اکونومیست در گزارشی تحلیلی، پیامدهای تحریمهای جدید آمریکا علیه صادرات نفت ایران را بررسی کرده و با اشاره به سیاستهای احتمالا سختگیرانهتر دونالد ترامپ، پیشبینی کرده است که واردات چین که تقریبا تمامی نفت صادراتی ایران را میخرد، یک میلیون بشکه در روز کاهش مییابد.
صادرات نفت جمهوری اسلامی در سال گذشته میلادی در مقایسه با سال ۲۰۱۸ بیش از ۱۲ برابر شده و به یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز رسیده بود. اما اکنون، حتی قبل از بازگشت ترامپ به کاخ سفید وضعیت تغییر کرده و انتظار میرود که این روند تشدید شود.
۲۰ میلیون بشکه نفت سرگردان ایران در دریاها
به نوشته اکونومیست، در تاریخ ۲۵ نوامبر، نفتکش «الوا» (Elva)، که با پرچم سائوتومه و پرینسیپ ثبت شده است، بهطور مخفیانه دو میلیون بشکه نفت خام ایران را در سواحل مالزی بارگیری کرد. معمولاً سفر از این نقطه به شمال شرقی چین، مقصد احتمالی این نفتکش، کمتر از دو هفته طول میکشد، اما این بار نه.
اکونومیست در گزارش خود نوشته است ایالات متحده در سوم دسامبر این نفتکش را به اتهام نقض تحریمها در فهرست سیاه قرار داد و هرگونه معامله با آن را مشمول مجازات کرد. اکنون، شش هفته گذشته و این نفتکش همچنان کمتر از ۲۰ کیلومتر دورتر از محلی که بار خود را دریافت کرده بود، سرگردان است.
به نوشته اکونومیست الوا تنها نفتکشی نیست که در این وضعیت بهسر میبرد. از ماه اکتبر، زمانی که دولت بایدن برخورد با نفتکشهای مرتبط با جمهوری اسلامی را تشدید کرد، صادرات نفت خام ایران به چین – که تقریباً تمامی نفت ایران را خریداری میکند – یکچهارم کاهش یافت و به ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسید.
همزمان، بارگیری نفت از ایران به امید تغییر شرایط ادامه یافته است. اما نتیجه این شده است که اکنون نفت ایران چهار برابر بیشتر از گذشته، در دریا سرگردان مانده است.
اکونومیست میزان این نفت سرگردان را حدود ۲۰ میلیون بشکه تخمین زده و نوشته است که بیشتر این نفت در سواحل مالزی و سنگاپور معطل مانده است.
اکونومیست در ادامه گزارش خود به تشدید فشارهای دولت بایدن در روزهای پایانی خود بر روسیه نیز اشاره کرده و نوشته است که در ۱۰ ژانویه، مقامات آمریکایی تحریمهای جدیدی علیه ۱۴۳ نفتکش اعمال کردند که ۴۲ درصد صادرات نفت دریایی روسیه در سال گذشته را دربرمیگیرد. این تحریمها همچنین شامل صادرکنندگان و بیمهگران بزرگ نیز میشود.
به نوشته اکونومیست این اقدام در کوتاهمدت برای ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، مشکلاتی ایجاد خواهد کرد و یکی از دلایلی است که باعث شده قیمت نفت برنت، شاخص جهانی قیمت نفت، در ۱۳ ژانویه به ۸۱ دلار در هر بشکه برسد که بالاترین قیمت نفت در پنج ماه گذشته محسوب میشود.
اکونومیست سپس با مقایسه روسیه و ایران تاکید میکند که جمهوری اسلامی با تهدید بزرگتری روبهروست. دونالد ترامپ در مورد محاصره روسیه همچنان تصمیمی نگرفته اما مصمم است که منابع مالی جمهوری اسلامی را بخشکاند.
اکونومیست احتمال داده که موفقیت ترامپ در چنین اقدامی میتواند بازارهای جهانی انرژی را مختل کند.
شکست رویکرد ملایم بایدن در قبال جمهوری اسلامی
جو بایدن در بخش عمدهای از دوران ریاست جمهوری خود بر رشد تجارت نفت ایران چشم بست. بین سال ۲۰۱۸، زمانی که اولین دولت ترامپ تحریمهای سختی را علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد، و سال ۲۰۲۴، صادرات نفت خام ایران ۱۲ برابر شد و به ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسید. سپس، در ماه اکتبر، بایدن تغییر رویکرد داد. در ماههای بعد، وزارت خزانهداری آمریکا ۵۵ نفتکش را به فهرست سیاه خود اضافه کرد که معادل یکسوم ناوگان «اشباح» است که وظیفه حمل نفت خام ایران را بر عهده دارد.
به نوشته اکونومیست، برخی از افراد آشنا با دولت بایدن میگویند مقامات متوجه شدهاند که رویکرد ملایم آنها نسبت به جمهوری اسلامی شکست خورده است. جمهوری اسلامی نه بهخاطر تحریمها بلکه بهخاطر پیروزیهای اسرائیل بر حماس و حزبالله و همچنین سقوط بشار اسد در سوریه تضعیف شده است. در عین حال، تهران به دستیابی به سلاح هستهای نزدیکتر شده است. از سوی دیگر، عرضه جهانی نفت فراوان و تقاضا کمتر است و این امر، این احتمال را کاهش میدهد که اجرای تحریمهای شدید علیه جمهوری اسلامی به مصرفکنندگان آمریکایی آسیب برساند. در هر صورت، بنزین گرانتر از این پس مشکل ترامپ خواهد بود.
اکونومیست در گزارش خود نوشته است که دولت بایدن بهطور هوشمندانه از تحریمها استفاده میکند. بیشتر نفت ایران را پالایشگاههای کوچکی در شمال شرقی چین میخرند که به «قوریها» معروف هستند. این پالایشگاهها برای سودآوری به نفت ارزان متکی هستند و محصولات خود را در داخل کشور به ارز محلی میفروشند، که آنها را در برابر تحریمهای ثانویه، که شرکتهای آمریکایی را از معامله با هر شرکتی که بهطور آگاهانه نفت ایران را بخرد منع میکند، ایمن میکند. اما این پالایشگاهها در عین حال نیازمند نفتکشهایی هستند که در بندرهای چینی پهلو بگیرند و نفت ارزان ایران را به دست آنها برسانند. بسیاری از این کشتیها از راه حمل کالا به آمریکا نیز درآمد کسب میکنند.
بهنوشته اکونومیست، طراحان تحریمها با آگاهی از این موضوع، نفتکشهایی را هدف قرار دادهاند که مسئول آخرین مرحله از سفر نفت ایران، معمولاً از مالزی به چین، هستند. اکنون بنادر چینی از ترس مجازات شروع به رد درخواست این نفتکشها برای پهلو گرفتن کردهاند.
در ششم ژانویه، گروه بندری شاندونگ، که بنادر مختلفی از جمله چینگدائو، ریژائو و یانتای را مدیریت میکند، پهلوگیری نفتکشهای موجود در فهرست سیاه آمریکا را ممنوع اعلام کرد. با کاهش عرضه، نفت خام ایران اکنون تنها با تخفیف ۱.۵۰ دلار در بشکه نسبت به قیمت نفت برنت، شاخص جهانی، معامله میشود، درحالی که این تخفیف سه ماه پیش شش و نیم دلار برای هر بشکه بود. این افزایش قیمت باعث شده است برخی از پالایشگاههای کوچک از بازار خارج شوند و در نتیجه تقاضا برای نفت ایران کاهش یابد.
بهنوشته اکونومیست، جمهوری اسلامی سخت در تلاش است تا نفتکشهای موجود در فهرست سیاه را با نفتکشهای «پاک» جایگزین کند، کاری که سابقه انجام آن را دارد. اما ناوگان جهانی اشباح که اکنون بیشتر نفت صادراتی روسیه را جذب میکند، آنقدر بزرگ شده که ممکن است دیگر کشتی کافی برای استخدام وجود نداشته باشد، بهویژه آنکه روسیه نیز به کشتیهای جدیدی نیاز دارد تا آنها را جایگزین کشتیهایی کند که آمریکا هفته گذشته در فهرست سیاه خود قرار داد.
از سوی دیگر، پالایشگاههای کوچک چینی با تنگناهای دیگری مواجه هستند. انبوه هپالایشگاههای بزرگتر و جدیدتری که در چین ساخته شدهاند حاشیه سود این پالایشگاهها را کاهش دادهاند. همچنین دولت چین سهمیه اندکی برای واردات نفت از سوی این پالایشگاهها اختصاص داده که از آلایندگی بالایی برخوردارند.
بازگشت ترامپ
بهنوشته اکونومیست، ترامپ در چنین وضعیتی وارد عمل میشود و بهعنوان اولین اقدام، دولت او میتواند نفتکشها و بازرگانان بیشتری را به فهرست سیاه خزانهداری اضافه کند. اقدام بزرگتر، که به گفته برخی از افراد آگاه، تیم ترامپ در حال بررسی آن است، این خواهد بود که به چین اطلاع دهد آمریکا بنادر دریافتکننده نفت ایران را تحریم خواهد کرد. تهاجمیترین گزینه میتواند اعمال تعرفههای سنگین بر چین باشد تا زمانی که دولت چین توافق کند واردات نفت ایران را ممنوع کند و سایر شرایط را بپذیرد.
استفاده از چنین تاکتیکهایی میتواند صادرات نفت خام ایران را تا تابستان بیش از یک میلیون بشکه در روز کاهش دهد. بهنوشته اکونومیست، چنین امری اگرچه میتواند قیمت نفت در هر بشکه را بین پنج تا ۱۰ دلار افزایش دهد، اما چنین افزایش قیمتی برای مصرفکنندگان آمریکایی قابل قبول خواهد بود و در عین حال باعث کمک به تولیدکنندگان نفت در ایالات متحده خواهد شد.
اکونومیست در پایان گزارش خود به یک سناریو کمتر خوشبینانه نیز پرداخته و نوشته است که ممکن است جمهوری اسلامی با حمله به سایر کشورهای خلیج فارس یا بدتر از آن، بستن تنگه هرمز – آبراهی که ۳۰ درصد نفت خام و ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند – به تحریمها علیه خود پاسخ دهد. در این صورت، آمریکا ممکن است با اعزام نیروی دریایی خود واکنش نشان دهد. رهبران جمهوری اسلامی بارها گفتهاند که اگر آنها نتوانند صادرات داشته باشند، هیچکس دیگر هم چنین امکانی را نخواهد داشت. آنها وقتی تحت فشار قرار گیرند، ممکن است به اقدامات ناامیدانه متوسل شوند. بنابراین، اگرچه اکنون بهترین زمان برای یک حمله اقتصادی به جمهوری اسلامی است، اما این اقدام گزینهای کاملا امن نخواهد بود.
این کارشناسان در بیانیه خود با ابراز نگرانی شدید از تایید حکم اعدام پخشان عزیزی، زندانی سیاسی، از جمهوری اسلامی خواستند فورا این حکم را لغو کند و به «آزار و ارعاب» فعالان زن در ایران پایان دهد.
این بیانیه که مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نیز از امضاکنندگان آن است با اشاره به تصمیم دیوان عالی جمهوری اسلامی در تایید حکم اعدام پخشان عزیزی گفت حکم اعدام صادر شده علیه این زندانی سیاسی به منزله «نقض جدی قوانین بینالمللی حقوق بشری» است.
این بیانیه با اشاره به اینکه کارشناسان سازمان ملل درباره حکم اعدام پخشان عزیزی با مقامهای حکومت ایران در تماس هستند، از جمهوری اسلامی خواست فورا این حکم را لغو و درباره گزارشها از شکنجه این زندانی برای اعتراف اجباری، محرومیت عزیزی از ملاقات با خانواده و حق انتخاب وکیل و نیز محاکمه غیرمنصفانه او تحقیق و تفحص کند.
کارشناسان سازمان ملل با اشاره به اینکه به نظر میرسد بازداشت و محکومیت پخشان عزیزی صرفا در ارتباط با فعالیت او به عنوان مددکار اجتماعی برای حمایت از آوارگان در عراق و سوریه صورت گرفته باشد، خاطرنشان کردند جمهوری اسلامی برای فشار بر این کنشگر، چند نفر از اعضای خانواده او را نیز به صورت موقت بازداشت و علیه آنها اتهامات امنیتی مطرح کرده است.
این بیانیه افزود: «استفاده از شکنجه برای اعترافگیری و منع دسترسی به دادگاه منصفانه نشان میدهد حکم اعدام صادر شده علیه پخشان عزیزی خودسرانه بوده است.»
کارشناسان سازمان ملل در ادامه بیانیه خود با اشاره به اعدام بیش از ۹۰۰ نفر در ایران در سال ۲۰۲۴ و افزایش موارد اعدام زنان، از جمهوری اسلامی خواستند اعدامها در ایران را فورا متوقف کند.
این بیانیه با ابراز نگرانی شدید از هدف قرار گرفتن زنان کنشگر کُرد با اتهاماتی که انگیزههای سیاسی دارند، گفت: «حکم اعدام پخشان عزیزی نشانگر افزایش آزار کنشگران زن اقلیت در ایران و ادامه تلاشها برای مجازات و سرکوب انها از طریق ایجاد فضای رعب است.»
صدور حکم اعدام پس از ۵ ماه انفرادی و شکنجه
پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی، ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ در تهران بازداشت و پس از تحمل نزدیک به پنج ماه حبس انفرادی و شکنجه، اواخر آذر همان سال به بند زنان اوین منتقل شد.
عزیزی دوم مرداد سال جاری با حکم ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد.
حکم اعدام این زندانی سیاسی ۱۹ دی در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تایید شد و به گفته برادرش، برای اجرا به دایره اجرای احکام فرستاده شده است.
اعتراضات گسترده به صدور حکم اعدام
تایید حکم اعدام پخشان عزیزی با اعترضات گسترده داخلی و بینالمللی همراه شده است. در تازهترین نمونه از این اعتراضها، ۱۲۰ فعال مدنی و سیاسی کردستان در بیانیهای خواستار توقف فوری و ابطال حکم اعدام او شدند.
شامگاه ۲۲ دی نیز کاربران شبکه ایکس با راهاندازی یک «طوفان» اعتراض خود را به این حکم نشان دادند و طی ۱۲ ساعت، حدود ۷۰ هزار بار از هشتگ «#پخشان_عزیزی» استفاده کردند.
آبرام پیلی، معاون نماینده ویژه دولت آمریکا در امور ایران، سهشنبه ۲۵ دیماه در شبکه ایکس از جمهوری اسلامی خواست حکم اعدام پخشان عزیزی را لغو کند. پیلی محاکمه این زندانی سیاسی را «نمایشی» خواند و از حکومت ایران خواست که از هدف قرار دادن اقلیتهای کُرد ایران و استفاده از مجازات اعدام برای ساکتکردن مخالفان دست بردارد.
با این حال، تلاش جمهوری اسلامی برای توجیه صدور این حکم اعدام ادامه دارد. خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداراندوشنبه ۲۴ دی ماه با انتشار مطلبی، دلیل بازداشت پخشان عزیزی را تلاش او برای «ایجاد آشوب» در دانشگاهها در سالگرد خیزش «زن، زندگی، آزادی» و دیدار او با خانواده حدیث نجفی از جانباختگان خیزش عنوان کرد.
شورای امنیت ملی اسرائیل سهشنبه ۲۵ دی با انتشار بیانیهای اعلام کرد جمهوری اسلامی تلاشهای خود را برای آسیب رساندن به شهروندان اسرائیلی در خارج از این کشور «با استفاده از فریب و دعوت به ملاقات در کشورهای مختلف جهان» افزایش داده است.
این اطلاعیه افزود که نیروهای جمهوری اسلامی اخیرا تلاش کردهاند در یک عملیات برای فریب تاجری اسرائیلی، زمینه رفتن او را به امارات متحده عربی فراهم کنند تا به او آسیب برسانند.
مقامات اطلاعاتی اسرائیلی دریافتند این نیروها از طریق تلگرام با این تاجر اسرائیلی تماس گرفتهاند و خود را بهعنوان کارکنان بخش فارسی رسانه سعودی «العربیه فارسی» معرفی کردهاند.
آنها در ادامه ارتباطاتی را برای جلب این شهروند اسرائیلی به یک ملاقات در دوبی ترتیب دادهاند.
همچنین مشخص شده است این افراد، لینکها و فایلهای مخربی برای دسترسی به تلفن همراه این تاجر اسرائیلی ارسال کردهاند.
تاجر اسرائیلی رفتار مشکوک این افراد را به مراجع امنیتی اسرائیل گزارش داد و در ادامه، تحقیقات نشان دادند ویژگیهای مکالمه و درخواست برای انجام «مصاحبه» درباره جمهوری اسلامی، نشاندهنده این است که «عناصر تروریستی جمهوری اسلامی» پشت این درخواست بودهاند.
این اولین بار نیست که ماموران جمهوری اسلامی به دنبال صدمه زدن به شهروندان اسرائیلی در خارج از این کشور بودهاند.
دوم تیر ۱۴۰۱ و همزمان با سفر وزیر امور خارجه اسرائیل به ترکیه، رسانههای این کشور از بازداشت یک گروه هشت نفره وابسته به جمهوری اسلامی به اتهام تلاش برای ترور شهروندان اسرائیلی در استانبول خبر دادند.
آبان ماه ۱۴۰۱ نیز رسانههای اسرائیل جزییاتی از توطئه ترور یک شهروند اسرائیلی در گرجستان به دست نیروی قدس سپاه پاسداران منتشر کردند.
هدف این ترور ایتزیک موشه، بازرگان اسرائیلی و از مقامات پیشین آژانس یهود در روسیه بوده است و تیمی که قرار بود از سوی نیروی قدس سپاه پاسداران موشه را ترور کند، از «وابستگان شبکه تروریستی القاعده و پاکستانی» بودند.
درخواست شورای امنیت ملی اسرائیل از شهروندان این کشور
شورای امنیت ملی اسرائیل در اطلاعیه خود تاکید کرد: «این حادثه نمونه دیگری از تهدید مداوم تروریسم جمهوری اسلامی علیه اسرائیلیها در داخل و خارج از کشور است.»
این شورا در اطلاعیه خود از عموم شهروندان اسرائیلی درخواست کرد نسبت به درخواست افراد ناشناس درباره اطلاعات شخصی، سفرهای خارجی یا ارسال فایل یا لینک به تلفن همراه و ایمیل خود هوشیاری بیشتری داشته باشند.
همچنین از شهروندان اسرائیلی خواسته شده است حساسیت بیشتری در مورد به اشتراکگذاری اطلاعاتی از جمله شماره تلفن، لوکیشن و برنامههای آتی خود داشته باشند، چرا که این اطلاعات به نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کمک میکنند تا دادههای مهمی با هدف طراحی تماس متناسب با شهروندان اسرائیل به دست آورند.
آبان ماه امسال، تایمز در گزارشی نوشت شواهد نشان میدهند تهران با الگوبرداری از تاکتیکهای موساد، رویکرد جدیدی را در عملیاتهای جاسوسی خود در پیش گرفته است.
آن زمان، مقامات امنیتی و قضایی اسرائیل از کشف شبکهای از جاسوسان خبر دادند که با دریافت مبالغ هنگفت در قالب ارز دیجیتال، اطلاعات حساس نظامی را در اختیار تهران قرار میدادند.