اثبات صحت و صداقت نظام جمهوری اسلامی حضور مردم لازم و واجب است.»

این در حالی است که حتی به گفته خود نامزدها در جریان مناظرات تلویزیونی، فضای انتخاباتی در جامعه وجود ندارد.

انتخابات این دوره در حالی برگزار می‌شود که بسیاری از تشکل‌های دانشجویی، صنفی و مدنی، احزاب و گروه‌های سیاسی، فعالان سیاسی و مدنی، زندانیان سیاسی، خانواده‌های دادخواه و شهروندان ایرانی اعلام‌ کرده‌اند این «انتخابات نمایشی» را تحریم می‌کنند.

دو دوره قبلی انتخابات مجلس شورای اسلامی در سال ۱۴۰۲ و ریاست جمهوری در سال ۱۴۰۰ شاهد کمترین میزان مشارکت مردم در پای صندوق‌های رای بودند.

وزارت کشور اعلام کرده است در این دوره ۵۸ هزار و ۶۴۰ شعبه رای‌گیری در سراسر ایران تعیین شده است.

بر اساس آمار رسمی منتشر شده در رسانه‌های داخلی، ۶۱ میلیون و ۴۵۲ هزار و ۳۲۱ نفر واجد شرایط رای دادن در داخل و خارج کشور هستند.

در این مناظره موضوعات مختلفی از مسائل داخلی مثل اقتصاد گرفته تا مهاجرت و سقط‌جنین و سیاست خارجی از جنگ اوکراین تا ایران، به زمینه‌ای برای انتقادهای تند ترامپ و بایدن از یکدیگر شد.

ایران، موضوع مجادله دو رییس‌جمهوری فعلی و پیشین آمریکا

در این مناظره در مجموع ۱۳ بار از ایران نام برده شد و روابط جمهوری اسلامی و آمریکا عملا به یکی از موضوعات مهم مناظره دو رییس‌جمهوری فعلی و پیشین آمریکا بدل شد.

در بخشی از این مناظره، دونالد ترامپ گفت که او در دوران ریاست جمهوری خود دستور کشتن بغدادی، رهبر داعش، و قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس را صادر کرد و آنها را کشت.

او بغدادی و سلیمانی را بزرگ‌ترین تروریست‌های جهان خواند و تاکید کرد که کشتن آنها به نفع کل جهان بود.

او همچنین با انتقاد از بی‌عملی دولت بایدن در قبال حمله ایران به پایگاه‌های آمریکا گفت: «در دوران من ایران ورشکسته بود و پولی نداشت که به تروریسم اختصاص بدهد و اگر من رییس‌جمهور ی بودم محال بود حمله حماس به اسراییل رخ دهد.»

بایدن در پاسخ گفت: «در دوران ترامپ به پایگاه آمریکا حمله شد و ترامپ هیچ کاری نکرد و گفت گفت آسیب مغزی سربازان آمریکایی فقط یک سردرد جزیی است.»

بایدن سپس با اشاره به جنگ غزه گفت تنها کسی که خواهان ادامه جنگ است حماس است.

او با اشاره به حمله موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به اسرائیل گفت: «من کسی بودم که دنیا را برای دفاع از اسرائیل در برابر حمله موشکی جمهوری اسلامی بسیج کردم.»

دونالد ترامپ در مقابل گفت: «خیر، این اسرائیل است که می‌خواهد جنگ را ادامه دهد چون می‌خواهد حماس را نابود کند و باید این کار را انجام دهد.»

بایدن نیز بر ضرورت نابودی حماس تاکید کرد.

ترامپ سپس در ادامه بار دیگر تاکید کرد اگر او رییس‌جمهوری بود اساسا حماس به اسرائیل حمله نمی‌کرد و جنگی شروع نمی‌شد، چون او ایران را چنان ضعیف و ورشکسته بود که دیگر نمی‌توانست به حماس پول بدهد و از آن حمایت کند.

او گفت در دوران ریاست جمهوری‌اش هر کشوری که با جمهوری اسلامی مبادلات مالی انجام می‌داد، حتی چین تحریم می‌شدند.

دونالد ترامپ همچنین جو بایدن را به باج‌دهی به جمهوری اسلامی متهم کرد و گفت: « بایدن برای آزادی پنج گروگان، شش میلیارد دلار پرداخت در حالی که من در مجموع ۵۶ گروگان را آزاد کردم و هیچ پولی نپرداختم.»

اتهام متقابل: بدترین رییس‌جمهوری تاریخ آمریکا

مناظره تلویزیونی که از پیش ۹۰ دقیقه تعیین شده بود حدود ۱۰۰ دقیقه ادامه یافت. این برنامه تلویزیونی شامگاه هفتم تیرماه بدون حضور بیننده برگزار شد.

این مناظره با سوال مجری از وضعیت اقتصادی آغاز شد. بایدن و ترامپ علاوه بر اینکه به پرسش‌های دو مجری برنامه پاسخ دادند یکدیگر را نیز مورد سوال قرار داده و به چالش کشیدند.

جیک تپپر و دانا بش مجریان برنامه سیاسی «وضعیت کشور» سی‌ان‌ان، به صورت مشترکا این مناظره را اجرا کردند.

از ویژگی‌های متفاوت این مناظره، غیبت تماشاگران در محل برگزاری بود که بر خلاف دوره‌های پیشین، این بار تصمیم بر آن شده که تماشاگری در استودیو حضور نداشته باشد تا سر و صدای حضار بر روند برگزاری این رقابت تأثیر نگذارد.

جوبایدن و دونالد ترامپ در ابتدای مناظره از هرگونه خوش و بش با یکدیگر امتناع کردند و با هم دست ندادند. اگرچه این دو در سال ۲۰۲۰ نیز پیش از انجام مناظره ها با یکدیگر دست ندادند، اما در آن سال به دلیل پروتکل‌های بهداشتی مربوط به کوید۱۹ از انجام این کار امتناع کرده بودند.

این مناظره با موضوع سوالی درباره وضعیت اقتصادی شروع شد. جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا، در پاسخ به اولین سوال درباره عملکرد اقتصادی دولت خود، به دونالد ترامپ و دوران ریاست جمهوری او حمله کرد و میراثی را که از ترامپ به ارث برده بوده، مورد انتقاد قرار داد.

ترامپ گفت: «اقتصاد در دوران من از هر دورانی در تاریخ آمریکا بهتر بود».

او به بایدن حمله کرد و گفت تنها شغلی که بایدن ایجاد کرده برای مهاجران غیرقانونی بوده است.

بایدن با انتقاد از برنامه های اقتصادی ترامپ گفت که ترامپ مالیات ثروتمندان را کاهش داد. اگر به اندازه دیگران مالیات میدادند بسیاری از مشکلات بهداشت و درمان و غیره حل می شد.

بحث دوم، بحث سقط جنین و تصمیم جنجالی دادگاه عالی آمریکا بود. ترامپ از موضعش در مخالفت با سقط جنین به جز موارد استثنایی دفاع کرد. بایدن مثال‌هایی را ذکر کرد که سخت شدن سقط جنین به زنان آسیب زده است.

موضوع سوم معضل مهاجران بود. ترامپ به سیاست مهاجرتی بایدن شدیدا حمله کرد و گفت که بایدن مرزها را باز کرد و عملا مرزی برای آمریکا نماندهاست. بایدن اما در پاسخ، سیاست ترامپ را ابلهانه خواند.

در مورد سیاست خارجی که موضوع بعدی بحث بود، ترامپ با انتقاد شدید از سیاست خروج بایدن از افغانستان گفت که سیاست‌های ناکارآمد بایدن باعث شد پوتین جسارت حمله به اوکراین را پیدا کند. ترامپ گفت اگر انتخابات را ببرم حتی پیش از رسیدن به کاخ سفید جنگ اوکراین و روسیه را پایان می‌دهم.

موضوع تعامل واشنگتن با پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) دیگر چالش میان بایدن و ترامپ بود و موضع متفاوت و قدیمی هر دو سیاستمدار در قبال حق عضویت اعضای این سازمان بار دیگر به موضوع کشمکش بدل شد. ترامپ گفت:« در دوران من تمام بودجه ناتو را آمریکا می‌‎داد ولی من کشورهای اروپایی را مجبور کردم که بخشی از هزینه‌ها را بپردازند.»

بایدن در واکنش به این سخنان گفت: «من هرگز حرف‌هایی این قدر احمقانه نشنیده بودم. این آدم اصلا نمی‌داند چه می‌گوید. او می‌گوید که آمریکا را از ناتو خارج می‌کند.»

در قسمت دوم مناظره که بعد از یک استراحت ۴ دقیقه‌ای پیگیری شد موضوع ناامیدی رای‌دهندگان سیاهپوست از جو بایدن به عنوان موضوعی آغازین مورد توجه قرار گرفت.

از ترامپ درباره بحران اقلیمی سوال شد و او پاسخ داد که خواهان هوا و آب پاکیزه است و ادعا کرد که دولت او «بهترین ارقام محیط زیست تا امروز را داشته».

بایدن با حمله به ترامپ درباره اقداماتش برای مقابله با بحران آب و هوایی گفت که ترامپ از موافقت اقلیمی پاریس خارج شد و می‌خواسته همه اقداماتی که او تا به حال انجام داده است را ملغی کند.
او گفت که ترامپ بیش از ۱۰۰ قانون و اقدام محیط زیستی را که توسط دولت اوباما اجرا شده بود، باطل کرد.

ستاد انتخاباتی جو بایدن در بیانیه‌ای اعلام کرده که صدای گرفته جو بایدن در مناظره امشب به علت «سرماخوردگی» مزمنی است که دو سه روز است که گریبانگیر او شده است. ترامپ اما با حمله به سلامت او گفت که وضعیت جسمانی بایدن ناسالم است.

ترامپ گفت که خود از سلامت برخوردار است و همواره آزمون‌های سالانه سلامت را انجام می‌دهد. ترامپ که با انرژی بالا صحبت می‌کرد از توانایی‌اش در بازی گلف دفاع کرد و گفت که وزن کم کرده در حالی که بایدن ادعای وزن او را زیر سوال برد.

ترامپ و بایدن هر دو در مورد بحران مواد مخدر مورد سوال قرار گرفتند. ترامپ گفت که تا پیش از همه‌گیری کووید وضعیت مبارزه با اعتیاد و مواد مخدر رضایت‌بخش بود اما در دوران همه‌گیری واردات مواد مخدر تشدید شد. ترامپ این موضوع را به بهانه ای برای حمله به سیاست های مرزی بایدن تبدیل کرد و به او تاخت.

بایدن اما گفت که دولت او با استفاده از دستگاه‌های مدرن توانایی شناسایی مواد مخدر را بالا برده و با دیگر کشورها از جمله مکزیک و کشورهایی در آسیا برای رسیدگی به این بحران همکاری و رایزنی کرده است.
ترامپ مناظره را با بیان اینکه جو بایدن یک «بهانه‌جو» است که امریکا را ناامن کرده و شهرت ایالات متحده در جهان را از بین برده است، جمع بندی کرد و گفت: «سه سال و نیم است که ما داریم در وضعیت جهنمی زندگی می‌کنیم.»

ترامپ با انتقاد به سیاست‌های خارجی بایدن تندی در پایان به تظاهرات‌های ضد اسرائيلی در داخل آمریکا اشاره کرد و گفت که «همه کشور به خاطر تو در حال انفجار است. هیچکس برای تو احترام قایل نیست».

بایدن هم در سخنان پایانی خود وعده داد که در صورت انتخاب مجدد، هزینه‌های بهداشتی و درمان را کاهش داده و به خانواده‌ها کمک‌های معیشتی ارائه خواهد کرد.

کارزار ترامپ پیش از پایان مناظره، رئیس‌جمهور پیشین را برنده این مناظره اعلام کرد درحالیکه همزمان شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان به نقل از منابع خود گزارش کرده که کمپ دموکرات‌ها بعد از عملکرد ضعیف بایدن در مناظره اول به این نتیجه رسیده‌اند که آنها «دچار یک مشکل جدی شده اند.»

دیوید اکسلراد، مدیر کمپین و مشاور ارشد اوباما هم بر این باور است که دموکرات ها بعد از این مناظره نگران خواهند بود که آیا بایدن قادر خواهد بود به فرض پیروزی چهار سال دیگر بر کرسی ریاست جمهوری تکیه بزند.

فعلاً دو نامزد پذیرفته‌اند که مانند چهار سال قبل تنها دو مناظره برگزار شود. دومین مناظره تلویزیونی به میزبانی شبکه ای‌بی‌سی و در ماه سپتامبر روی آنتن خواهد رفت.